Home
- Bắc Ninh: Hàng ngàn người về xem Hội Rước Pháo Làng Ðồng Kỵ
Hàng ngàn người từ các tỉnh lân cận và Hà Nội đã đổ về làng Ðồng Kỵ thuộc xã Ðồng Quan, Huyện Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh (cách Hà Nội chừng 50 km) để xem hội rước pháo truyền thống vào sáng Mùng 4 Tết.
- Baghdad: Nổ bom xe ngay khách sạn bộ trưởng, 4 người chết
- Báo "Thanh Niên" chọn chín vụ án lớn nhất Việt Nam trong năm 2003
- Bầu cử Tổng Thống Hoa Kỳ:
- Các chính phủ Á Châu đồng ý lập hệ thống theo dõi bệnh cúm gà
- Các chuyên gia thấy có tiến triển tốt trong cuộc đối đầu ở nhà tù Arizona
- Cán bộ lão thành tố cáo lãnh tụ Ðảng tham nhũng, không sửa sai
Một cán bộ cao cấp nghỉ hưu có 57 tuổi đảng lên tiếng tố cáo nhiều lãnh tụ Ðảng tham nhũng và chế độ Hà Nội làm nhiều điều sái quấy, hại dân nhưng không chịu sửa sai.
- Sáu quân nhân Phi Luật Tân bị thẩm vấn vì tố cáo Bộ Trưởng Quốc Phòng vi phạm tự do bầu cử
- Cựu Thanh Tra Kay: Tình báo Hoa Kỳ trước cuộc chiến Iraq là có lỗi lầm
- Dải Gaza: Giao chiến khiến có ít nhất chín người Palestine chết
- Dịch cúm gà xuất hiện ở Hà Nội và đã lan ra tới 31 tỉnh
- Hà Nội: Sông Hồng cạn nước trơ đáy
- Hà Sĩ Phu bị công an kiếm chuyện sau khi đi Hà Nội chữa bệnh
- Hoa Kỳ thả hơn 20 tù nhân từ nhà tù Guantanamo
- Hoa Kỳ thành lập “Văn Phòng Thông Tin Giáo Dục Hoa Kỳ” tại Sài Gòn
- Nguồn gốc bạo lực cộng sản
Ðêm mùng 3 tháng Sáu năm 1989, bà Trương Tiên Linh (Zhang XianLing) thấy tấm giấy do cậu con trai 19 tuổi viết để lại, cho bố mẹ biết cậu đi tới quảng trường Thiên An Môn, coi các bạn biểu tình. Bà là một kỹ sư, hai vợ chồng chỉ có một đứa con đang học đại học. Ðêm hôm đó, súng nổ ở Thiên An Môn, không biết mấy ngàn sinh viên đã bị giết, bà Trương không tìm thấy con đâu. Mười ngày sau người ta mới đưa xác của cậu trả cho cha mẹ, xác đã bắt đầu hư, nhưng trên mặt cậu sinh viên còn đeo đôi kính trắng.
- Làm Dân Chủ lối Trần Xuân Giá
Báo Ðại Ðoàn Kết là tiếng nói của các ông bà cầm đầu Mặt Trận Tổ Quốc, một tập hợp do đảng Cộng Sản bày ra để kiểm soát các hội, đoàn bên ngoài đảng. Tờ báo này mới phỏng vấn ông Trần Xuân Giá, một cựu bộ trưởng Kế Hoạch và Ðầu Tư, nay là chủ tịch hội đồng quản trị ngân hàng Á Châu (ACB), một ngân hàng tư lớn ở Sài Gòn.
- Tô Hải có hèn không?
Tôi đã đọc hết cuốn Hồi Ký của Nhạc sĩ Tô Hải. Hơi tiếc, vì ông viết ngắn quá; chỉ có hơn 500 trang giấy in. Vừa đọc vừa tiếc. Có lúc đang theo ông qua một đoạn đường, trong bụng chờ sắp được nghe ông kể tiếp câu chuyện đang nói nửa chừng, thì ông lại chuyển sang chuyện khác. Tiếc, và trách tác giả không để thêm thời giờ kể rõ ngọn ngành cho người đọc biết thêm. Nhưng khi nghe Tô Hải giải thích trong cuộc phỏng vấn với Đinh Quang Anh Thái (đăng trên báo Người Việt) thì hiểu tại sao. Tô Hải không có ý kể chuyện đời mình. Ông nói trong cuốn sách này, “tôi chủ ý chỉ viết về cái hèn của tôi thôi.”
- Súc vật hóa con người
Vì không được cơ hội bảo vệ phẩm giá con người cho nên, Tô Hải kể, “Cha con, vợ chồng sẵn sàng kiện cáo, tranh cướp, thậm chí đâm chém nhau” chỉ vì muốn giành nhau một mối lợi. Ông nêu thí dụ một nhà thơ nổi tiếng đã kiện con trai của mình để giành lại một mảnh vườn trước căn phòng của một thi sĩ bạn thân đã chết.
