Home
- Bắc Ninh: Hàng ngàn người về xem Hội Rước Pháo Làng Ðồng Kỵ
Hàng ngàn người từ các tỉnh lân cận và Hà Nội đã đổ về làng Ðồng Kỵ thuộc xã Ðồng Quan, Huyện Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh (cách Hà Nội chừng 50 km) để xem hội rước pháo truyền thống vào sáng Mùng 4 Tết.
- Baghdad: Nổ bom xe ngay khách sạn bộ trưởng, 4 người chết
- Báo "Thanh Niên" chọn chín vụ án lớn nhất Việt Nam trong năm 2003
- Bầu cử Tổng Thống Hoa Kỳ:
- Các chính phủ Á Châu đồng ý lập hệ thống theo dõi bệnh cúm gà
- Các chuyên gia thấy có tiến triển tốt trong cuộc đối đầu ở nhà tù Arizona
- Cán bộ lão thành tố cáo lãnh tụ Ðảng tham nhũng, không sửa sai
Một cán bộ cao cấp nghỉ hưu có 57 tuổi đảng lên tiếng tố cáo nhiều lãnh tụ Ðảng tham nhũng và chế độ Hà Nội làm nhiều điều sái quấy, hại dân nhưng không chịu sửa sai.
- Sáu quân nhân Phi Luật Tân bị thẩm vấn vì tố cáo Bộ Trưởng Quốc Phòng vi phạm tự do bầu cử
- Cựu Thanh Tra Kay: Tình báo Hoa Kỳ trước cuộc chiến Iraq là có lỗi lầm
- Dải Gaza: Giao chiến khiến có ít nhất chín người Palestine chết
- Dịch cúm gà xuất hiện ở Hà Nội và đã lan ra tới 31 tỉnh
- Hà Nội: Sông Hồng cạn nước trơ đáy
- Hà Sĩ Phu bị công an kiếm chuyện sau khi đi Hà Nội chữa bệnh
- Hoa Kỳ thả hơn 20 tù nhân từ nhà tù Guantanamo
- Hoa Kỳ thành lập “Văn Phòng Thông Tin Giáo Dục Hoa Kỳ” tại Sài Gòn
- Trung Quốc mua lạp xưởng Mỹ (Nguyễn Xuân Nghĩa)
Chúng ta nên gọi đạo luật kích thích kinh tế của Hoa Kỳ là lạp xưởng hay đám cưới... chạy tang, theo kiểu Trung Hoa thời phong kiến?
- Trung Quốc mua lạp xưởng Mỹ (Nguyễn Xuân Nghĩa)
Chúng ta nên gọi đạo luật kích thích kinh tế của Hoa Kỳ là lạp xưởng hay đám cưới... chạy tang, theo kiểu Trung Hoa thời phong kiến?
- Tản Mạn Đầu Năm Về Cuộc Đời: Mất Một Người Bạn Thân Dễ Dầu Tìm Thấy Được (Việt Nguyên)
Trong vòng mười năm qua, những tấm thiệp Tết của báo Ngày Nay vẫn còn nằm trong ngăn bàn viết của tôi. Những tấm thiệp không thay đổi kiểu mỗi năm. Mặt ngoài tấm thiệp hình trang nhất báo Xuân Ngày Nay, mặt trong là những giòng chữ viết tay của ông bạn già, chủ nhiệm chủ bút Ngày Nay, Trọng Kim: “Cám ơn ông bạn trẻ Việt Nguyên đã hết lòng với ông bạn già và với tờ báo trong năm qua”.
- Tản Mạn Đầu Năm Về Cuộc Đời: Mất Một Người Bạn Thân Dễ Dầu Tìm Thấy Được (Việt Nguyên)
Trong vòng mười năm qua, những tấm thiệp Tết của báo Ngày Nay vẫn còn nằm trong ngăn bàn viết của tôi. Những tấm thiệp không thay đổi kiểu mỗi năm. Mặt ngoài tấm thiệp hình trang nhất báo Xuân Ngày Nay, mặt trong là những giòng chữ viết tay của ông bạn già, chủ nhiệm chủ bút Ngày Nay, Trọng Kim: “Cám ơn ông bạn trẻ Việt Nguyên đã hết lòng với ông bạn già và với tờ báo trong năm qua”.
- Tản Mạn Đầu Năm Về Cuộc Đời: Mất Một Người Bạn Thân Dễ Dầu Tìm Thấy Được (Việt Nguyên)
Trong vòng mười năm qua, những tấm thiệp Tết của báo Ngày Nay vẫn còn nằm trong ngăn bàn viết của tôi. Những tấm thiệp không thay đổi kiểu mỗi năm. Mặt ngoài tấm thiệp hình trang nhất báo Xuân Ngày Nay, mặt trong là những giòng chữ viết tay của ông bạn già, chủ nhiệm chủ bút Ngày Nay, Trọng Kim: “Cám ơn ông bạn trẻ Việt Nguyên đã hết lòng với ông bạn già và với tờ báo trong năm qua”.
- Thiên Ðàng và Ðịa Ngục (Trịnh Hội)
Kỳ quan thế giới Ðế Thiên Ðế Thích Angkor Wat nằm sát cạnh thành phố Siem Reap cách khoảng 4 giờ xe (nếu bạn lái thật mau) từ thủ đô Phnom Penh nơi tôi đã đến viếng thăm và làm việc 3 lần trong những năm vừa qua nhưng đã không để lại cho tôi một ấn tượng mạnh mẽ nào cả.
- Thiên Ðàng và Ðịa Ngục (Trịnh Hội)
Kỳ quan thế giới Ðế Thiên Ðế Thích Angkor Wat nằm sát cạnh thành phố Siem Reap cách khoảng 4 giờ xe (nếu bạn lái thật mau) từ thủ đô Phnom Penh nơi tôi đã đến viếng thăm và làm việc 3 lần trong những năm vừa qua nhưng đã không để lại cho tôi một ấn tượng mạnh mẽ nào cả.
- Nếu... (Lê Phan)
Hồi trước năm 1975, nhà văn Nguyễn Mạnh Côn có viết một cuốn truyện mang cái tên Ba Người Lính Nhảy Dù Lâm Nạn, một cuốn truyện khoa học giả tưởng trong đó ba quân nhân nhảy dù đã tình cờ vượt thời gian trở lại quá khứ.
- Nếu... (Lê Phan)
Hồi trước năm 1975, nhà văn Nguyễn Mạnh Côn có viết một cuốn truyện mang cái tên Ba Người Lính Nhảy Dù Lâm Nạn, một cuốn truyện khoa học giả tưởng trong đó ba quân nhân nhảy dù đã tình cờ vượt thời gian trở lại quá khứ.
