Thái Thanh, tiếng hát dâng hiến tâm tình
Tôi nhớ mang máng nữ danh ca Thái Thanh được định cư trên đất nước Hoa kỳ vào năm 1985, 1986 gì đó, theo diện ODP. Và mãi tới năm 1992 tôi mới được xem chị hát ở rạp Maubert Mutualité, quận 5 của kinh thành Paris. Trước đó, bà Võ Phiến có tặng tôi băng nhạc “ Thái Thanh Hải Ngoại 2, Quê Hương Và Kỷ Niệm” do Trung Tâm Diễm Xưa sản xuất.
Home
 H? Tru?ng An (Trích Chân Dung Nh?ng Ti?ng Hát, quy?n 1)

Tôi nh? mang máng n? danh ca Thái Thanh du?c d?nh cu trên d?t nu?c Hoa k? vào nam 1985, 1986 ǵ dó, theo di?n ODP. Và măi t?i nam 1992 tôi m?i du?c xem ch? hát ? r?p Maubert Mutualité, qu?n 5 c?a kinh thành Paris. Tru?c dó, bà Vơ Phi?n có t?ng tôi bang nh?c “ Thái Thanh H?i Ngo?i 2, Quê Huong Và K? Ni?m” do Trung Tâm Di?m Xua s?n xu?t.

Trong t?m ?nh in trên b́a b?c c?a bang nh?c, Thái Thanh v?n c̣n tr? d?p nhu h?i 20 nam v? tru?c. Cung có th? dó là công c?o s?a và tô di?m thêm c?a nhi?p ?nh gia. Ngu?i trong ?nh v?n ph?n m?n son tuoi, v?n gi? v? thông minh r?ng r? ? sóng m?t n? cu?i. Ngu?i trong ?nh m?c chi?c áo dài màu h?ng qu? (h?ng ?ng tía ng?t l?m), khoác bên ngoài chi?c áo b?ng ren thêu d?t l?n v?i kim tuy?n s?i nh? m?c nhu s?i tóc. Ch? tô son h?ng ng?c, ph?t son móng tay màu d? s?m nhu máu dông d?c và deo hoa tai r? h́nh cánh qu?t n?ng qu?n cùng m?t v?c chuy?n bu?m, t?t c? n?m chu?i h?t nh? ánh kim cuong l?p lánh.

Trong ?nh, Thái Thanh dang c?m máy vi âm, máy chúc xu?ng mi?ng, m?t ng?a lên, gi?ng nhu gă cu?ng d? dang tu chai ru?u. M?t ch? hí h?n, tuoi nhu hoa, môi n? m?t n? cu?i sáng nhu mây h?ng lúc r?ng dông.

Hôm tŕnh di?n ? r?p Maubert Mutualité, Thái Thanh hát ? ph?n 1 và ph?n 3 chuong tŕnh. C̣n ph?n 2 th́ dành cho các n? ca si Nhu Mai, Ng?c Lan, Kim Ngân và nam ca si Duy Quang. ? ph?n 1, ch? di?n chi?c áo màu t? thanh, xanh th?t sáng và th?t th?m nhu màu men s? Sài Diêu vào tri?u d?i c?a Châu Thái Tôn Hoàng Đ? th?i H?u Châu bên T?u. ? ph?n 3 chuong tŕnh, ch? di?n chi?c áo màu nâu d? in hoa cánh bu?m màu vàng tái nhu màu hoa kim liên (capucin) ho?c hoa dă lan (iris) . Màu nâu l?n màu vàng d?u tái ng?t và lu ch́m, nhung s? k?t h?p c?a chúng trên n?n l?a l?i xông xáo choáng l?n b?t ng?.

Thái Thanh su?t 15 nam hành ngh? ca hát theo ki?u g?o ch? nu?c sông ? quê nhà, du?i chánh th? C?ng S?n. Ch? mang ti?ng hát ra h?i ngo?i b?ng s? t? tin th?y rơ, dù làn hoi ti?ng hát dă hao h?t chút ít, chu?i ngân không c̣n nh? m?c và d?u d?n, nhung âm s?c v?n c̣n l?nh lót, v?n c̣n lóe nh?ng ngân vang sáng r?. Lúc hát, ch? v?n hang hái quang ḿnh tr?n v?n vào phút giây dùa b?n v?i ti?t di?u và âm thanh. Dù chu?i ngân có thô rít, nhung ch? v?n không nao núng, v?n kéo dài làn hoi d? cho làn hoi g?n sóng. Khi hát t?i ch? khá cao hay khi xu?ng ch? khá th?p l?t ra kh?i âm v?c ti?ng hát c?a ḿnh, ch? v?n c? dua ti?ng hát c?a ḿnh lu?t t?i, v?n qu? c?m chuy?n gi?ng, t?i dâu th́ t?i, không s? ti?ng hát găy v?n ho?c v? b? hay b? sa l?y. Nh́n và l?ng nghe ch? hát, tôi ng?m ngùi tru?c s? thành kh?n tha thi?t c?a ch? trong lúc ch? dâng hi?n ti?ng hát c?a ḿnh cho khán gi? và nh?t là cho lư tu?ng c?a ḿnh mà không c?n nh́n l?i tu?i d?i dang dè n?ng trên lung trên vai ḿnh, không quan tâm cái sinh l?c trong ti?ng hát c?a ḿnh dă b? th?i gian làm voi c?n di ít nhi?u.