- Iran bầu tổng thống
Khi hỏi những người sống ở Mỹ về chế độ chính trị nước Iran như thế nào, chắc hẳn chúng ta sẽ chỉ nghe những câu trả lời tiêu cực. Ðó là một nước độc tài do các giáo sĩ Hồi Giáo cai trị, dân chúng không được tự do, phụ nữ ra đường phải quàng khăn che mặt, cảnh sát kiểm tục buộc mọi người theo đúng các quy tắc đạo đức cổ hủ, những người chỉ trích chính quyền sẽ bị bắt giam, vân vân.
- Làn sóng Dân Chủ mới
Cảnh tượng trên đường phố ở Teheran trong mấy ngày qua có thể giúp những người dân chủ ở Việt Nam thêm phấn khởi: Một làn sóng mới của dân chủ tự do đang bắt đầu trên thế giới, khởi động từ thủ đô nước Iran.
- Khi Trung Quốc ngự trị thế giới?
Nhiều người Việt đọc cuốn sách mới của Martin Jacques sẽ thấy lo sợ. Nhưng không cần phải sợ. Cuốn sách mang tựa đề là “Khi Trung Quốc Ngự trị Thế giới.” Ông không đặt câu hỏi: Khi nào họ ngự trị? Ông quả quyết, “Khi...” làm như chuyện đó tất sẽ xẩy ra, không nghi ngờ gì nữa. Tên tiếng Anh là: “When China Rules the World”, với tựa nhỏ: “The Rise of the Middle Kingdom and the End of the Western World.”
- Ðấu tranh trong chế độ hay đấu tranh trên chế độ
Trong mọi cuộc đấu tranh với các chế độ độc tài áp bức, những người tranh đấu thường chia làm hai khuynh hướng: Hoặc họ đấu tranh trong khuôn khổ chế độ hiện tại để cải thiện dần dần lề lối cai trị; hoặc họ đấu tranh trên nền tảng chế độ đó buộc nó phải đổi từ căn bản. Lằn ranh giữa hai chủ trương đó có khi không rõ rệt, nhưng cũng đủ để phân biệt khiến người ta có thể gắn cho mỗi nhóm một nhãn hiệu khác nhau.
- Chuyện một người mù sáng suốt
Hiện nay, người lịch sự không dùng chữ “người mù” mà phải viết là “người khiếm thị.” Sửa lối nói, vì những người mắt sáng muốn tỏ lòng kính trọng đối với những đồng loại không may mắn, mất khả năng nhìn bằng đôi mắt.
- Dân Chủ cho tất cả mọi người
Rất nhiều độc giả báo Người Việt nổi giận sau khi đọc bài “Dân Chủ Cho Ai?” Bài này trích từ một mạng lưới trong nước. Vì tác giả bài đó viết rằng hiện nay từ người trí thức đến các nông dân Việt Nam không ai cần tranh đấu cho tự do dân chủ cả. Sống dưới chế độ Cộng Sản độc tài bây giờ là sướng lắm rồi!
- Dân Chủ cũng như luật đá banh
Cái ông bạn Ba Sún viết bài “Dân Chủ Cho Tui” trên diễn đàn X-Cafe, in lại trên Nhật báo Người Việt ngày hôm qua, nêu lên các lý do thật giản dị khiến cho một người dân Việt Nam bình thường như ông cũng muốn nước ta tiến đến chế độ tự do dân chủ.
- Những đạo luật trên 40 tuổi
Sau khi nước Mỹ đã bầu một ông tổng thống gốc Phi Châu, thì người Mỹ còn phải quan tâm đến vấn đề kỳ thị chủng tộc nữa hay không? Hai vụ xử án trong vòng một tuần cho thấy người ta vẫn quan tâm.
- Giới trẻ Việt Nam không thể chậm chân
Ngày 1 Tháng Bảy ở Bắc Kinh có một cuộc biểu tình phản kháng biến thành một bữa tiệc ăn mừng. Ðáng lẽ ra hôm đó là ngày chính phủ Bắc Kinh bắt đầu áp dụng lệnh bắt buộc các nhà sản xuất máy vi tính PC phải gài một nhu liệu mới vào máy để giúp nhà nước Cộng Sản kiểm duyệt tất cả các mạng lưới mà người dùng máy muốn vào. Nhưng trước sự phản kháng của người dân Trung Quốc dùng Internet cũng như dư luận ngoại quốc, một ngày trước khi mệnh lệnh trên có hiệu lực, Bộ Công nghiệp và Kỹ Thuật Thông Tin tuyên bố “hoãn” không áp dụng.
- Có thể cứu California được không?
California vẫn là một tiểu bang bất trị (ungovernable). Ngày 1 Tháng Bẩy, chính quyền hết tiền xài, phải gửi giấy xin nợ, từ các giáo chức đến những người lãnh tiền xã hội hoặc bồi hoàn tiền thuế đóng dư.
- Công An làm chủ
Một người bạn tôi trên 70 tuổi mới đi Việt Nam trở về California tỏ ra rất phấn khởi. Anh chỉ về nước thăm gia đình, sống ba tuần lễ cùng các bà chị và các cháu rất thân thiết. Anh vui mừng kể người cháu trai con Chị Ba làm nhà lớn cho mẹ ở, mời cậu lúc nào muốn cứ về nước sống, cháu dành sẵn cho cậu một phòng rộng rãi có đủ tiện nghi không khác gì bên Mỹ.