- Hội nghị Elysée: Tiêu thêm 2.6 tỷ (Từ Nguyên)
Hai tỷ sáu trăm triệu Euro để giúp những gia đình khó khăn bằng cách giảm thuế, tăng tiền trợ cấp cho người thất nghiệp, tăng phụ cấp gia đình... Ðó là quyết định của chính phủ trong cuộc họp với nghiệp đoàn và hiệp hội chủ nhân tại Ðiện Elysée chiều ngày 18 Tháng Hai.
- Hội nghị Elysée: Tiêu thêm 2.6 tỷ (Từ Nguyên)
Hai tỷ sáu trăm triệu Euro để giúp những gia đình khó khăn bằng cách giảm thuế, tăng tiền trợ cấp cho người thất nghiệp, tăng phụ cấp gia đình... Ðó là quyết định của chính phủ trong cuộc họp với nghiệp đoàn và hiệp hội chủ nhân tại Ðiện Elysée chiều ngày 18 Tháng Hai.
- Lá thư Luân Đôn (Lê Mạnh Hùng)
Không phải chỉ có thị trường chứng khoán mà có lúc đang đi xuống bỗng tăng trở lại một thời gian làm cho người ta hy vọng trước khi tiếp tục con đường đi xuống như trước mà cả trong chính trị cũng thường xảy ra như vậy.
- Lá thư Luân Đôn (Lê Mạnh Hùng)
Không phải chỉ có thị trường chứng khoán mà có lúc đang đi xuống bỗng tăng trở lại một thời gian làm cho người ta hy vọng trước khi tiếp tục con đường đi xuống như trước mà cả trong chính trị cũng thường xảy ra như vậy.
- “Thương quá em bé Việt Nam!” ( Huy Phương)
Tuần trước mày mò trên net, tôi có đọc được một bài kể chuyện mắt thấy tai nghe của một “Việt kiều” về thăm quê, ký tên Phương Toàn. Bài này chỉ là những ghi nhận tình cờ nho nhỏ trong những ngày ở Việt Nam, nhưng đọc lên thấy xót xa biết là chừng nào.
- “Thương quá em bé Việt Nam!” ( Huy Phương)
Tuần trước mày mò trên net, tôi có đọc được một bài kể chuyện mắt thấy tai nghe của một “Việt kiều” về thăm quê, ký tên Phương Toàn. Bài này chỉ là những ghi nhận tình cờ nho nhỏ trong những ngày ở Việt Nam, nhưng đọc lên thấy xót xa biết là chừng nào.
- Hoa Kỳ vẫn là No. One (Lê Phan)
Chỉ khoảng hai năm trước, đã có lúc một số nhà bình luận nói là thăng bằng kinh tế thế giới đã đi đến chỗ là ngay cả nếu Hoa Kỳ có đi vào suy thoái thì Á Châu, nhất là Trung Quốc và Nhật Bản có thể đứng ra thay thế làm động cơ cho kinh tế thế giới.
- Hoa Kỳ vẫn là No. One (Lê Phan)
Chỉ khoảng hai năm trước, đã có lúc một số nhà bình luận nói là thăng bằng kinh tế thế giới đã đi đến chỗ là ngay cả nếu Hoa Kỳ có đi vào suy thoái thì Á Châu, nhất là Trung Quốc và Nhật Bản có thể đứng ra thay thế làm động cơ cho kinh tế thế giới.
- Chỉ có một thời Palawan, Manila (Trịnh Hội)
Thế là cuối cùng câu chuyện tị nạn Palawan, Phi Luật Tân cũng đã đến hồi kết cuộc. Thứ Bảy tuần này ngày 28 tháng 2 năm 2009 văn phòng ở Manila sẽ đóng cửa. Hôm qua ngồi họp với 4 gia đình tỵ nạn Việt Nam cuối cùng vẫn còn kẹt lại tại Phi, tôi hồi tưởng lại mới hôm nào mỗi khi có những cuộc họp như thế này, phải có ít nhất là vài trăm cho đến một, hai ngàn người kéo nhau đến chen chúc trong những phòng họp nghèo nàn chật hẹp để nghe ngóng tin tức.
- Chỉ có một thời Palawan, Manila (Trịnh Hội)
Thế là cuối cùng câu chuyện tị nạn Palawan, Phi Luật Tân cũng đã đến hồi kết cuộc. Thứ Bảy tuần này ngày 28 tháng 2 năm 2009 văn phòng ở Manila sẽ đóng cửa. Hôm qua ngồi họp với 4 gia đình tỵ nạn Việt Nam cuối cùng vẫn còn kẹt lại tại Phi, tôi hồi tưởng lại mới hôm nào mỗi khi có những cuộc họp như thế này, phải có ít nhất là vài trăm cho đến một, hai ngàn người kéo nhau đến chen chúc trong những phòng họp nghèo nàn chật hẹp để nghe ngóng tin tức.
- Nỗi ám ảnh cuối đời (Huy Phương)
Phiên tòa xét xử người phóng viên Muntazer al-Zaidi, người đã ném hai chiếc giày vào Tổng Thống Bush đã được đình lại cho tới ngày 12 Tháng Ba năm nay. Không những ném giày, y còn gọi ông Bush là con chó, cả hai đều là tội nhục mạ lớn nhất ở Trung Ðông.
- Nỗi ám ảnh cuối đời (Huy Phương)
Phiên tòa xét xử người phóng viên Muntazer al-Zaidi, người đã ném hai chiếc giày vào Tổng Thống Bush đã được đình lại cho tới ngày 12 Tháng Ba năm nay. Không những ném giày, y còn gọi ông Bush là con chó, cả hai đều là tội nhục mạ lớn nhất ở Trung Ðông.
- Chuyện nước Pháp: Khủng hoảng hay không dân vẫn mua sắm (Từ Nguyên)
Người Pháp vẫn mua sắm, chỉ số tiêu thụ của các gia đình Pháp vẫn tăng. Trong một năm, tăng 1.8%, đặc biệt là Tháng Giêng 2009. Nhờ vụ bán soldes đầu năm mà chỉ số tiêu thụ của dân Pháp tăng lên. Không có chuyện thắt lưng buộc bụng? Nhờ vậy, tình hình sớm khả quan hơn?
