Thái Thanh: Danh Ca và Mẹ Hiền
Nữ danh ca Thái Thanh trong nhiều thập niên được quần chúng ái mộ coi là “Tiếng hát vượt thời gian” nhưng ít người biết tới vai trò Làm Mẹ nhiều khó khăn mà cũng rất thành công của cô, có lẽ không kém gì địa vị sáng láng của cô trên sân khấu.

Home
Ti?u Quyên

N? danh ca Thái Thanh trong nhi?u th?p niên du?c qu?n chúng ái m? coi là “Ti?ng hát vu?t th?i gian” nhung ít ngu?i bi?t t?i vai tṛ Làm M? nhi?u khó khan mà cung r?t thành công c?a cô, có l? không kém ǵ d?a v? sáng láng c?a cô trên sân kh?u.

Trong dia nh?c CD Thái Thanh H?i Ngo?i 3 (Đêm Màu H?ng), bài m? d?u “V? dây nghe em” là h?p ca c?a ba gi?ng c?a Thái Thanh cùng hai con gái là Ư Lan và Qu?nh Dao (nay là Qu?nh Huong c?a dài Saigon Radio h?i ngo?i). V́ ḷng thuong con mà dây là l?n d?u tiên Thái Thanh hát gi?ng ph?. Cô cho bi?t:

Nh?ng ngu?i gi?ng cao nhu Thái Thanh thu?ng không h?p v?i bè hai. Ch? tôi là Thái H?ng th́ có “gi?ng nhung”, là gi?ng thiên phú d? hát bè, nên ch? ?y h?p ca th?t tuy?t v?i, làm n?i b?t gi?ng chính.”

Vai tṛ làm m? khó khan c?a Thái Thanh

Trong m?t bu?i t?i th? B?y cu?i nam 1996, Thái Thanh k? ni?m 50 nam tŕnh di?n âm nh?c, cô dă d? l? tài nang “tung h?ng” các con tru?c khán gi? trong bu?i tŕnh di?n c?a toàn th? gia d́nh cô t?i r?p Ritz.

Con ngu?i luôn luôn s?ng v?i nh?ng chùm ánh sáng c?a danh v?ng sân kh?u dó dă th? hi?n nh?ng khôn khéo c?a m?t “bà b?u” trong con ngu?i hi?n m?u. Thái Thanh dă làm nhi?u khán thính gi? trung thành c?a cô ph?i ng?c nhiên khi cô gi?i thi?u m?t cách khéo léo các ti?t m?c tŕnh di?n c?a Ư Lan, Qu?nh Huong và Lê Đ?i trong dêm dó.

L?p gia d́nh v?i tài t? di?n ?nh Lê Qu?nh (vai chính trong phim Chúng Tôi Mu?n S?ng) nam 1956, Thái Thanh liên ti?p “s?n xu?t” 5 ngu?i con: 3 gái, 2 trai. Đó là: Ư Lan sanh nam 1957, Lê Vi?t 1958, Qu?nh Dao t?c Qu?nh Huong 1960, Thanh Loan 1962 và Lê Đ?i 1964. C?u út Lê Đ?i nhi?u l?n “chê” m? là sanh d? nhi?u quá, “y nhu gái T?u” v?y. Lê Đ?i cung là ngu?i kém may m?n nh?t trong 5 ch? em: Khi ra d?i kh?e m?nh, nhung Lê Đ?i b? b?nh s?t tê li?t (Polyo) c?p tính t? lúc 8 tháng. Tuy s?ng sót nhung Lê Đ?i b? li?t n?a thân du?i, xuong s?ng cung b? s?m.