- Công An chứng tỏ vẫn làm chủ
Sau khi bắt Luật Sư Lê Công Ðịnh, nhà kinh doanh Trần Huỳnh Duy Thức, công an Cộng Sản đã bắt Kỹ Sư Nguyễn Tiến Trung, cả ba cùng bị ghép tội “chống nhà nước.” Tội danh này căn cứ vào những điều luật rất mơ hồ cho phép chế độ Cộng Sản có thể áp dụng tùy tiện, theo lối giải thích của công an. Những vụ bắt bớ liên tiếp đó khiến dân Việt Nam đặt câu hỏi: Tại sao họ làm dữ liên tiếp như vậy?
- Hệ thống y tế cũ kỹ
Hệ thống bảo hiểm y tế hiện nay ở Mỹ dựa trên nơi làm việc, rất khó thay đổi. Nhân viên các công ty, tổ chức, hay cơ quan đóng bảo hiểm theo chương trình của sở làm và được sở làm góp thêm để trợ giúp.
- Hòa dịu hay hèn yếu?
Sáng ngày 16 Tháng Bảy 2009 chín ngư phủ Việt Nam bị tầu lạ đâm chìm ngoài biển Ðông ngày hôm trước đã về tới Quảng Ngãi nhờ các tầu bạn cứu đưa về. Một người thoát nạn kể, “Trong đêm khuya mịt mù giữa biển cả, giữa lúc các thuyền viên chợp mắt nghỉ ngơi trong khoang tàu thì bỗng dưng một chiếc tàu tông thẳng từ đằng sau tới.”
- Đế quốc Trung Hoa vẫn bành trướng
Hàng trăm người Uighur chết ở Tân Cương và mấy chục ngư phủ Việt Nam chết ở biển Ðông sau khi bị đánh chím tầu, họ đều là nạn nhân của một hiện tượng lịch sử diễn tiến trong hai ngàn năm nay.
- Ấn Độ và Mỹ đã chọn Dân Chủ
Hai nước Ấn Ðộ và Hoa Kỳ mới ký các hiệp ước quân sự và năng lượng, nhưng Ấn Ðộ từ chối không thỏa hiệp với Mỹ trong vấn đề môi trường. Người Việt Nam thấy điều gì trong kinh nghiệm bang giao giữa hai nước dân chủ? Ðó là hai quốc gia đối xử với nhau một cách bình đẳng và tôn trọng lẫn nhau, cho nên có lúc đồng ý, có lúc bất đồng mà không gây thù oán.
- Obama nhập trận cải tổ y tế
Tổng Thống Barack Obama đã thua một keo đầu trong dự án cải tổ hệ thống bảo hiểm y tế của ông. Tuần trước, ông đã lên tiếng thúc giục mỗi viện Quốc Hội thông qua một dự luật cải tổ trước khi các đại biểu đi nghỉ Hè vào Tháng Tám. Vì sợ để sau chuyến nghỉ Hè thì quyết tâm cải tổ của họ sẽ giảm bớt đi.
- Cải tổ y tế sẽ thay đổi đời sống tất cả mọi người
Ðời sống quý vị ở Mỹ dù là công dân hay thường trú nhân đều có thể bị ảnh hưởng khi dự luật cải tổ bảo hiểm y tế được thông qua. Hiện nay Quốc Hội Mỹ còn đang tranh luận trong mỗi viện; sau này cả hai viện lại còn thảo luận để thỏa hiệp với nhau.
- Thế cân bằng Mỹ – Trung Quốc
Ngoại Trưởng Hillary Clinton và Bộ Trưởng Tài Chánh Tim Geithner đang họp Ðối thoại chiến lược và kinh tế với các ông Vương Kỳ Sanh, phó thủ tướng và Ðới Bính Quốc, ủy viên Quốc Vụ Viện Trung Quốc. Ngoại trưởng Mỹ nói nước Mỹ và Trung Quốc sẽ tiến đến gần nhau hơn. Ông Ðới Bính Quốc mô tả hai nước như cùng đi trên một con thuyền lớn đang bị sóng to gió lớn, và quyền lợi hai bên liên hệ chằng chịt với nhau.
- “Trung Quốc làm chủ, Việt Nam làm thuê”
Gần đây chúng tôi mới nói chuyện với một người Việt từng tham dự những cuộc biểu tình trước tòa lãnh sự Trung Quốc để phản đối việc Bắc Kinh thành lập huyện Tam Sa ở đảo Hải Nam; anh đã từng bị công an đuổi bắt. Tôi hỏi đùa một câu vô duyên: Sao, đã biết sợ công an chưa? Câu trả lời của anh thật bất ngờ: Không sợ, vì họ cũng là người Việt cả. Tôi chỉ sợ công an Trung Quốc!
- Cải tổ y tế đi về đâu?
Trong Tháng Bẩy năm 2009 kinh tế Mỹ có nhiều dấu hiệu tốt, nhưng lại là tháng xấu nhất đối với ông Barack Obama, kể từ khi ông nhậm chức tổng thống. Không phải vụ phát ngôn bừa bãi về một câu chuyện nhỏ không đáng xía vô, cuối cùng phải bầy cuộc uống bia trong vườn Tòa Bạch Ốc để công chúng quên đi. Tai họa trong tháng vừa qua là dự án cải tổ y tế bị sa lầy, chương trình quan trọng nhất của chính quyền Obama có thể bị dân chúng bỏ rơi.