Tuy nhiên, hôm dó gi?ng hát c?a ch? ch? hoi r?n n?t chút ít ? m?t vài ch?, ph?i tinh l?m m?i nh?n ra. Nhung mà, dó v?n c̣n là m?t gi?ng hát d?p g?i nên v?t da r?n quư giá trên n?n men bóng c?a chi?c d?c b́nh. Hôm dó, ch? c̣n hát bài “Ḍng Sông Xanh” c?a Johann Strauss, v?n h?ng kh?i ngân b?ng nguyên âm (vocaliser) và v?n nhún nh?y theo nh?p di?u Valse xôn xao.

Sau bu?i tŕnh di?n t?i r?p Maubert Mutualité, Thái Thanh c̣n tŕnh di?n thêm m?t vài noi ? Paris, r?i tŕnh di?n ? m?t vài nu?c trên l?c d?a Âu Châu. Tôi có nghe loáng thoáng ch? du?c dón nh?n n?ng nhi?t ? noi n?y, b? h?ng h? gh? l?nh ? noi khác, gây m?t âm vang v?a d? d? hănh di?n ? ch? kia. Tôi cung có nghe vài l?i b́nh ph?m ? l?i tŕnh di?n di?u dà và s? di?n t? quá m?c c?a ch? ? Washington D.C.

T?i noi dây, khi bu?c ra sân kh?u, ch? m?c áo choáng l?n nhu y quan c?a c?a gánh H? Qu?ng, l?i khoác áo choàng nhu Ngu?i Doi; lúc hát ch? l?c lu hoi nhi?u, r?i nh?y loi choi, vung văi quá nhi?u nhi?t t́nh, nhi?u di?u bay bu?m th?a thăi. Song dù ǵ di n?a, hôm tŕnh di?n t?i r?p Maubert Mutualité, ch? v?n ghi vào ?n tu?ng tôi h́nh ?nh m?t ngh? si hát b?ng tâm t́nh dâng hi?n, b?ng trái tim m?n c?m, b?ng cái d?p muôn màu muôn v? c?a tâm h?n. Sau ph?n 1, dèn ? hí vi?n b?t lên, khán thính gi? d?ng d?y v? tay hét l?n:

- Hoan hô! Hoan hô Thái Thanh!

Nhà van n? Th?y Khê b?o tôi:

- Nghe Thái Thanh hát mà nhói c? tim!

H?c gi? Ph?m Xuân Hy, ngu?i chuyên d?ch chuy?n h? ly tinh trong “Liêu Trai Chí D?” ho?c trong “D? Vu thu Đang” cung b?o:

- Thái Thanh hát v?n c̣n hay.

Thái Thanh hát hay di?u dó di nhiên r?i, ai mà dám căi du?c ? Nhung Thái Thanh c̣n hát gi?i n?a, b?i v́ ch? có k? thu?t hát khá tinh vi. Nhung ti?c thay, khi hát ? nh?ng ch? hoi cao, ch? thu?ng nh?t sâu ti?ng hát trong cu?ng h?ng nên ti?ng hát thanh th́ có thanh, nhung chua oi là chua! T? Thái Thanh lúc dó ch? tr? thành Thái Chanh m?t cách ngon o! Đây là nhu?c di?m c?a ch?. B?i t? luy?n t?p gi?ng hát theo l?i ch?u van, hát chèo v?i cách ngoai m?m b? mi?ng nên ch? không n?m b?t cách luy?n t?p theo phuong pháp chân truy?n c?a ca si Tây phuong. T? lúc d?u, ch? không t?p r?ng khi lên cao d? ti?ng hát du?c dàn r?ng, không m?t âm lu?ng và có th? gi? du?c âm s?c ng?t ngào. Trong bang nh?c “Thái Thanh, Ti?ng Hát Vu?t Th?i Gian”, ch? có hát bài “Sérénade” c?a Schubert, t? d?u t?i cu?i ch? xài toàn gi?ng óc, chua t?i rùng r?n luôn!