Nam 4 tu?i, chú bé du?c t? ch?c Terre Des Hommes mang qua nu?c Ư ch?a tr? 3 nam li?n và nam 1971, Đ?i tr? v? Vi?t Nam (7 tu?i), em b?t d?u h?c v?n qu?c ng? v?i m? và các anh ch? t?i nhà. Sau tháng 4/1975, tuy b? k?t l?i
Saigon nhung bà m? Thái Thanh cung t́m du?ng dua du?c Lê Đ?i và Qu?nh Huong qua Pháp ( 1980). Sau dó hai ch? em du?c b? b?o lănh sang Hoa K? và Lê Đ?i du?c h?c qua di?n tho?i chuong tŕnh dành cho tr? t?t nguy?n.

Nam 1985, Thái Thanh r?i
Saigon qua t?i California. Mu?i nam im l?ng không h? c?t ti?ng hát tru?c công chúng, cô l?i b?t d?u t?p du?t và tŕnh di?n trên sân kh?u kh?p noi trên th? gi?i. Đ?ng th?i, cô d?m duong trách nhi?m làm m? v?i r?t nhi?u ngh? l?c. Thái Thanh t?p lái xe dù cô không thích chút nào, nhung “ph?i t?p ngay d? có th? hàng ngày dua dón Lê Đ?i di h?c”. Sau hai nam h?c t?i College Golden West Lê Đ?i dă du?c vô d?i h?c Long Beach. S? kiên tŕ và nh?n n?i c?a bà m? Thái Thanh dă giúp Lê Đ?i (nay là Michael Đ?i Lê) t? tin hon, yêu d?i hon và em t?t nghi?p Bachelor t?i University of California, Long Beach nam 1996 v? b? môn Music, thêm nhi?u tín ch? v? computer. Ngày nay, Lê Đ?i dang di làm Webmaster trong m?t phân b? v? giáo d?c và nghiên c?u c?a d?i h?c UCI Long Beach, s?ng t? túc tho?i mái trong m?t can h? riêng g?n tru?ng. C?u di làm b?ng xe bus, m?i cu?i tu?n bà m? Thái Thanh d?u t?i tham nom, mang thêm vài món an Vi?t Nam bà n?u “theo order” cho c?u út.

Bà m? Thái Thanh cung nhu b?t k? bà m? nào, dă có bao u?c mo d?p d? v? các con, nhu Ph?m Thiên Thu dă di?n t? trong m?t bài tho (Ph?m Duy ph? nh?c), mà chính cô dă hát lên nhi?u l?n, làm cho b?n nh?c tr? thành b?t t?. Nhi?u bà m? tr? Vi?t Nam th?i dó dă ru con d?u ḷng b?ng bài ca này, thay cho nh?ng câu “ví d?u, ?u o...”:

Ru con b?ng bài ca m?i
Cho con m?n nh?c và tho
Ru con c̣n nh? mây gió
Tim con ch?ng có v?c b?
....”

?t h?n trái tim c?a bà m? Thái Thanh dă nhi?u l?n ru?m máu khi c?t ti?ng hát lên nh?ng l?i nh?c trái h?n v?i s? th?c phu phàng c?a khúc d?i c?c nh?c mà cô ph?i h?ng ch?u trong th?i gian Lê Đ?i m?i b? tê li?t:

Ru con r?ng d?i muôn l?i
Cho mây k?t h?p r?i tan
Thân con là tr?i cao v?i
Tim con là cơi d?a dàng
.....”

Cung nhu khi cô bé Thanh Loan sang t?i Hoa K? (1985), b?t d?u b? b?nh phi?n mu?n (depression) n?ng hon, Thái Thanh m?t l?n n?a l?i kh? dau cùng c?c tru?c s? ph?n kh?t khe. Trong th?i gian t́m hi?u v? b?nh tr?ng c?a Thanh Loan, bi?t con không h?c hành b́nh thu?ng nhu các anh ch? em du?c, cô dă c? g?ng d́u d?t con gái, cùng di làm nh?ng vi?c thi?n nguy?n, mong con t́m du?c ni?m vui s?ng...Nhung b?nh t́nh Thanh Loan c? n?ng d?n, sau cùng Thái Thanh dành ph?i nghe l?i bác si và các b?n d?ng c?nh ng?, dua con vào m?t b?nh vi?n ch?a tr?. Nhung cô v?n kiên tŕ ph?n d?u v?i phuong ti?n và hoàn c?nh c?a ḿnh d? giúp d? con yêu và m?t l?n n?a Thái Thanh dă th?ng du?c d?nh m?nh: Sau hon mu?i nam ch?a tr?, Thanh Loan ngày nay dang t?p tr? l?i s?ng b́nh thu?ng trong xă h?i. Cô bé dă có b?ng v? c?m hoa và r?t mong mu?n s?ng t? l?p du?c sau khi di làm.