- Chuyện nước Pháp: Khủng hoảng hay không dân vẫn mua sắm (Từ Nguyên)
Người Pháp vẫn mua sắm, chỉ số tiêu thụ của các gia đình Pháp vẫn tăng. Trong một năm, tăng 1.8%, đặc biệt là Tháng Giêng 2009. Nhờ vụ bán soldes đầu năm mà chỉ số tiêu thụ của dân Pháp tăng lên. Không có chuyện thắt lưng buộc bụng? Nhờ vậy, tình hình sớm khả quan hơn?
- Lá thư Luân Đôn (Lê Mạnh Hùng)
Quan hệ giữa những nhà chính trị và các thẩm phán tòa án có rất nhiều khía cạnh, nhưng có lẽ khía cạnh người ta có thể thấy một cách rõ ràng nhất là họ ít khi đồng ý với nhau.
- Lá thư Luân Đôn (Lê Mạnh Hùng)
Quan hệ giữa những nhà chính trị và các thẩm phán tòa án có rất nhiều khía cạnh, nhưng có lẽ khía cạnh người ta có thể thấy một cách rõ ràng nhất là họ ít khi đồng ý với nhau.
- Ðánh Ðu Với Tinh: thế giới xoay trở ra sao với Hoa Kỳ? (Nguyễn Xuân Nghĩa)
Tuần này, trong hai ngày mùng năm và mùng sáu, các ngoại trưởng của khối NATO sẽ họp tại Genève trước khi Ngoại Trưởng Hillary Clinton gặp vị tương nhiệm của Liên Bang Nga là Sergei Lavrov. Hội đàm giữa hai Ngoại trưởng Mỹ Nga là bước chuẩn bị cho thượng đỉnh Nga-Mỹ, giữa hai Tổng Thống Dmitri Medvedev và Barack Obama, vào Tháng Tư. Cả đại lục địa Âu Á đều theo dõi chuyện này để tự suy ngẫm về chuyện đánh đu với tinh.
- Ðánh Ðu Với Tinh: thế giới xoay trở ra sao với Hoa Kỳ? (Nguyễn Xuân Nghĩa)
Tuần này, trong hai ngày mùng năm và mùng sáu, các ngoại trưởng của khối NATO sẽ họp tại Genève trước khi Ngoại Trưởng Hillary Clinton gặp vị tương nhiệm của Liên Bang Nga là Sergei Lavrov. Hội đàm giữa hai Ngoại trưởng Mỹ Nga là bước chuẩn bị cho thượng đỉnh Nga-Mỹ, giữa hai Tổng Thống Dmitri Medvedev và Barack Obama, vào Tháng Tư. Cả đại lục địa Âu Á đều theo dõi chuyện này để tự suy ngẫm về chuyện đánh đu với tinh.
- Nói chuyện với Nga (Lê Phan)
Hôm Thứ Tư vừa qua, hội nghị bộ trưởng ngoại giao Liên Minh Bắc Ðại Tây Dương Nato, dưới sự thúc đẩy của Hoa Kỳ và sự “đồng lõa” của Ðức và Pháp, đã đơn phương tuyên bố sẽ tái tục đối thoại với Liên Bang Nga qua Hội Ðồng Nato-Nga, một tổ chức tham vấn đã bị đình chỉ hoạt động để phản đối cuộc xâm lăng và chia đôi Georgia của Nga.
- Nói chuyện với Nga (Lê Phan)
Hôm Thứ Tư vừa qua, hội nghị bộ trưởng ngoại giao Liên Minh Bắc Ðại Tây Dương Nato, dưới sự thúc đẩy của Hoa Kỳ và sự “đồng lõa” của Ðức và Pháp, đã đơn phương tuyên bố sẽ tái tục đối thoại với Liên Bang Nga qua Hội Ðồng Nato-Nga, một tổ chức tham vấn đã bị đình chỉ hoạt động để phản đối cuộc xâm lăng và chia đôi Georgia của Nga.
- Vườn hoa, âm nhạc (Trịnh Hội)
Và Tiếng Cười số 10 là chủ đề của show ca nhạc vào cuối tuần này ở Cali mà tôi sẽ có mặt tham dự trong vai trò làm MC điều khiển chương trình cùng với chị Băng Châu, một nghệ sĩ đã nổi tiếng và thành danh lúc tôi vẫn còn chưa... đầu thai vào làm người Việt Nam trong kiếp này.
- 41 sinh viên UC Berkeley biểu tình bị bắt
Sinh viên Ðại Học UC Berkeley biểu tình chống quyết định tăng học phí 32% và chiếm một tòa nhà trong khuôn viên trường, rồi tới 5 giờ chiều Thứ Sáu thì 41 sinh viên bị bắt.
- Thư độc giả "Chuyện từ thiện"
Kính thưa tác giả có tên là Nguyễn Mỹ Linh (“Mùa Từ Thiện,” báo Người Việt ngày 21 tháng 11). Nếu tôi đoán không lầm là người nữ. Vâng thưa Bà tôi hoàn toàn đồng ý với Bà 100%.
- Chuyện vỉa hè: Vài lời tâm huyết gửi các cháu Dziệt Kiều
Phải nói ngay rằng: bài này tớ dành riêng cho lớp Dziệt Kiều vào tuổi u 50 - u60, nghĩa là đồng trang lứa với hơn... 60 cháu nội, ngoại, xa, gần của tớ đang sống và làm việc ở khắp thế giới mà tớ đã tính sơ sơ được. Con số này phải lên tới vài trăm nếu kể cả các cháu, con của bạn bè đồng học, đồng đội, đồng hương... nhưng nay chẳng may cũng bị gọi là Dziệt Kiều (còn yêu nước nhiều hay ít thì chưa biết). Tớ không dám ý kiến ý cò gì với các vị trưởng lão Việt Kiều ở cùng tuổi tớ hoặc là đàn anh của tớ vì tớ tin chắc rằng, đối với các vị này, mọi lời khuyên nhủ, xúi bẩy đều... vô tác dụng!
- Ðoàn tu sĩ, giáo dân thăm cha Lý bị chặn
Một nhóm tu sĩ và giáo dân Công Giáo từ nhiều nơi về Hà Nội đã đến bệnh viện của Bộ Công An thăm Linh Mục Nguyễn Văn Lý nhưng đã không được cho gặp.