- Bát Nhã và Tam Toà
Hai biến cố liên can đến tôn giáo gần đây, vụ Tu viện Bát Nhã và vụ Nhà thờ Tam Tòa, có những điểm giống nhau và khác nhau, nhưng cả hai cùng do một nguyên nhân, là chế độ độc tài toàn trị của đảng Cộng Sản Việt Nam. Ðảng này đã tước đoạt những quyền tự do căn bản của người dân bình thường, và họ có thái độc thù ghét các tôn giáo, cho nên họ đàn áp từ tăng ni Phật tử đến các tín hữu Công Giáo.
- Bát Nhã và Tam Toà
Hai biến cố liên can đến tôn giáo gần đây ở Việt Nam, vụ Tu viện Bát Nhã và vụ Nhà thờ Tam Toà, cả hai cùng do một nguyên nhân tạo ra, là chế độ độc tài toàn trị. Người dân Việt Nam không có những quyền tự do căn bản, và Đảng Cộng sản vốn có thái độc thù ghét các tôn giáo, hai yếu tố đó gây ra những vụ Tam Toà và Bát Nhã và làm cho các biến cố đó thành trầm trọng.
- Ba tỷ đô la tiêu không đúng
Nhà tỷ phú Bill Gates có thể yên tâm được tặng 4,500 đô la, nếu muốn. Nếu ông có một chiếc xe cũ chạy hao xăng, Bill Gates có thể đem đổi cho nhà bán xe (car dealer) để mua một chiếc Ford Focus hay Honda Civic mới, tiết kiệm xăng không kém gì chiếc Volkswagen mà ông đã có trong nhà.
- Tại sao công nhân giết giám đốc?
Tuần trước có một tin từ Trung Quốc đáng kinh ngạc: Hàng ngàn công nhân đã biểu tình chiếm một xí nghiệp rồi giết chết viên giám đốc. Trên thế giới xưa nay đã xẩy ra những vụ công nhân bạo động và chiếm cơ xưởng, và gần đây vẫn có. Nhưng tại sao phải giết người?
- Nguyễn Tấn Dũng bịt miệng cả nước
Hôm qua có một bản tin đưa ra trên mạng lưới, đọc qua thấy là một tin đùa cợt. Bản tin nói rằng ông bộ trưởng Bộ Văn Phòng Chính Phủ gửi một cái thông báo “nội bộ” về “tin đồn 150 triệu đô la” dính đến ông Nguyễn Tấn Dũng.
- 41 sinh viên UC Berkeley biểu tình bị bắt
Sinh viên Ðại Học UC Berkeley biểu tình chống quyết định tăng học phí 32% và chiếm một tòa nhà trong khuôn viên trường, rồi tới 5 giờ chiều Thứ Sáu thì 41 sinh viên bị bắt.
- Thư độc giả "Chuyện từ thiện"
Kính thưa tác giả có tên là Nguyễn Mỹ Linh (“Mùa Từ Thiện,” báo Người Việt ngày 21 tháng 11). Nếu tôi đoán không lầm là người nữ. Vâng thưa Bà tôi hoàn toàn đồng ý với Bà 100%.
- Chuyện vỉa hè: Vài lời tâm huyết gửi các cháu Dziệt Kiều
Phải nói ngay rằng: bài này tớ dành riêng cho lớp Dziệt Kiều vào tuổi u 50 - u60, nghĩa là đồng trang lứa với hơn... 60 cháu nội, ngoại, xa, gần của tớ đang sống và làm việc ở khắp thế giới mà tớ đã tính sơ sơ được. Con số này phải lên tới vài trăm nếu kể cả các cháu, con của bạn bè đồng học, đồng đội, đồng hương... nhưng nay chẳng may cũng bị gọi là Dziệt Kiều (còn yêu nước nhiều hay ít thì chưa biết). Tớ không dám ý kiến ý cò gì với các vị trưởng lão Việt Kiều ở cùng tuổi tớ hoặc là đàn anh của tớ vì tớ tin chắc rằng, đối với các vị này, mọi lời khuyên nhủ, xúi bẩy đều... vô tác dụng!
- Ðoàn tu sĩ, giáo dân thăm cha Lý bị chặn
Một nhóm tu sĩ và giáo dân Công Giáo từ nhiều nơi về Hà Nội đã đến bệnh viện của Bộ Công An thăm Linh Mục Nguyễn Văn Lý nhưng đã không được cho gặp.
- Ðại học Mỹ dưới mắt sinh viên quốc tế
Kể từ sau cuộc Chiến Tranh Lạnh, khoảng thập niên 1990, với sụp đổ của khối Cộng Sản Quốc Tế, gồm Liên Xô và các nước Ðông Âu, dẫn đến việc Hoa Kỳ đương nhiên trở thành siêu cường Số Một của thế giới, số sinh viên quốc tế đến du học tại Hoa Kỳ bắt đầu gia tăng mạnh. Mức độ sinh viên quốc tế chọn Hoa Kỳ làm nơi ăn học càng gia tăng hơn nữa sau khi Cộng Sản Trung Hoa và Cộng Sản Việt Nam khởi sự mở cửa ra thế giới bên ngoài với các chính sách hiện đại hóa và đổi mới nền kinh tế của họ.