Y?u t? thành công c?a Thái Thanh

? d?a v? “ti?ng hát vu?t th?i gian”, Thái Thanh su?t m?y ch?c nam qua dă sinh ho?t v?i m?t th? k? lu?t nghiêm ng?t trong công vi?c. Vai tṛ làm m? c?a hai con b? b?nh n?ng cung l?i ḍi h?i ? Thái Thanh m?t th? ngh? l?c b?ng “thép c?ng” cùng s? kiên tŕ l?n lao. V?i hoàn c?nh nhu v?y, nh?ng d?c tính phi thu?ng noi ngu?i m? du?c tôi luy?n hàng ngày trong Thái Thanh.

Ph?m Duy cho là bà m? và ngu?i v? c?a ông (là Thái H?ng) dă cho ông c?m h?ng d? sáng tác ra tru?ng ca b?t h? M? Vi?t
Nam. Nhung nhi?u ngu?i cung th?y s? hi?n di?n r?t rơ nét c?a Thái Thanh trong dó. Nh?ng khó khan dau kh? cung nhu nh?ng thành công t?t d?p trong d?i s?ng Thái Thanh có l? dă du?c th? hi?n trong m?t s? l?i hát c?a tur?ng ca M? Vi?t Nam nhu:

Đêm qua ch?p b? mua ngu?n
Đ? ngu?i trong nu?c h?t bu?n l?i vui
Vui bu?n chút l? roi
Vui bu?n khóc l?i cu?i
M? cu?i m? b?c thành hoi
Mây t? bi?n l?n lên ngôi tr?i già
Mây t?n xu?ng cơi d?i
Mua r?a l?i con ngu?i....


Tru?c gi? h? huy?t h?i tháng 8/1999 v?a qua, Thái H?ng dă du?c các con và Thái Thanh, Mai Huong hát ti?n dua b?ng bài M? Trùng Duong:

Sóng v? miên man nhu câu ru êm c?a m? d?u dàng
Nu?c bi?c mênh mông nhu dôi tay ôm c?a m? trùng duong
...”

T?m ḷng ngu?i m? nào cung l?n nhu tr?i bi?n. M? nào mà không dùng h?t c? tâm h?n và th? l?c c?a ḿnh d? ôm l?y các con.... Càng g?p nhi?u ngang trái, ḷng m? l?i càng mênh mông. Bà m? Thái Thanh “khi c̣n là thi?u ph? - thom nhu nhành ng?c lan”, nàng yêu con h?t m?c và yêu h?t m?i ngu?i: “trên d?nh mùa xuân m? ta, yêu c? r?ng hoa lá” (d?o ca Quán th? Âm c?a Ph?m Thiên Thu).