- Ðại học Mỹ dưới mắt sinh viên quốc tế
Kể từ sau cuộc Chiến Tranh Lạnh, khoảng thập niên 1990, với sụp đổ của khối Cộng Sản Quốc Tế, gồm Liên Xô và các nước Ðông Âu, dẫn đến việc Hoa Kỳ đương nhiên trở thành siêu cường Số Một của thế giới, số sinh viên quốc tế đến du học tại Hoa Kỳ bắt đầu gia tăng mạnh. Mức độ sinh viên quốc tế chọn Hoa Kỳ làm nơi ăn học càng gia tăng hơn nữa sau khi Cộng Sản Trung Hoa và Cộng Sản Việt Nam khởi sự mở cửa ra thế giới bên ngoài với các chính sách hiện đại hóa và đổi mới nền kinh tế của họ.
- Hòa nhạc giỗ 10 năm nhạc sư Nguyễn Bích Ngọc
Một loạt nhiều buổi hòa nhạc gồm hầu hết các nhạc sĩ cổ điển hàng đầu của Việt Nam dự trù được tổ chức tại Nhạc Viện Sài Gòn. nhân dịp kỷ niệm lễ giỗ 10 năm nhạc sĩ Nguyễn Bích Ngọc, một người thầy violin lâu năm của trường này.
- Cha chặt tay con gái
Nghe báo tin con gái ăn trộm trứng vịt nhà lối xóm, ông bố đã chặt đứt ngón tay út của đứa con gái. Ðây là vụ chặt tay làn thứ nhì xảy ra ở huyện Vũng Liêm tỉnh Vĩnh Long chỉ trong vòng 21 ngày vừa qua.
- Kỹ sư gốc Hoa bị nghi đánh cắp tài liệu mật hãng Ford
Một kỹ sư Trung Quốc bị bắt vì tình nghi ăn cắp tài liệu mật của hãng xe Ford. Công tố liên bang cho biết người này sẽ trực diện thêm nhiều cáo buộc khác, một khi có thêm nhiều tài liệu nữa được tìm thấy từ máy laptop bị tịch thu.
- Chuyện nước Pháp: Phát tiền gây ra cảnh náo loạn (Từ Nguyên)
Internet Mailorama, công ty của Pháp mua bán qua Internet, hoạt động đã lâu muốn có thêm khách hàng, hứa hẹn một chuyện hấp dẫn: phát 5,000 phong bao... cho khách qua đường, trong đó có chứa giấy bạc từ 5 Euro đến 500 Euro, tổng cộng là 40,000 Euro. Thay vì trả tiền cho các công ty quảng cáo, làm vậy cũng là một lối quảng cáo... thần sầu.
- Chuyện nước Pháp: Phát tiền gây ra cảnh náo loạn (Từ Nguyên)
Internet Mailorama, công ty của Pháp mua bán qua Internet, hoạt động đã lâu muốn có thêm khách hàng, hứa hẹn một chuyện hấp dẫn: phát 5,000 phong bao... cho khách qua đường, trong đó có chứa giấy bạc từ 5 Euro đến 500 Euro, tổng cộng là 40,000 Euro. Thay vì trả tiền cho các công ty quảng cáo, làm vậy cũng là một lối quảng cáo... thần sầu.
- Tê giác còn sót ở Việt Nam
Tê giác, một loại thú rừng quí hiếm sống ở các khu vực đầm lầy rừng rậm ở miền Nam Việt Nam trước kia, có dấu hiệu còn một vài con chứ chưa hoàn toàn tuyệt chủng.
- Cụ Phạm-Đỗ Thành
- Ông Joseph Bạch Ngọc Hòa
- Cụ Bà Trương Thị Cầm
- KQ Joseph Bạch Ngọc Hòa
|
C?-Luy
L?i m? (sau Ph?n 1): Cu?i nam 2008, giáo su Joshua Kurlantzick, m?t h?c gi? chuyên v? châu Á thu?c vi?n nghiên c?u v? ḥa b́nh th? gi?i Carnegie Endownment for International Peace, dua ra m?t s? nh?n xét thâu tóm v? phát tri?n dân ch? thu?c vùng chuyên môn c?a ḿnh. V? m?t t?ng quát, ông ghi nh?n: Có th?i châu Á dă du?c xem nhu di tiên phong trong làn sóng dân ch? hóa kh?p th? gi?i mà ba th?p niên qua t?ng lan r?ng ? Đông châu Âu, châu M? La-Tinh [Trung và Nam M?], và c? châu Phi. Nh?ng nam g?n dây châu Á l?i nhu d?o ngu?c nh?ng thành qu? dă d?t du?c. Su?t trong vùng, nh?ng th? l?c quân s? tu?ng nhu dă n?m yên trong các doanh tr?i l?i b?t d?u ra m?t hoành hành. Nh?ng nhà c?m quy?n g?n nhu d?c tài ? Sri Lanka [tru?c dây là Ceylon, Tích-Lan], Kampuchea, Phi-Lu?t-Tân cùng nh?ng nu?c khác dă c?ng c? quy?n l?c ghê g?m c?a nhà nu?c, d?y l?c lu?ng an ninh dàn áp d?i l?p, s? d?ng s?c l?nh kh?n c?p d? thu th?p h?t quy?n th?, và si?t ch?t xă h?i dân s?. Và riêng v? “Đông Duong” cu, ông nh?n m?nh, “Gi?i lănh d?o ba nu?c Vi?t, Miên, Lào dă b?t d?u xem h? có th? áp d?ng khuôn m?u [phát tri?n] c?a Trung-Hoa [“c?i m?” v? kinh t? và si?t ch?t v? chính tr?] nhu th? nào.” Đ? thích h?p v?i khuôn kh? bài báo, ngu?i vi?t ghi nh?n nh?ng s? ki?n, ư ki?n c?a giáo su cùng nh?ng nh?n d?nh, d?n gi?i. V? chi ti?t hon, xin t́m d?c tác ph?m m?i nh?t c?a ông vi?t v? du?ng l?i ngo?i giao c?a Trung-Hoa, Charm Offensive: How China's Soft Power Is Transforming the World (Yale University Press, 2007).