- Hòa nhạc giỗ 10 năm nhạc sư Nguyễn Bích Ngọc
Một loạt nhiều buổi hòa nhạc gồm hầu hết các nhạc sĩ cổ điển hàng đầu của Việt Nam dự trù được tổ chức tại Nhạc Viện Sài Gòn. nhân dịp kỷ niệm lễ giỗ 10 năm nhạc sĩ Nguyễn Bích Ngọc, một người thầy violin lâu năm của trường này.
- Cha chặt tay con gái
Nghe báo tin con gái ăn trộm trứng vịt nhà lối xóm, ông bố đã chặt đứt ngón tay út của đứa con gái. Ðây là vụ chặt tay làn thứ nhì xảy ra ở huyện Vũng Liêm tỉnh Vĩnh Long chỉ trong vòng 21 ngày vừa qua.
- Kỹ sư gốc Hoa bị nghi đánh cắp tài liệu mật hãng Ford
Một kỹ sư Trung Quốc bị bắt vì tình nghi ăn cắp tài liệu mật của hãng xe Ford. Công tố liên bang cho biết người này sẽ trực diện thêm nhiều cáo buộc khác, một khi có thêm nhiều tài liệu nữa được tìm thấy từ máy laptop bị tịch thu.
- Chuyện nước Pháp: Phát tiền gây ra cảnh náo loạn (Từ Nguyên)
Internet Mailorama, công ty của Pháp mua bán qua Internet, hoạt động đã lâu muốn có thêm khách hàng, hứa hẹn một chuyện hấp dẫn: phát 5,000 phong bao... cho khách qua đường, trong đó có chứa giấy bạc từ 5 Euro đến 500 Euro, tổng cộng là 40,000 Euro. Thay vì trả tiền cho các công ty quảng cáo, làm vậy cũng là một lối quảng cáo... thần sầu.
- Chuyện nước Pháp: Phát tiền gây ra cảnh náo loạn (Từ Nguyên)
Internet Mailorama, công ty của Pháp mua bán qua Internet, hoạt động đã lâu muốn có thêm khách hàng, hứa hẹn một chuyện hấp dẫn: phát 5,000 phong bao... cho khách qua đường, trong đó có chứa giấy bạc từ 5 Euro đến 500 Euro, tổng cộng là 40,000 Euro. Thay vì trả tiền cho các công ty quảng cáo, làm vậy cũng là một lối quảng cáo... thần sầu.
- Tê giác còn sót ở Việt Nam
Tê giác, một loại thú rừng quí hiếm sống ở các khu vực đầm lầy rừng rậm ở miền Nam Việt Nam trước kia, có dấu hiệu còn một vài con chứ chưa hoàn toàn tuyệt chủng.
- Cụ Phạm-Đỗ Thành
- Ông Joseph Bạch Ngọc Hòa
- Cụ Bà Trương Thị Cầm
- KQ Joseph Bạch Ngọc Hòa
|
Ngô Nhân D?ng
Đ?c nh?ng b?n tin v? xung d?t ch?ng t?c ? Urumqi, th? ph? khu t? tr? Tân Cuong trong m?y ngày qua, ngu?i Vi?t Nam, nh?t là ngu?i dân Hà N?i ph?i tu?ng nh? và bi?t on t? tiên ḿnh. Ph?i t?i Đ?n Ng?c Son th?p huong t? on Hung Đ?o Vuong Tr?n Qu?c Tu?n, nhân dó cung t? on nh?ng Trung N? Vuong, Tri?u Th? Trinh, cho t?i Mai Thúc Loan, Phùng Hung, Duong Diên Ngh?, Ngô Quy?n. N?u không có nh?ng v? anh hùng li?t n? dó, ch?c s? ph?n dân Vi?t ḿnh cung không khác ǵ ngu?i Uyghur dang s?ng trong quê huong c?a h?.
Ngu?i Uyghur, báo chí ti?ng Anh cung vi?t là Uighur, ngu?i Trung Hoa phiên âm mà ngu?i Vi?t d?c là “Duy Ngô Nhi,” thu?c gi?ng dân Th? (Turk) dă s?ng chung v?i nhi?u s?c dân Trung Á trong vùng này. Cùng th?i gian dó ngu?i Vi?t s?ng ? châu th? sông H?ng, sông Mă. Khi quân Hán sang chi?m nu?c Nam Vi?t ? Qu?ng Đông hon m?t tram nam tru?c Công Nguyên và chi?m c? d?t nu?c c?a Hùng Vuong ta th́ m?t cánh quân Hán khác cung dánh b?i d? qu?c Hung Nô và ti?n chi?m vùng d?t s?ng c?a ngu?i Uyghur. Nhà Hán l?p An Thành Đô H? Ph? cai tr? vùng này, c̣n ngu?i Vi?t th́ du?c nh?p vào d? qu?c nhà Hán, d?t thành châu, qu?n, suưt n?a dă b? Hán hóa.