Tuy không b? kh? dau nhi?u nhu nh?ng bà m? m?t con trên bi?n c? v́ sóng d? hay v́ h?i t?c, nhung ḷng thuong con c?a Thái Thanh cung ch?ng khác ǵ các bà m? hi?n c?a th? gian. Khán thính gi? h?u nhu r?t ít ngu?i bi?t r?ng trong d?i s?ng thu?ng nh?t, ngoài vi?c t?p du?t và tŕnh di?n, Thái Thanh danh ca v?n làm t?t c? m?i vi?c c?a m?t bà m? Vi?t Nam b́nh thu?ng: di ch?, n?u an khi thi?u ngu?i giúp vi?c, cham sóc t? manh qu?n t?m áo cho các con t?i chuy?n ki?m bài v?, d?y con h?c... S?ng xa Lê Qu?nh t? nam 1965, Thái Thanh m?t ḿnh dóng tr?n vai tṛ v?a là m? v?a thay cha trong vi?c nuôi d?y con cái. Khi d?u dàng, lúc nghiêm kh?c, cô mong các con cô có du?c can b?n v?ng ch?c v? van hóa và d?o d?c, d? mai sau tr? nên nh?ng Con Ngu?i có th? vi?t hoa. Dù các con cô d?u có gi?ng ca thiên phú, nh?t là Ư Lan và Qu?nh Huong, nhung khi tr? c̣n nh?, Thái Thanh nh?t quy?t không cho con bu?c vào ngh? ca hát.

Trong m?t lúc tâm t́nh v?i nhà báo t? nam 1974, Thái Thanh nói: “Cái ngh? ca hát này không d? dàng. Dù ? d?a v? s? m?t cung có r?t nhi?u khó khan ph?i duong d?u, nên tôi không mu?n các con tôi theo chân ḿnh.” Nhung riêng cô th́ không bao gi? Thái Thanh chán ca hát. Có th? nói Thái Thanh “s?ng” m?t cách mănh li?t nh?t là khi cô hát:

Dù cho dang b?i r?i v́ chuy?n ǵ chang n?a th́ khi nghe ti?ng dàn d?o lên m? d?u bài hát là Thái thanh “nh?p” li?n, t?t c? m? nh?t h?t, ch? c̣n nét nh?c và l?i ca là dang S?ng trong con ngu?i ḿnh.”

Nghe và nh́n Thái Thanh hát v?i ng?n l?a n?ng nàn trong con tim cô, khán gi? hi?u du?c di?u này, và nh?ng ngu?i yêu cô thông c?m du?c, ch?p nh?n du?c v́ sao có khi cô “l?c lu” nhi?u quá trong m?t s? bài b?n....

Thái Thanh gi? d?a v? c?a m?t d? nh?t danh ca trong nhi?u nam, k? c? th?i gian 5 con c̣n nh?. Chính tinh th?n t? k?, có trách nhi?m và luôn luôn coi tr?ng ngh? nghi?p dă khi?n Thái Thanh d?m duong hai vai tṛ r?t n?ng n? dó m?t cách hoàn h?o. Cô thu?ng nh?c t?i h́nh ?nh m?t ngu?i l?c si di?n kinh qu?n áo tr?ng tinh khi?t, c?m bó du?c th? v?n, kiên tŕ và d?u d?n ch?y du?ng tru?ng, hu?ng v? dài l?. Thái Thanh yêu cái h́nh ?nh d?p d? ?y vô cùng. Ngu?i l?c si dó bi?u hi?n cho cái tâm b?t bi?n, trong s?ch, luôn luôn ti?n v? phía tru?c v?i s? c? g?ng b?n b? không có ǵ lay chuy?n n?i. Gi?ng nhu cái tâm c?a ngu?i ngh? si hu?ng v? nh?ng cái d?p chân chính c?a ngh? thu?t. Cô dă âm th?m và kiên d?nh s?ng x?ng dáng v?i vai tṛ làm m? và danh hi?u “ti?ng hát vu?t th?i gian”. Cô dă nh? nhàng lu?t qua nh?ng nam tháng c?a r?t nhi?u b?n ph?n trong gia d́nh, r?t nhi?u phi?n nhi?u trong xă h?i, gây ra do s? n?i danh ngh? nghi?p c?a cô.