Nam nam qua, nh?ng khuynh hu?ng k? trên k?t t? l?i (xin xem thêm Ph?n 1), t?o nên vi?c di xu?ng v? dân ch? ? châu Á. Cái tác h?p nguy hi?m c?a nh?ng nam cai tr? d?c ác và th?i nát ? nh?ng nu?c nhu Bangladesh và Phi-Lu?t-Tân c?ng v?i s? th?t b?i trong vi?c xây d?ng nh?ng d?nh ch? v?i kh? nang hoán chuy?n ph?n kháng b?o d?ng thành nh?ng phuong cách ḥa hoăn dă dua d?n h? qu? ghê g?m. ? East Timor, nh?ng ngu?i tr? b?t măn xu?ng du?ng t?i th? dô Dili không m?y cao ?c giao tranh v?i dao búa và ná cao su. Nh?ng ngu?i này cung d?t r?i t?ng khu ph? th? dô cho t?i khi l?c lu?ng vu trang t? Úc t?i giúp gi? an ninh. Nam 2007 ? Bangladesh, hàng ngh́n ngu?i bi?u t́nh v?i g?ch dá, g?y g?c lan tràn qua các ngơ h?m v?i nhà mái tôn, t?n công phá ho?i noi buôn bán và d?ng d? v?i c?nh sát dă chi?n cùng hàng ngh́n lính chính ph?. H? ch? ch?u b? ch?y kh?i hi?n tru?ng khi b? dánh d?p d? máu và qu?n áo rách buom. Ngoài Bangladesh gi?i quân s? cung l?i ra m?t hoành hành ? nhi?u nu?c châu Á. ? Thái-Lan, m?t nu?c du?c xem nhu “dân ch?,” quân d?i lên n?m quy?n hành tháng Chín 2006. Cu?c d?o chính này di?n ra sau khi dân chúng bi?u t́nh hàng tháng ph?n d?i chính quy?n th? tu?ng lúc dó là Thaksin Shinawatra - m?t ngu?i du?c b?u ra khá dân ch?, nhung sau dó dă dùng quy?n hành gi?i h?n quy?n tu pháp, xă h?i công dân và gi?i thu l?i Thái, r?i l?i tung ra cu?c chi?n ch?ng ma túy, d?c du?c gi?t h?i hàng ngh́n ngu?i vô t?i. R?i gi?i quân s? l?i xé b? hi?n pháp ti?n b? vi?t ra nam 1997. ? d?o qu?c Fiji, gi?i quân s? d?o chính Tháng Mu?i-Hai 2006, tuyên b? t́nh tr?ng kh?n c?p v?i lư do ch?ng tham nhung, r?i h?a s? t? ch?c b?u c? b?n nam sau dó. Quân d?i ki?m duy?t báo chí và b?t giam ít nh?t hai tá ngu?i tranh d?u chính tr? n?i b?t nh?t.
Lúc d?u, nhi?u gi?i ti?n b? h? h?i v?i nh?ng can thi?p t? quân l?c. ? Bangladesh dám dông ?ng h? d?o chính quân s? ch?ng tham nhung và b?o d?ng chính tr? lan r?ng tru?c b?u c? d?u nam 2007 (ít nh?t 45 ngu?i b? thi?t m?ng). Dân chúng cho bi?t h? chán ghét “tranh căi cù nh?y gi?a d?ng phái, tham nhung l?ng hành và t́nh tr?ng vô lu?t l?.” Cung gi?ng nhu ? dây, nhi?u gi?i trung luu th? dô Bangkok hoan nghênh ngu?i làm d?o chính. Các thi?u n? choàng hoa lên xe tang quân d?i ngay th? dô. Gi?i c? vơ c?i t? ti?n b? g?m t? ngu?i c?m bút t?i trí th?c d?i h?c (cùng m?t s? nhà b́nh lu?n Tây phuong) ca ng?i gi?i quân s? dă ra tay hành d?ng. Tuy nhiên, các tu?ng linh t? ra không bi?t cách cai tr?. Ngày nay gi?i quân s? n?m quy?n l?c ph?i duong d?u v?i nh?ng n?n kinh t? ph?c t?p và toàn c?u hon th?i th?p niên 1960 và 1970. H? cung ph?i duong d?u v?i dân chúng dă quen v?i dân ch? hon, và ít s?n sàng tuân theo thi?t quân lu?t hay l?nh băi b? ho?t d?ng chính tr?.
? Fiji ngân hàng d? tr? qu?c gia than th? d?o chính làm ki?t qu? phát tri?n kinh t?. ? Thái, quân d?i không ch?n l?a du?c gi?a vi?c tr?n an ngu?i d?u tu và chính sách can thi?p vào h?i doái d? b?o v? kinh t? qu?c n?i dă khi?n gi?i làm an ngo?i qu?c c?c k? lo l?ng. Quân d?i cung không bi?t cách cu x? ra sao v?i gi?i truy?n thông tân ti?n: quân d?i ki?m soát báo chí nam 2007 và c?m h? th?ng truy?n h́nh toàn c?u CNN phát h́nh cu?c ph?ng v?n th? tu?ng Thaksin, dù ngu?i bi?u t́nh ? Bangkok công khai ph?n d?i chính quy?n quân s?.
Đ?ng th?i v?i vi?c d?o chính quân s? de d?a dân ch? x?y ra nhi?u noi, m?t s? chính quy?n trong vùng dùng nh?ng phuong cách t? nh? hon d? lung do?n các quy?n t? do chính tr?. ? nu?c bán chuyên tr? Kampuchea, Th? Tu?ng Hun Sen dă c?ng c? quy?n l?c vào h?t trong tay ḿnh trong nam nam qua, ra l?nh cho h? th?ng tu pháp không d?c l?p b?t gi? d?i l?p, và b?t mi?ng nh?ng ngu?i ch? trích chính quy?n b?ng cách gán cho h? t?i ph? báng nhà nu?c. Ông cung khu?t ph?c h?u h?t gi?i d?i l?p chính tr? d? không m?y ai c̣n l?i trong nhánh l?p pháp lên ti?ng ph?n d?i ḿnh. V?i d?u thô s?p du?c khai thác ngoài khoi Kampuchea ông s? gia tang thêm quy?n l?c, v́ nh?ng nu?c vi?n tr? cho Kampuchea s? m?t b?t ?nh hu?ng và nh?ng nu?c mu?n mua d?u s? không lên ti?ng phê b́nh c?nh cáo ǵ m?y. ? Vi?t-Nam chính quy?n dă b?t gi? nh?ng lu?t gia tranh d?u dân ch? cùng nh?ng ngu?i ho?t d?ng chính tr? theo du?i m?c tiêu xây d?ng d?i l?p chính tr? v?i nhà nu?c.