Vào d?i Đu?ng, t? d?u th? k? th? b?y, vùng Tân Cuong, Thanh H?i du?c d?i tên là An Tây Đô H? Ph? cung gi?ng nhu An Nam Đô H? Ph? cai tr? ngu?i Vi?t lúc dó. Vào gi?a th? k? th? tám, khi ngu?i Tây T?ng t?n công d?n t?n kinh dô Tràng An nam 763 th́ “nhân lúc bên T?u có lo?n” ngu?i Uyghur cung n?i lên l?p quy?n t? tr?. Ti?p theo dó nhi?u th? k? các d?i hăn g?c Uyghur, Mông C? r?i Khi?t Đan (t? Măn Châu) thay phiên nhau cai tr?. Trong cùng th?i gian dó ? nu?c ta, m?i l?n “nhân lúc bên T?u có lo?n” dân Vi?t Nam l?i cùng các th? lănh d?a phuong, và dôi khi cùng quan cai tr? ngu?i g?c Hán, cung n?i lên t? l?p. Nh?ng v? anh hùng t? Phùng Hung d?n Duong Diên Ngh? dă “ti?p l?a” gi? nóng tinh th?n d?c l?p c?a dân t?c, nh? th? nh?ng th? h? sau Ngô Quy?n, Lư Thu?ng Ki?t, cùng toàn dân b?o v? du?c giang son.
Khi Tr?n Thái Tông, Nhân Tông, và Tr?n Qu?c Tu?n lănh d?o dân Vi?t ch?ng c? cu?c xâm lang c?a quân Mông C? (1284-1288) th́ ngu?i Uyghur b?t d?u b? d? qu?c Mông C? cai tr? t? nam 1218. Sau khi nhà Nguyên d?, vùng này d?t du?i quy?n nh?ng d?i hăn thu?c các nhóm ngu?i Trung Á theo H?i Giáo, cho t?i th? k? 18 b? nhà Thanh chi?m, d?n d?n h? chính th?c sáp nh?p thành t?nh Tân Cuong (Cuong gi?i m?i, theo quan di?m ngu?i Hán). Gi?a th? k? 19 khi nhà Thanh b? các nu?c Tây phuong b?t n?t th́ ngu?i Uyghur và ngu?i H?i trong t?nh Tân Cuong dă n?i lên giành d?c l?p nhung không du?c lâu. Nam 1933 dân Uyghur l?i n?i lên thành l?p C?ng Ḥa Đông Th? “East Turkestan” ho?c “Uyghuristan.” Qu?c gia này ch?t di s?ng l?i, cho d?n nam 1949 th́ b? H?ng quân Trung Hoa chi?m lănh hoàn toàn.
Ngu?i Vi?t may m?n hon dân Uyghur, dă gi? du?c d?c l?p su?t t? th? k? 13, nh? toàn dân theo nh?ng v? anh hùng nhu Lê L?i, Nguy?n Hu? cùng kháng c? tham v?ng bành tru?ng c?a ngu?i Hán. N?u không, th́ bây gi? dân Vi?t có th? ch? là m?t s?c dân thi?u s? ngay trên d?t nu?c ḿnh, có th? dă bi?n thành m?t t?nh thu?c nu?c Trung Hoa!
T?i Tây T?ng và Tân Cuong, hai “khu t? tr?” l?n r?ng b?ng m?t ph?n tu Trung Qu?c, các s?c dân c? th? ? dó gi? dây dă tr? thành nh?ng s?c t?c nh? trong m?t nu?c hon m?t t? ngu?i. ? Tây T?ng, k? t? khi C?ng S?n cai tr? h? dă dem ngu?i Hán di dân t?i t? nam 1950, sau hon n?a th? k? bây gi? s? dân Tây T?ng ít hon ngu?i Hán. T?i Tân Cuong, ngu?i Uyghur c̣n chi?m da s?, 45% trong s? 20 tri?u dân trong t?nh, và ngu?i Hán di dân ch? chi?m du?i 40% (nam 1949 ch? có 6% dân là ngu?i Hán). Nhung dân Uyghur dă b? áp l?c d?ng hóa và d?i x? phân bi?t t? n?a th? k? nay. Tuy g?i là các “khu t? tr?” nhung các vùng c?a ngu?i thi?u s? này b? chính quy?n trung uong ? B?c Kinh cai tr? tr?c ti?p m?t cách kh?t khe hon nh?ng t?nh khác trong nu?c Trung Hoa. Nh?ng cu?c bi?u t́nh c?a nông dân Trung Hoa t?i các t?nh khác không b? dàn áp d?m máu nhu t?i Tây T?ng ho?c Tân Cuong. V? “t?nh tru?ng” Tân Cuong là ngu?i Uyghur nhung ngu?i m?nh nh?t d?ng C?ng S?n ? dây là Vuong L?c Tuy?n (Wang Lequan), cung là m?t thành viên B? Chính Tr?, và Bí Thu L?t Trí (Li Zhi) d?u là ngu?i Hán và h? m?i n?m quy?n hành t?i h?u.
