Vuong Thu?n

QU?N CAM 17-6 (TH).- B?n phúc trình v? tình hình d?a ?c trên toàn nu?c M? do m?t co quan c?a chính ph? liên bang ph? bi?n m?i dây cho th?y s? ki?n dã du?c gi?i chuyên viên kinh t? tài chính d?t d?u h?i t? lâu: Giá nhà ? các th? tru?ng nóng b?ng, ch?ng h?n qu?n Cam California không còn tang giá nhanh nhu h?i d?u nam và hai nam qua nuã.

Ðây không ph?i là tình tr?ng tu?t d?c d? m?i ngu?i lo l?ng. Nó ch? là hoàn c?nh lên giá “có v? h?p lý hon”, ch?m ch?p hon, d?a vào m?t s? y?u t? n?i t?i và ngo?i t?i c?a th? tru?ng.

Tru?c h?t, chúng ta nhìn vào các con s? t?ng quát c?a th? tru?ng d?a ?c c? nu?c r?i sau dó quay v? v?i m?t s? d? ki?n c? th? c?a th? tru?ng d?a ?c qu?n Cam mà chúng tôi có d?p du?c ti?p chuy?n qúi v? chuyên viên d?a ?c có nhi?u nhà (listing agents) tung ra bán trên th? tru?ng hi?n nay.

Trên can b?n d?i chi?u ba tháng d?u nam 2003 v?i 3 tháng d?u nam 2004, t? l? giá nhà tang tru?ng trung bình d?t du?c 7.7% trên t?ng s? hàng tri?u ngôi nhà d?i ch?, theo d? li?u c?a S? Quan Sát Kinh Doanh Gia Cu Liên Bang (OFHEO) khi h? theo dõi th? tru?ng d?a ?c ? 220 khu v?c th? t? khác nhau. Tuy nhiên, bên c?nh m?t s? th? tru?ng tang tru?ng giá c? th?t nhi?u, l?i cung có m?t s? khu v?c giá nhà gi?m xu?ng, và ngay các khu v?c t?ng tang giá b?o, cung có ch? kh?ng l?i, trong dó có c? qu?n Cam California.

Qua s? kh?o sát c?a OFHEO, 53 khu v?c th? t? có tr? giá nhà tang lên hon 10%, mà riêng khu v?c qu?n Cam California, nhu chúng tôi dã trình bày trong m?t k? báo tru?c, noi dây nam ngoái dã gia tang tr? giá nhà hon 30%. Trong khi dó, có 6 ti?u bang g?p hoàn c?nh h?m hiu, t?c giá nhà l?i s?t gi?m chút d?nh, m?t chuy?n r?t hi?m x?y ra nhung không ph?i là không th? x?y ra dù vào lúc n?n kinh t? c? nu?c dang tang tru?ng thu?n l?i. Ðó là Vermont, Alaska, North và South Dakota, Iowa và Nebraska.

Tr? ti?u bang Vermont ? mi?t dông b?c giáp ranh Canada và ti?u bang bang giá Alaska, b?n ti?u bang còn l?i là các ti?u bang thiên v? nông nghi?p và thua dân n?m ? mi?n trung nu?c M?.

Patrick Lawler, kinh t? gia tru?ng cu? OFHEO, ca ng?i s? gia tang ch?m l?i cu? tr? giá nhà. T?i sao k? v?y?

“Khuynh hu?ng lên giá ch?m l?i dáng du?c hoan nghênh vì n?u tr? giá nhà c? tang vòn v?t nhu vào hai nam 2002 và 2003, nó s? t?i lúc gi?m giá còn nhi?u và nhanh hon n?a.”

Các ngu?i s?ng v?i ngành d?a ?c lâu d?i ? d?t nu?c này bi?t r?ng chu k? th?nh vu?ng cu? th? tru?ng d?a ?c ? dây kéo dài t? 10 d?n 15 nam, sau dó, m?t m?y nam d? d?c r?i m?i tang tru?ng tr? l?i.

Vào lúc này, lãi su?t tài tr? d?a ?c dang có chi?u hu?ng lên cao hon vì nhìn vào các ch? d?u dáng khích l? cu? n?n kinh t? và th? tru?ng công vi?c làm, không m?y ai không nghi r?ng Ngân Hàng Trung Uong Hoa K? (v?n du?c g?i v?i danh xung là Qui D? Tr? Ti?n T? Liên Bang) s? không gia tang lãi su?t liên ngân hàng vào k? h?p di?n ra ? cu?i tháng Sáu này.

Theo các phúc trình m?i nh?t c?a B? Lao Ð?ng Liên Bang, ch? riêng tháng Nam 2004, dã có thêm 248,000 công vi?c làm m?i. Trong ba tháng t? tháng ba d?n tah1ng Nam, t?ng c?ng dã có 947,000 công vi?c làm m?i. Ðây là con s? tang tru?ng vi?c làm  nhi?u nh?t trong th?i gian ch? có 3 tháng k? t? hon 4 nam qua.