Nu?c Ph?t giáo (Sihalese) Sri Lanka cung m?nh tay dàn áp dân ch?. Tháng Mu?i-Hai 2006, sau ti?n tŕnh ḥa b́nh v?i nhóm tranh d?u ly khai ?n giáo Tamil Tigers s?p d?, chính quy?n tuyên b? t́nh tr?ng kh?n c?p cho phép ḿnh thêm quy?n l?c ki?m soát truy?n thông và xă h?i dân s?. T? dây chính quy?n b?o th? liên k?t v?i nh?ng d?ng chính tr? qu?c gia Sihalese c?ng r?n m?i ngày m?t áp ch? hon, và l?i d?ng n?i chi?n ch?ng “kh?ng b?” Tamil Tigers (r?t nhi?u ph? n? tham gia dánh bom t? sát trong nh?ng n?i d?y m?t ph?n tu th? k? nay) d? dàn áp gi?i d?i l?p, k? c? nh?ng ngu?i d?i l?p chân chính.
Theo t? ch?c nhân quy?n Ân-xá Qu?c-t? (Amnesty International), hai nam qua ít nh?t mu?i nhà báo Sri Lanka dă b? gi?t ch?t, d?ng th?i m?t s? khác dă m?t tích ho?c b? giam gi? và tra t?n theo lu?t l? kh?n c?p. Ngoài s? nhà báo m?t tích k? trên, nhân viên LHQ theo dơi nh?ng vi ph?m cùng lo?i cho th?y Sri Lanka là noi nhi?u ngu?i trong ngh? m?t tích hon b?t c? noi nào h?t. Đ?ng th?i chính quy?n Sri Lanka cung tr?c xu?t ngu?i Tamil ra kh?i th? dô Colombo ch? v́ ch?ng t?c, tôn giáo dù h? không làm ǵ ph?m pháp c?. T́nh tr?ng này có l? s? t? h?i hon cùng vi?c chính quy?n gia tang cu?ng d? ch?ng d?i nhóm tranh d?u Tamil Tigers, s? d?ng l?c lu?ng hùng h?u t?n công h? t?i t?p. Tin m?i nh?t cho th?y nhóm Tamil Tigers dă b? thu h?p vào mi?n b?c nu?c này.
Nu?c “dân ch?” lâu d?i Phi-Lu?t-Tân (m?t thu?c d?a Hoa-K? chi?m t? Tây-Ban-Nha cu?i th?p niên 1890) cung di xu?ng t? h?i v? dân ch?. Nam nay vi?n nghiên c?u v? t? do dân ch? Freedom House ? Hoa-K? h? m?c t? do ? Phi-Lu?t-Tân xu?ng th?p, t? “t? do” xu?ng “t? do ph?n nào.” Đúng ra Freedom House c?nh cáo, “Nu?c dân ch? lâu d?i nh?t ? châu Á dă m?i lúc m?t h?n lo?n hon” d?a trên nh?ng tham nhung và gian l?n b?u c? trong chính quy?n. Gi?i quân s? Phi cung b? xem dă gi?t h?i hàng tram nh?ng nhà tranh d?u chính tr?, nh?t là gi?i chính tr? t? phái, trong nh?ng nam g?n dây. Gi?i trí th?c, nh?t là nhà báo b? xem là nh?ng m?c tiêu c?a gi?i quân s?, và nhi?u ngu?i dă b? ám sát. Hai nam tru?c dây, T?ng Th?ng Gloria Macapagal Arroyo (con gái t?ng th?ng Macapagal tru?c dây) ban b? t́nh tr?ng kh?n c?p và dùng lu?t l? này d? b?t giam nh?ng ngu?i tranh d?u ch?ng chính quy?n. (Gi?ng nhu nhi?u nu?c Trung và Nam M? n?m trong qui d?o c?a Hoa-K? - “ngu?i kh?ng l? phuong B?c” - nhi?u th? k?, Phi là nu?c b? th?c dân da tr?ng Tây phuong chi?m dóng và s? d?ng nhu ngu?n cung c?p nguyên li?u, nhân công r? m?t và th? tru?ng tiêu th?, ho?c v? trí d?a du chi?n lu?c trong mô th?c bành tru?ng “toàn c?u” sau Th?-chi?n 2, 1939-1945. Khi th?c dân da tr?ng v? nu?c v́ nhi?u lư do khác nhau, nh?ng gi?i quy?n th?, gi?u có b?n x? t?ng h?p tác v?i th?c dân da tr?ng-khoa chính tr? h?c g?i là “th?c dân b?n x?,” native colonists-cha truy?n con n?i thành giai c?p th?ng tr?, “ruling class” v?i “trái tim và quy?n l?i g?n li?n v?i nu?c m?,” ti?p t?c h?p tác v?i ngo?i bang khai thác bóc l?t chính dân cùng d?t nu?c ḿnh, kéo dài t́nh tr?ng b?t công xă h?i, kinh t? và chính tr?. T?t c? t?o nên cái ung thu ngu?i b?n x? tuy không th? ch?p nh?n du?c nhung cung khó làm du?c ǵ m?y - và d? co h?i cho ch? nghia c?ng s?n, và ph?n nào bây gi? là “kh?ng b?,” t? bên ngoài vào khai thác. Nh?ng ngu?i “qu?c gia” chân chính ch?ng d?i thu?ng b? chính quy?n gom chung v?i c?ng s?n ho?c “t? phái” trong bi k?ch chính tr? Á, M? và Phi châu su?t h?u bán th? k? v?a qua).
? Myanmar, nhu dă d? c?p tru?c dây, chính quy?n dáp l?i cu?c “Cách-m?ng Áo vàng” (Saffron Revolution) c?a các su săi Ph?t giáo b?ng b?o hành d?m máu và b?t giam hàng ngh́n ngu?i sau dó. H?i d?ng quân s? l?i d?ng v? băo l?n tháng Nam 2008 d? c?ng c? quy?n l?c c?a ḿnh, ngan c?n nh?ng n? l?c qu?c t? dùng thiên tai này d? làm áp l?c thay d?i.