Nhung khi hát ? nh?ng ch? không quá cao ho?c không quá th?p, ti?ng hát ch? d?p h?n lên, nhu kh?i ng?c gi? màu trong v? sáng, không t? v?t, không l?i l?m. ? nh?ng n?t nh?c noi tr?m, ti?ng ch? d?y và ?m h?n lên, th?p ph?n quy?n ru.

Qua ti?ng hát Thái Thanh, ngu?i nghe có c?m tu?ng d?n ng?m m?t l?ch nu?c trong ch?y thao thao vào m?t vùng thôn dă thu?c mi?n trung du c?a Quê B?c vào thu? ti?n chi?n. Noi dó, có nh?ng h́nh ?nh tiêu bi?u nhu luy tre xanh r?m r?c b?c quanh làng làm cho khung c?nh ?m cúng và thân m?t. Có m?nh ao làng lênh láng nu?c trong veo, ngày ngày có nh?ng cô gái quê d?n gánh nu?c ho?c r?a rau và vo g?o. Có ngôi d́nh làng dành cho các cu?c t? l? thành hoàng. Có ngôi chùa, am mây, mi?u m?o... dành cho nh?ng khách hành huong. L?i c̣n thêm bóng da, bóng chu?i, bóng na, nh?ng cây cau, nh?ng nuong khoai... làm cho khung c?nh thêm xanh mát, thêm bóng râm êm ? trong n?ng trua.

Thái Thanh hát nh?ng ca khúc âm hu?ng dân ca mi?n B?c nhu “T́nh Ca”, “T́nh Nghèo”, “T́nh T? Tin”, “N? T?m Xuân”, “T́nh Hoài Huong” và “Chú Cu?i” c?a Ph?m Duy, “Ki?p Cu?i Già” và “Khúc Giao Duyên” c?a Ph?m Đ́nh Chuong, “T́nh Quê Huong” c?a Đan Th?, “Các Anh Đi”, “ Nh? B?n Đà Giang” c?a Van Ph?ng d?u truy?n c?m, d?u g?i cái trong tr?o êm d?m c?a l?ch nu?c mùa xuân, cái t?ch m?c th?t tho m?ng c?a c?nh thôn dă noi Quê B?c.

V́ hát theo l?i nh?n t?ng ch? nhu l?i ch?u van nên ch? hát nh?ng bài nh?c ngo?i qu?c nhu “Celèbre Valse” c?a Brahams, “Sérénade” c?a Schubert, “Rêverie” c?a Robert Schumann... dă du?c d?i thành l?i Vi?t th́ l?i không sành di?u b?ng M?c Lan, Kim Tu?c, Châu Hà, Tuy?t H?ng, Mai Huong và Qu?nh Giao.

Riêng tôi, tôi chua th?y ca si nào di?n t? tr?n v?n ư t́nh qua các ca khúc c?a Ph?m Đ́nh Chuong và nh?t là c?a Ph?m Duy b?ng Thái Thanh.

? bài “T́nh Ca”, khi hát t?i câu hát “Tôi yêu ti?ng xa m?”, gi?ng ch? s?c vút lên nhu xuyên vào m?i c?m hoài ngu?i nghe b?ng m?t lu?ng gió m?nh, reo xao xuy?n trong n?i gi?i chúng ta r?t lâu ... ? bài “ K? V?t Cho Em”, khi m? d?u b?ng câu “Em h?i anh, em h?i anh bao gi? tr? l?i” th́ ? ti?ng “h?i”, ch? nhu ngh?n n?c làm ngu?i nghe bàng hoàng dao d?ng c? tâm h?n; chua có ca si nào di?n t? tuy?t v?i c?m xúc nhu ch? ? ti?ng dó. H́nh nhu Tr?i sinh Ph?m Duy ra d? so?n ca khúc cho Thái Thanh hát. Trong phút hi?n linh c?a th?n trí sáng t?o, anh vi?t nh?ng ḍng nh?c truy?n c?m t?t d? mà ch? có Thái Thanh di?n t? m?i di d?n ch? cùng t?n c?a ư t́nh. Cho nên khi hát bài “Bà M? Gio Linh”, Thái Thanh c?t ti?ng “Ḥ oi ?i oi ḥ”, ti?ng ḥ ch? ? ch? dó nhu banh gan xé ru?t ngu?i nghe, nhu khoi d?y m?t v?t thuong ru?m máu c?a h?. Ti?ng ḥ sao mà th?m thi?t m?t cách th?n t́nh, làm sao có ai ḥ vu?t qua ch? d?u duong s? có an m?t tram, m?t ngàn cót thóc di n?a.