Cu?c n?i d?y và b?o lo?n t?i th? ph? Urumqi trong m?y ngày v?a qua là bi?u hi?n nh?ng u?t ?c c?a ngu?i Uyghur ch?ng ch?t t? khi b? C?ng S?n Trung Qu?c chi?m dóng. Có m?t h? sâu phân cách gi?a m?c s?ng c?a ngu?i Hán di dân và ngu?i Uyghur cung nhu các s?c t?c b?n th? khác. T? hai ch?c nam qua, t?c là sau khi C?ng S?n Trung Qu?c b?t d?u d?i m?i kinh t?, th́ h? cung b?t d?u m? nh?ng d?t di dân ào ?t vào Tân Cuong, hi?n nay ngu?i Hán chi?m hon 75% dân s? trong th? ph? Urumqi. Ngu?i Hán gi? gu?ng máy hành chánh, ch? huy quân d?i, h? làm ch? các co s? thuong m?i, làm công nhân nh?ng công tru?ng xây c?t và h?m m?, trong khi ngu?i Uyghur v?n theo các ngh? nghi?p c? truy?n.
Chính sách d?ng hóa c?a chính quy?n Trung C?ng du?c d?i l?t du?i ư th?c h? C?ng S?n. H? ép ngu?i dân Uyghur b? các phong t?c H?i Giáo c? truy?n d? theo “n?p s?ng van minh” c?a ch? nghia C?ng S?n, d?c bi?t là C?ng S?n Trung Hoa. Có lúc các ph? n? ngu?i Uyghur b? c?m không du?c che tóc và m?t theo tín ngu?ng H?i Giáo. Tr? em không du?c h?c ti?ng Uyghur mà ph?i h?c ti?ng Ph? thông c?a ngu?i Hán. C?ng S?n Trung Qu?c dă ph? bi?n nh?ng bài ca nhu Đông Phuong H?ng, nh?ng di?u nh?y “nông tác vu,” bên ngoài là ca ng?i ch? d? C?ng S?n, bên trong là âm muu d?ng hóa m?t s?c dân. Có nhà th? H?i Giáo b? bi?n thành tr? s? công c?ng, cung gi?ng nhu các chùa và nhà th? ? Vi?t Nam dă b? sung công trong th?i C?ng S?n Vi?t Nam t?p th? hóa nông nghi?p theo m?u c?a Mao Tr?ch Đông. ? Tân Cuong, dây là m?t th? “di?n bi?n ḥa b́nh” tri?t d?, dùng ch? nghia C?ng S?n d? tiêu di?t b?n s?c c?a các gi?ng dân thi?u s? chung quanh nu?c Trung Hoa.
Cu?c n?i d?y v?a qua b?t d?u v?i m?t cu?c bi?u t́nh ôn ḥa c?a ngu?i Uyghur trong th? ph? Urumqi. H? ch? yêu c?u chính quy?n d?a phuong, mà ngu?i d?ng d?u Nur Bekri (B?ch Kh?c L?c theo ch? Hán) là m?t ngu?i Uyghur, ph?i ra gi?i thích cho dân hi?u v? v? hai công nhân ngu?i Uyghur dă b? dánh ch?t trong m?t cu?c d?ng d? v?i ngu?i Hán ? Qu?ng Đông, vào ngày 25 Tháng Sáu tru?c. H? ch? yêu c?u m? cu?c di?u tra ch? không ḍi h?i ǵ hon. Có th? nói, cu?c bi?u t́nh này t? nó cung ch? có m?y tram ngu?i, r?t ôn ḥa, cung gi?ng nhu nh?ng doàn “dân oan” ngu?i Vi?t dă kéo lên Hà N?i. T?i các t?nh khác ? Trung Qu?c dă có nh?ng cu?c bi?u t́nh hàng ch?c ngàn nông dân ch?ng chính quy?n. T?i Urumqi, ngu?i Uyghur là thi?u s?, h? s?ng trong nh?ng khu nghèo nh?t phía Nam thành ph?, tru?c dây các v? n?i d?y thu?ng x?y ra ? nh?ng thành ph? khác. Nhung l?n này chính quy?n C?ng S?n dă không dáp ?ng. Hi?n chua ai bi?t t?i sao cu?c bi?u t́nh dó dă bi?n thành b?o d?ng, nhung có nhi?u ph?n v́ c?nh sát, công an dă dàn áp tàn b?o quá khi?n ngu?i dân ph?n u?t. H? di d?p phá các c?a hàng c?a ngu?i Hán và dánh ngu?i Hán. Theo tin c?a chính ph? B?c Kinh có 156 ngu?i ch?t trong ngày Ch? Nh?t v?a qua, nhung h? không bi?t bao nhi?u ngu?i là ngu?i Hán, bao nhiêu là ngu?i Uyghur. Có th? ph?n l?n là ngu?i Uyghur b? công an b?n ch?t.
Hai ngày sau, d?n lu?t ngu?i Hán trong thành ph? bi?u t́nh b?o d?ng tr? dua ngu?i Uyghur, và dám c?nh sát, công an c?a ch? d? ch? r?t lâu m?i can thi?p. Không bi?t có bao nhiêu ngu?i ch?t. H? C?m Đào dang ? Ư d? d? H?i ngh? kinh t? G-20 ph?i b? v? nu?c. Đi?u này cho th?y t́nh h́nh r?t tr?m tr?ng, v́ xua nay các lănh t? Trung C?ng không bao gi? d? m?t th? di?n d? dàng và công khai nhu v?y. H? C?m Đào là ngu?i dă d?ng d?u khu T? Tr? Tây T?ng và ra l?nh dàn áp cu?c n?i d?y nam 1989.