Gi?a nh?ng h?n lo?n di xu?ng k? trên, ngu?i ta cung nhu nh́n th?y m?t khuôn m?u dân ch?, t?m g?i tên là “khuôn m?u Jakarta” (Indonesia). Nhung tru?c h?t, nam 2007, m?t nam sau d?o chính quân s? dân chúng Thái b?u ra m?t chính quy?n m?i. Nhung giai do?n gi?i quân s? c?m quy?n dă d? l?i nh?ng h?n lo?n sâu d?m d?n n?i nay ngu?i ta ch? nh́n th?y nh?ng chính quy?n không b?n v?ng và có l? vô s? nh?ng b?u c? trong tuong lai ng?n. Trong vài tháng nay nh?ng xu?ng du?ng ti?p t?c tr?n át th? dô Bangkok v?i d?ng d? gi?a ngu?i bi?u t́nh và l?c lu?ng an ninh, dân chúng chi?m dóng dinh th? tu?ng hay phi tru?ng qu?c t?. Th? tu?ng d?c c? Samak Sundarvej b? d?y ra kh?i ch?c v? tháng Chín 2008 dù d?ng chi?m da s? c?a ông v?n n?m gi? chính quy?n. ? Malaysia b?u c? du?c t? ch?c d?u nam và nh?ng d?ng d?i l?p th?ng l?n hon thu?ng l?; dây có th? là d?u hi?u c?i m? chính tr?. Vuong qu?c Bhutan (gi?a ?n-Đ? và Trung-Hoa) t? ch?c b?u c? t? do l?n d?u tháng Ba 2008. Và ? Nepal g?n dó, vuong quy?n tuy?t d?i dă nhu?ng bu?c cho ti?n tŕnh dân ch?, dù b?u c? m?i di?n ra dua m?t s? ngu?i m?i vào chính quy?n, bao g?m nh?ng ngu?i n?i d?y c?c doan ki?u Mao-Tr?ch-Đông (Maoist) cuong quy?t không ch?p nh?n d?i l?p.
Nhung m?t khuôn m?u dân ch? tr? trung xu?t hi?n ? nu?c H?i giáo l?n nh?t th? gi?i không có truy?n th?ng chính tr? dân ch?. Th?p niên tru?c nhi?u ngu?i xu?ng du?ng ? Indonesia mang nh?ng chai d?u xang có ng̣i v?i làm bom l?a (cocktail Molotov) và dao to b?n hoành hành ngay th? dô Jakarta v́ nh?ng b?t măn v? chính tr? và t́nh tr?ng kinh t? trên dà d? v?. Nhi?u ngu?i chuy?n gi?n d? vào ngu?i thi?u s? g?c Hoa n?m gi? h?u h?t ho?t d?ng và quy?n l?c kinh t? cung nhu tác d?ng h? hóa chính tr? (không khác m?y ? các nu?c Đông Nam Á trên m?t Đông Thái-B́nh-Duong, và cung nhu kh?p m?t Tây, Nam, B?c TBD hi?n nay). Đám dông dân chúng nh?m vào tài s?n ngu?i Hoa nhu nh?ng shopping mall và các khu ph? bán vàng b?c (cung là m?t lo?i “nhà bang” và ch? “r?a ti?n,” money laundering, phi pháp; xin xem thêm M?i Đe D?a Đ?c Du?c, Ma Túy ? Đông Nam Á, trên nguy?t san Th? K? 21, tháng Chín 2000, cùng ngu?i vi?t). M?t s? ngu?i cu?i xe g?n máy d?n dân chúng d?n c?a hi?u ngu?i Hoa, khóa c?a nh?t ch? nhân l?i và d?t cháy r?i t?t c?. Kho?ng 70 ngh́n ngu?i g?c Hoa tr?n kh?i Indonesia, và nhi?u ngu?i khác b? Jakarta d?n nh?ng noi yên ?n hon trên nu?c g?m nhi?u qu?n d?o này, nhu Bali. M?t s? l?n cung mang tài s?n và gia d́nh ra nu?c ngoài, d?n Vancouver ? tây Canada, Úc và các nu?c Nam, Trung M?, d? l?p nghi?p v?i bà con, h? hàng cùng tài s?n có s?n ? nh?ng noi B?c, Tây và Nam TBD này. Nh?ng b?o hành ch?ng t?c và tôn giáo khác, g?m vi?c bêu d?u “k? thù” trên c?c nh?n d?c du?ng cung lan tràn kh?p vùng nhu Aceh và qu?n d?o Maluku.
Ch? mu?i nam sau Indonesia dă làm du?c nh?ng ti?n b? nhanh chóng và ngo?n m?c, và có th? hănh di?n là nu?c dân ch? v?ng chăi nh?t Đông Nam Á. Gi?i lănh d?o dă long tr?ng bênh v?c quy?n c?a ngu?i thi?u s? và m? r?ng c?a chính tr? cho ngu?i g?c Hoa: ít nh?t 30 ngu?i g?c Hoa tranh ch?c trong ngh? vi?n Indonesia nam 2004. Chính quy?n c?a t?ng th?ng Susilio Bambang Yudhyono dă n? l?c t?o ra cái van hóa dân ch?. Ông Yudhyono, tru?c dây là m?t tu?ng linh trong quân l?c, du?c dân chúng b?u ra trong cu?c b?u c? tr?c ti?p d?u tiên trong l?ch s? nu?c này nam 2004; t? nam dó ông dă d?n d?u m?t chính quy?n th?t s? ti?n b?. Thay v́ chú m?c vào gi?i uu quy?n và t?p quy?n ? th? dô (centralization) theo l?i Manila và Bangkok, chính quy?n Yudhyono dă xây d?ng van hóa dân ch? t? du?i di lên, chuy?n h?n v? ti?n tŕnh trung uong t?n quy?n (decentralization) và dành quy?n qu?n tr? chính tr? d?a phuong cho nh?ng gi?i chính tr? d?a phuong, d?ng th?i dành nhi?u quy?n t? tr? (autonomy) cho nh?ng vùng nhu Aceh t?ng b? ra ba th?p niên tranh d?u t? tr?. Cho d?n nay nh?ng ngu?i n?i d?y ? dây lâu lâu v?n gây h?n, nhung nói chung d́nh chi?n dă thành h́nh v?i vi?c quân d?i Indonesia rút ra kh?i vùng, da s? dân Aceh d?p b? vu khí và tham gia b?u c? d?a phuong.
Ti?n tŕnh trung uong t?n quy?n dă c?ng c? và ?n d?nh dân ch? ? vùng thôn quê. Theo báo Asia Times, nh?ng nam g?n dây ngu?i di b?u dă lo?i ra kho?ng 40 ph?n tram s? ngu?i n?m gi? quy?n l?c lâu nam ? d?a phuong; dây cho th?y ư nguy?n c?a ngu?i dân du?c tôn tr?ng hon. Dân ch? d?a phuong cung hàn g?n nh?ng khác bi?t v? tôn giáo và gi?m thi?u hi?n tu?ng quá khích hóa (radicalization) H?i giáo; ngu?i H?i và Ki-Tô giáo nay sát cánh nhau trong các liên danh tranh c? d?a phuong. Và, cùng v?i t?n quy?n chính tr? t?n quy?n kinh t? dă cung c?p tài nguyên, phuong ti?n cho các t?nh và d?a phuong nâng cao m?c an sinh xă h?i cho dân chúng. Du?i quy?n ông Yudhyono nhà nu?c dă c?ng c? nh?ng d?nh ch? bu?c ngu?i quy?n cao ch?c tr?ng ph?i ch?u trách nhi?m (accountability) tru?c dân chúng. T?ng th?ng dă ?ng h? nh?ng quy?t d?nh c?a ṭa án l?t ngu?c các lu?t l? v? an ninh nh?m ngan c?m dân chúng ch? trích ngu?i lănh d?o tru?c dây t?ng du?c s? d?ng d? giam gi? d?i l?p chính tr?. Trách nhi?m d?t nhi?u vào gi?i lănh d?o gia tang tin tu?ng c?a dân chúng vào h? th?ng dân ch?.