Ngoài ra, b?n “T́nh Không Biên Gi?i” c?a Van Luong, “M?y D?m Son Khê” c?a Nguy?n Van Đông, “Sao Đêm” c?a Lê Tr?ng Nguy?n, “Ti?ng Th?i Gian” và “Tr? V? Di Văng” c?a Lâm Tuy?n d?u du?c ch? tŕnh bày b?ng m?t t́nh c?m v?a ph?i, nhung r?t truy?n c?m, r?t ngh? thu?t.

Nghe Thái Thanh hát các ca khúc âm hu?ng dân ca mi?n B?c, chúng ta có c?m tu?ng du?c ng?m nh?ng b?c tranh m?c b?n ho?c nh?ng b?c tranh dân gian bày bán ? ch? quê trong d?p T?t. Nh?ng b?c tranh dân gian ?y tô màu ḷe lo?t và su?ng să nhung hàm nhu?n ư t́nh th?t m?c m?c, th?t thân thuong: d? nhu ru?t dua h?u, xanh nhu m?c h?c tṛ, vàng nhu ngh?, l?c bi?c nhu d?t chu?i hay nhu lá m?, tím nhu nu?c c?t trái m?ng toi...

C̣n ? nh?ng b?c tranh m?c b?n th́ tuy khung g? kh?c có nh?ng nét thô tháp nhung khi du?c in lên trên n?n gi?y x?p và th?m m?c d?u b?ng hi?n lên nh?ng du?ng nét t?o h́nh ?m cúng và duyên dáng l? k?!

Qua ti?ng hát Thái Thanh, chúng ta có th? muong tu?ng d?n ti?ng sáo di?u vi vút vào bu?i chi?u quê, khi mà ánh tà duong không c̣n tr?i trên m?t ao d?m, và suong m?ng b?t d?u theo bóng chi?u lan kh?p dó dây. Lúc dó, tàn cây, khóm chu?i bi?n d?n thành nh?ng kh?i bóng d?m den nhu tô b?ng m?c tàu trong th? ánh sáng lu lít mù m? vào lúc ch?ng v?ng. Ti?ng sáo m?ng và thanh c? vi vút t? d?u b?a com chi?u du?i ánh dèn d?u cho t?i khi trang lên r?i lóng lánh m?t ao d?m mà v?n chua t?t.

Thái Thanh có gi?ng hát thiên phú quư báu nhu th?, nhung theo tin d?n th́ ch? ch?ng th?n tr?ng gi? ǵn. Ch? không kiêng khem trong vi?c an u?ng. H? g?p trái chua là ch? an mê toi, an ng?u nghi?n. G?p trái chát nhu sung d? an c?p v?i bún riêu, nhu mít d?t n?i m?n cám vàng ch? li?n c?t gi?u ngay trong b?ng là ch? không tr?i không d?t... cho g?n!

H?i ? bên quê nhà, Ki?u Chinh và Thái Thanh là hai n? ngh? si tŕnh di?n thích giao du v?i các ngh? si bên sáng tác n?i ti?ng trí th?c. Qua ông anh nh?c si Ph?m Đ́nh Chuong c?a ḿnh, Thái Thanh ua giao du v?i nhóm Cái Bang trong dó có k?ch tác gia Vu Kh?c Khoan, nhà van Mai Th?o, kư gi? Lô Rang Phan L?c Phúc, nhà van Thanh Nam, nhà van Thanh Tâm Tuy?n... l?i thêm có ca si Anh Ng?c, anh b?n d?ng nghi?p c?a ch?. Gi? dây, Vu Kh?c Khoan, Mai Th?o, Ph?m Đ́nh Chuong và Thanh Nam dă t? tr?n. Thanh Tâm Tuy?n d?nh cu trên vùng V?n H? thu?c ti?u bang Minnesota. C̣n Phan L?c Phúc ? t?n bên Úc. Trong chu?i ngày tàn bóng x?, ch? cùng ngh? si duong c?m Nghiên Phú Phi m? l?p luy?n ca.

T? nam 1995, làn hoi trong ti?ng hát Thái Thanh gi?m sút quá nhi?u. Ch? không c̣n ngân nga du?c n?a. Nhung t? cái g?c c?a ch?, có hai ch?i mang m?i m?c ra, trong th?i gian ch?ng bao lâu mà tr? thành hai cây trúc tuong phi y?u di?u xinh tuoi. M?i khi l?p l?p sóng nh?c hi?n thân thành con gió lu?t qua, trúc reo lao xao nh?ng ti?ng hát làm rung c?m khách m? di?u kh?p b?n phuong tr?i h?i ngo?i. Đó là n? ca si Ư Lan và n? ca si Qu?nh Huong, hai cô con gái c?a ch? và c?a minh tinh di?n ?nh Lê Qu?nh.

H? Tru?ng An  (Trích t? Chân Dung Nh?ng Ti?ng Hát, quy?n 1)
Powered By Nguoi-Viet Online

This article has been moved here