Trong m?t cu?c kh?o sát gi?i ch? nhân xí nghi?p du?c ph?ng v?n qua di?n tho?i cu? t? ch?c Manpower Inc., ngu?i ta du?c bi?t r?ng 30% các xí nghi?p du?c h?i nói r?ng h? d? trù mu?n thêm ngu?i t? tháng B?y d?n tháng Chín t?i dây. Trong khi do91, ch? có 6% các xí nghi?p khác nói r?ng h? s? gi?m nhân viên.

Tình hình vi?c làm và n?n kinh t? tang tru?ng nhu v?y, Ngân Hàng trung Uong Hoa K? b?t bu?c ph?i tang lãi su?t d? kìm hãm dà l?m phát ti?n t?. Hi?n nay, lãi su?t do?n k? liên ngân hàng ch? có 1%.

Chính vì dánh hoi th?y nhu v?y, các lo?i lãi su?t tru?ng k?, d?c bi?t là lãi su?t tài tr? d?a ?c c? d?ng d?nh boi lên cao hon, ?nh hu?ng d?n th? tru?ng d?a ?c và tài tr? di? ?c.

H? qu?, ngu?i mua, ngu?i bán nhà cung chùn tay l?i, và di nhiên, giá nhà không còn tang nhanh nhu tru?c.

Dù sao, trong ba tháng d?u nam nay, m?t s?th? tru?ng d?a ?c cung tang giá r?t m?nh kho? n?u không mu?n nói d?n chóng m?t. Ch?ng h?n, khu v?c San Diego, vùng Thung lung Hoa Vàng, qu?n Cam cu? California, Las Vegas cu? ti?u bang Nevada, và ti?u bang Hawaii.

Trong m?y ngày v?a qua, chúng tôi có d?p ti?p xúc v?i m?t s? chuyên viên d?a ?c ? qu?n Cam. H? cho bi?t m?t s? can nhà du?c tung ra th? tru?ng dã bu?c lòng ph?i gi?m b?t giá vì sau 2 tu?n l?, có ngu?i t?i xem nhung không th?y “nhúc nhích”. Ch?ng h?n, n?t ngôi nhà hai t?ng l?u, 4 phòng ng?, 3 phòng t?m ? g?n ngã tu MacFadden và Brookhurst cu? thành ph? Westminster kh?i s? du?c quy?t di95nh bán v?i giá tròm trèm $800,000. Tuy nhiên ch? nhà dã quy?t dinh gi?m xu?ng $40,000 d? hy v?ng bán du?ïc s?m. Vài tháng tru?c, nhà d? trê nth? tru?ng hai ba tu?n l? mà ngu?i ta không dành nhau d? mua là chuy?n dáng ng?c nhiên, chua nói t?i chuy?n ph?i s?t giá.

Thành ph? Westmisnter tuy có tr? giá nhá tang lên du?c 32.8% trong m?t nam qua, tính d?n cu?i tháng Nam 2004, nhung so ra v?n còn thua nam tru?c dó m?t  9.6%. Thành ph? Fountain Valley có t? l? tang tr? giá nhà dáng n? là 45.6% th?i k? tính d?n cu?i tháng Nam 2004, nhung so v?i th?i gian m?t nam tru?c dó, nó dã “ngu?i” b?t 37.6%. M?t vài khu v?c cu? thành ph? Garden Grove, ch? thì tang giá ch?m l?i m?t 4.4% nhu khu v?c buu di?n 92843, nhung cung có khu tang lên d?n hon 55% nhu khu v?c buu di?n 92844.

Chúng tôi ch? k? 3 thành ph? du?c c?ng d?ng ngu?i Vi?t Nam ua chu?ng, d?a vào các con s? th?ng kê cu? Dataquick, cho th?y th? tru?ng d?a ?c noi dây cung tang tru?ng ch?m l?i nhu khuynh hu?ng chung trê ntoàn nu?c M?.

Theo l?i khuyên cu? các chuyên viên Hi?p H?i Ð?a ?c California, gi?i ch? nhà không th? d?a vào nh?p d? tang giá nhà cu? hai nam qua d? nh?t quy?t là giá nhà mình bán th? nào ph?i du?c nhu v?y, vào th?i gian này. Gi?i chuyên viên d?a ?c nên phân tích tình hình th? tru?ng d? gi?i ch? nhà hi?u lý do t?i sao.

Nhu ý ki?n cu? kinh t? gia Lawler, s? tang tru?ng cu? giá nhà gi?m b?t trong nh?ng ngày qua là d?u hi?u bình thu?ng và t?t cho m?t th? tru?ng d?a ?c phát tri?n t?t d?p. Ch? khi nào giá nhà tu?t d?c ào ào và lãi su?t c? th? lên cao nhu h?i cu?i th?p niên 90 thì m?i là kh?ng ho?ng. Nhi?u ngu?i Vi?t Nam vào th?i gian này dã ph?i ng?m ngùi “b? c?a ch?y l?y ngu?i” vì tr? giá can nhà h? làm ch? th?p bên du?i món n?.