Ngày nay, tuy r?i xa ánh dèn sân kh?u, Thái Thanh dôi khi có chút nh? nhung, nhung vi?c làm m? c?a cô dă và c̣n dang dem l?i nhi?u ni?m vui l?n. Thái Thanh cho là nàng r?t may m?n v́ dă h? tr? du?c hai ngu?i con g?p c?nh khó khan d? h? tr? nên nh?ng con ngu?i b́nh thu?ng, t? l?p du?c trong xă h?i B?c M?. Nh?ng khó khan lùi d?n vào di văng, ch? d? l?i vài nét nhan nho nh? trên khôn m?t v?n r?t tuoi th?m c?a bà m? danh ca. Thái Thanh t? l?y làm hài ḷng v? nh?ng thành qu? c?a các con, và ngày nay bà n?i bà ngo?i Thái Thanh cung dang du?c hu?ng t́nh thuong và s? thành công c?a th? h? th? ba n?a. Các con Ư Lan d?u h?c gi?i, hai cô l?n dă vô d?i h?c và Mai Linh, cô cháu l?n nh?t c?a Thái Thanh th́ cung có cái “rin (gene)” “mê” hát nhu m? và bà ngo?i, dang b?t d?u n?i ti?ng.

Thái Thanh và nh?c Ph?m Duy


Ngay t? nh?ng ngày d?u tiên c?t ti?ng hát (kho?ng 13- 14 tu?i) trong vùng h?u phuong c?a th?i toàn dân kháng chi?n ch?ng Pháp, Thái Thanh cung dă hát nhi?u nh?t là nh?c c?a Ph?m Duy. Sau khi h?i cu v? Hà N?i r?i di cu vào Sài G̣n (kho?ng gi?a nam 1950) cùng d?i gia d́nh, Thái Thanh b?t d?u n?i ti?ng nhu c?n kh?p Trung Nam B?c qua nh?ng sáng tác c?a ngu?i nh?c si da tài này, cung là ch?ng c?a bà ch? Thái H?ng.

Nh?c si Ph?m Duy cùng Ph?m Đ́nh Chuong l?p ban h?p ca Thang Long, và Thái Thanh liên t?c “lang-xê” nh?c Ph?m Duy t? 1950 cho t?i khi mi?n Nam Vi?t Nam b? C?ng S?n hóa. V?i gi?ng trong thanh, cao vút nhung chuyên ch? th?t d?y d? nh?ng rung c?m c?a ngu?i vi?t nh?c tài hoa, ti?ng hát Thái Thanh dă di vào tâm tu thính gi?, khoi d?ng nh?ng c?m xúc mănh li?t trong tâm h?n ngu?i nghe nh?c. Theo nh?c si Ph?m Duy:

N?u không có Thái Thanh th́ nh?c Ph?m Duy cung không du?c hay và n?i lên du?c nhu v?y”. Ph?m Duy quan ni?m m?t bài hát du?c thành công ph?i nh? 3 y?u t?: nh?c si vi?t du?c bài hay, ngu?i hát di?n t? du?c d?y d? nét nh?c dó, và qu?n chúng ph?i bi?t nghe! “Thái Thanh là gi?ng ca duy nh?t hát n?i hai cao d? ch?y dài t?i 2 bát âm trong nh?c c?a tôi. Không nh?ng th?, cô có gi?ng hát r?t truy?n c?m, dù khi lên th?t cao.....”. Cung nhu Khánh Ly làm n?i b?t tên tu?i Tr?nh Công Son, Thái Thanh dă dóng góp r?t nhi?u trong vi?c dua nh?c Ph?m Duy lên ngôi v? cao nh?t Vi?t Nam trong các th?p niên 1950, 1960, 1970 và 1980.... Cho t?i nay, m?i khi nghe nh?ng b?n nh?c do Thái Thanh tŕnh bày, nhi?u ngu?i v?n du?c s?ng l?i thu? thanh xuân tho m?ng qua nh?ng b?n t́nh ca, ho?c “s?n gai ?c” v́ không khí chi?n tranh c?a bài “K? v?t cho em, Màu tím hoa sim...”, ?a l? v?i bài “Nu?c m?t roi” ...