Chính quy?n B?c Kinh dă trút h?t t?i lên m?t ngu?i Uyghur luu vong là bà Rebiya Kadeer. Bà v?n là m?t doanh gia ngu?i Uyghur có ?nh hu?ng l?n ? Tân Cuong, cho t?i khi bà b? b?t b? tù 5 nam v́ có tu tu?ng ch?ng chính sách bành tru?ng và d?ng hóa c?a ngu?i Hán. V́ c? th? gi?i can thi?p nên B?c Kinh tr? t? do cho bà, sau dó bà di cu sang M? nam 2005. Bà dă t?ng du?c T?ng Th?ng George W. Bush ti?p ki?n, d? bà gi?i thích nh?ng cu?c n?i d?y c?a ngu?i Uyghur không liên quan ǵ t?i phong trào kh?ng b? al Qaeda nhu chính quy?n B?c Kinh gán ghép. Có 22 ngu?i Uyghur b? b?t ? Afghanistan và b? giam ? tr?i Guantanamo. M?t s? ngu?i du?c phóng thích b? chính ph? B?c Kinh ḍi tr?c xu?t v? Trung Qu?c, nhung chính ph? M? dă dua h? t?i nh?ng nu?c khác ch?u ti?p nh?n h?.
Ngày hôm qua B? Chính Tr? Đ?ng C?ng S?n Trung Qu?c dă ra l?nh tái l?p tr?t t? ? Tân Cuong b?ng m?i giá. Tân Cuong là m?t vùng có giá tr? chi?n lu?c, n?m sát biên thùy nh?ng nu?c Nga, Iran, Afghanistan, nh?t là các nu?c Trung Á cùng theo H?i Giáo và ngôn ng? và ch?ng t?c liên h? v?i ngu?i Uyghur. Đây là m?t di?m chính trên con Đu?ng To L?a n?i Trung Qu?c sang vùng Trung Đông và Đ?a Trung H?i. T?nh này cung có nhi?u m? d?u, khí, và s? là con du?ng v?n chuy?n chính c?a nh?ng ?ng d?n d?u, khí t? các nu?c Trung Á sang Trung Qu?c, và có th? kéo dài qua Nh?t B?n. Cho nên chính quy?n C?ng S?n Trung Qu?c ph?i d?p yên nh?ng v? r?i lo?n.
Đi?u t?i nghi?p cho ngu?i dân Uyghur là h? ch? ḍi h?i nh?ng di?u r?t gi?n d? trong cu?c bi?u t́nh v?a qua: Xin di?u tra v? 2 d?ng bào c?a h? b? gi?t ? Qu?ng Đông. Bây gi? có hàng tram ngu?i dă ch?t, hàng ngàn ngu?i b? b?t. Và m?i h?n thù gi?a ngu?i Hán và ngu?i Uyghur s? c̣n kéo dài, không bi?t d?n bao gi?. Nh?ng thu?ng dân vô t?i dó, thu?c c? hai bên, d?u là nh?ng n?n nhân c?a m?t ch? d? d?c tài quen thói dàn áp, b?t n?t dân. N?u ngu?i dân Trung Qu?c, c? ngu?i Hán l?n ngu?i Uyghur, du?c chính quy?n tôn tr?ng hon, th́ s? khác. Trong các xă h?i t? do dân ch? có r?t nhi?u con du?ng d? gi?i quy?t nh?ng xung d?t quy?n l?i và gi?i t?a nh?ng khác bi?t v? van hóa. N?u báo chí du?c t? do th́ nh?ng xung kh?c d?u có th? du?c phoi b?y, th?o lu?n, gi?i thích. N?u dân du?c t? do b? phi?u th́ h? s? ch?n ngu?i c?m quy?n có uy tín d? hóa gi?i các xung kh?c. Trong m?t ch? d? d?c tài th́ nh?ng xung d?t nh? cung có th? bi?n thành b?o d?ng l?n.
Cu?i cùng, l?i ph?i nói ngu?i Vi?t ḿnh may m?n. N?u không gi? du?c quy?n t? ch? t? hai ngàn nam qua th́ bây gi? nu?c ḿnh cung ch? là m?t “khu t? tr?” c?a nu?c Đ?i Hán. Và không bi?t trong khu t? tr? dó th́ ngu?i g?c Vi?t s? b? d?i x? ra sao! Hi?n nay cung có m?t phong trào di dân c?a các công nhân Trung Qu?c sang Vi?t Nam; h? cung t?p h?p thành nh?ng làng riêng bi?t, h? làm công nhân ? các h?m m? và các công tru?ng xây d?ng gi?ng nhu ? Tân Cuong. Trong n?a th? k?, s? dân Hán ? Tân Cuong dă tang t? 6% lên 40%, chua k? các quân nhân d?n trú và gia d́nh h?. Nam ch?c nam n?a th́ ? Vi?t Nam s? có bao nhiêu ngu?i Trung Qu?c? Trung Qu?c hi?n nay có trên 20 tri?u thanh niên không th? ki?m du?c v? v́ thi?u ph? n?. Bao nhiêu ngu?i trong s? du?c dang t́nh nguy?n sang làm vi?c ? Vi?t Nam?
Trong ngu?i l?i nghi d?n ta, sau 2000 nam kinh nghi?m ngu?i Vi?t v?n c? ph?i “c?n tr?ng!” |