Ông Yudhyono có l? là nhà lănh d?o d?c nh?t ? châu Á th?y rơ nhu c?u ph?i d?y m?nh dân ch? ? các nu?c láng gi?ng n?u th?t s? mu?n xi?n duong dân ch? kh?p vùng. Ông dă nh?n ra vi?c nh?ng nu?c c?c k? ph?n dân ch?, nhu Myanmar, là co nguyên c?a nh?ng b?t ?n t?o ra các t? h?i lan r?ng d?n kh?p noi trong vùng nhu ma túy, d?c du?c, và di dân ph?m pháp. Trong khi ph?n l?n gi?i lănh d?o châu Á tránh nói v? Myanmar, ông Yudhyono dă không ng?n ng?i c?nh cáo viên ch?c Myanmar ph?i nhanh chóng hon trong vi?c so?n th?o hi?n pháp và th?c thi dân ch?. Gi?i lănh d?o Thái và ngay c? ?n-Đ? không lên ti?ng sau nh?ng tàn b?o trong cách m?ng Saffron Revolution. T?ng tru?ng d?u h?a ?n l?i c̣n vi?ng tham Myanmar d? kư nh?ng giao kèo mua d?u (tranh giành v?i Trung-Hoa cho k? ngh? dang bành tru?ng ? ?n) ngay trong lúc các dàn áp d?m máu x?y ra.
Nh?ng thay d?i m?i dây ? Indonesia du?c dân chúng ?ng h? rơ r?t. Du lu?n dân chúng không nh?ng ng?i khen ông Yudhyomo mà c̣n liên ti?p hoan nghênh dân ch?. Vi?n nghiên c?u du lu?n Indonesia cho th?y 82 ph?n tram dân chúng ?ng h? dân ch? - cùng v?i th?i gian ngu?i Thái hoan nghênh chính quy?n quân s?. Nh?ng d?ng chính tr? d?i l?p Indonesia cung s?n sàng gi?i quy?t vi?c th?t c? qua phuong cách chính tr? dân ch? thay v́ l?t d? chính quy?n d?c c? b?ng b?o hành hay áp l?c dám dông du?ng ph?. Rơ ràng Indonesia v?n ph?i vu?t qua nhi?u tr? l?c, nh?t là gi?i lănh d?o quân s? v?n ng?n ng?i không ch?u b? di nh?ng quy?n l?c thu góp du?c qua ba th?p niên T?ng Th?ng Suharto (cùng các tu?ng linh do Washington d?ng lên nam 1965 tru?c nguy co d?ng C?ng-s?n Indonesia, PKI, có th? chi?m l?y chính quy?n t? nhà d?c tài Sukarno t?ng c?m quy?n hàng th?p niên tru?c dó; xin xem thêm The Year of Living Dangerously c?a tác gi? C. J. Koch do nhà Penguin Books xu?t b?n, th?p niên 1970, ho?c cu?n phim cùng tên du?c gi?i Oscar do d?o di?n Úc Peter Weir th?c hi?n, d?u th?p niên 1980), và các quan ṭa không ch?u tr?ng ph?t nh?ng l?m quy?n c?a gi?i quân s?. Tru?c khi ông Yudhyono tái c? nam nay, ông ph?i xây d?ng m?t d?ng chính tr? ki?n toàn và ch?t ch? hon d?a trên các giá tr? dân ch? ti?n b? d? b?o d?m nh?ng ư tu?ng và thành qu? dáng chú ư c?a ông s? s?ng c̣n lâu dài.
S? thay d?i, bi?n d?ng ngo?n m?c ? Indonesia rơ r?t là t?m guong cho các nu?c châu Á mu?n di d?n m?t n?n dân ch? s?ng d?ng. Đúng ra, tru?c khi gi?m vào vung l?y bi k?ch chính tr? h?u th?c dân (post-colonial) nói trên, gi?i lănh d?o ti?n b? t? Kampuchea t?i Bangladesh c?n ph?i hu?ng cái nh́n v? Jakarta. Hoa-K? cung ph?i chú ư nhi?u hon d?n vùng kinh t? dang phát tri?n m?nh m? và m?t th?i t?ng trên con du?ng dân ch? hóa này. N?u Washington ti?p t?c ?ng h? nh?ng nhà d?c tài nhu tru?c dây, Hoa-K? s? v?t b? h́nh ?nh ḿnh nhu m?t b?o d?m cho lư tu?ng t? do dân ch?, và m? r?ng c?a hon cho các tay “anh ch?,” nhu Trung-Hoa, thu n?m l?i th? l?n lao trong vùng. T?ng th?ng m?i Barack Obama dua ra d?u hi?u t?t v?i vi?c c? tân Ngo?i Tru?ng Hillary Clinton d?n ngay châu Á trong chuy?n công du d?u tiên c?a bà (thay v́ truy?n th?ng g?n n?a th? k? ch?n châu Âu và “Trung Đông” làm uu tiên). Nhung sau tu?n l? công du quan tr?ng này, gi?i chú ư d?n dân ch? và nhân quy?n xem ra không m?y l?c quan: chuy?n di châu Á chú tr?ng vào kinh t? và an ninh, ch? không n?ng v? nhân quy?n và dân ch?. Tuy nhiên, ngu?i ta cung ph?i hi?u r?ng sau Guantanamo và Abu Ghraib trong cu?c chi?n ch?ng kh?ng b? toàn c?u (G-WOT, xin xem Ph?n 1 bài này), Washington không d? thuy?t ph?c m?y ai v? tôn tr?ng nhân quy?n. Và v?i kêu g?i to ti?ng v? nhu c?u qu?c h?u hóa các ngân hàng trong nu?c, Hoa-K? cung khó ng?i ca cái hay cái t?t c?a ch? nghia tu b?n và kinh t? th? tru?ng - trong dó ph?i k? dân ch? hóa nhu m?t h? qu? d?p. |