Các tru?ng ca Con Đu?ng Cái Quan và M? Vi?t Nam c?a Ph?m Duy, thu thanh trong th?p niên 60, cung d?u do Thái Thanh di?n t? gi?ng chính. Hai tru?ng ca này, qua gi?ng hát c?a cô, dă hun dúc ḷng yêu nu?c thuong ṇi c?a vài ba th? h? thanh niên mi?n Nam Vi?t
Nam. Ti?ng hát Thái Thanh dă dua vào tâm tu nh?ng con ngu?i tr? tu?i dó bao t́nh t? quê huong, bao n?i ḷng ngu?i dân dau kh? v́ chinh chi?n và bao bài h?c l?ch s? d?c thù c?a nu?c Vi?t....khi?n cho h? yêu cái x? s? tan nát dó, yêu du?c c? nh?ng kh? dau ách n?n c?a d?t nu?c b? bom d?n toi b?i su?t m?y ch?c nam.

Ph?m Duy qua ti?ng hát Thái Thanh dă bi?u t? du?c tâm h?n phong phú và da d?ng noi con ngu?i ngh? si dó. H?u nhu vi?t xong bài b?n nào ông cung d?u dua cho Thái Thanh hát th? tru?c h?t. V?i v?n li?ng v? kư âm và thiên khi?u thông minh, Thái Thanh ch? c?n nh́n vào nh?c ch?ng dam mu?i phút là cô c?t ti?ng hát du?c li?n. Cô cho bi?t: “Tôi thu?ng d?c b?n nh?c m?i nhu d?c m?t truy?n ng?n d? c?m du?c ư tác gi? tru?c khi th?m âm các n?t cho dúng cao d? r?i m?i hát.

H?i dang sáng tác m?nh m? (1960-1970) nh?c si Ph?m Duy hay khoe m?y ngu?i b?n tr? c?a ông nh?ng bang nh?c m?i nh?t do Thái Thanh th? gi?ng. H?u nhu l?n nào ông cung ph?i ph? d?: “Đây là bài m?i dua bài cho cô Thái nên l?n hát d?u tiên này cô hát chua t?i. C? ch? mà nghe...l?n th? hai là nàng ta b?t du?c linh h?n b?n nh?c li?n dó thôi!”. Qu? t́nh, sau khi nghe Thái Thanh hát nh?ng bài m?i c?a Ph?m Duy th́ chúng tôi m?i c?m du?c và th?y th?m thía, v́ khi chính ông c?m dàn mà hát th́ chúng tôi chua th?y cái hay ? dâu c?. Đôi khi c̣n th?y “k? k?” n?a là khác.

Ngay c? khi cô im ti?ng 10 nam trong ch? d? C?ng S?n (1975-1985) d? bày t? thái d? ch?ng d?i m?t cách b?t b?o d?ng, ti?ng hát Thái Thanh v?n du?c yêu m?n hàng d?u trong bang nh?c c?a nhi?u gia d́nh ngu?i Vi?t xa x?. Ngày nay cô dă ngung hát, coi nhu “ngh? huu”, nhung có th? nói s? ngu?i thu?ng ngo?n v?n nh? và thuong gi?ng hát dó cung v?n r?t dông d?o.

Thái Thanh thu?ng tr? l?i nh?ng ngu?i m?n m? mu?n nghe cô c?t ti?ng l?i: “Khi nào có h?i ngh? Diên H?ng hay có d?i nh?c h?i h?i huong trong t? do (ch?c c̣n lâu!), th́ c? Thái Thanh này, dù có ph?i ch?ng g?y l? kh?, cung s? t? d?ng ra sân kh?u, không c?n ai m?i cung v?n lên ti?ng hát m?ng quê huong tôi, m?ng ngu?i nu?c tôi”
Powered By Nguoi-Viet Online

This article has been moved here