Cho dù th?ng con trai và d?a con gái c?a tôi d?u t?ng là nh?ng d?i viên choi môn bóng r? và say mê môn th? thao này trong su?t nh?ng nam trung h?c, tôi v?n nghi r?ng sinh ho?t th? thao trong các sân tru?ng h?c ngày nay không còn mang tính ch?t thích thú n?a vì các d?a tr? v? thành niên này ho?c b? b? quên, ho?c quá ki?t s?c.

Có l? b?n th?c m?c vì sao tôi l?i nh?n xét nhu v?y, th? nên tôi xin d?n ch?ng m?t nh?n xét c?a ông Fred Engh - ch? t?ch c?a T? Ch?c The National Alliance for Youth Sports - và tác gi? c?a cu?n sách “Why Johnny Hates Sport”, nhu sau: “Kh?p noi trên d?t M?, tr? con b? không mu?n choi th? thao n?a ch? vì ngu?i l?n dã l?y di nh?ng s? thích thú c?a chúng.”

Th?t v?y, tr? con b? cu?c vì b? ki?t s?c, vì s? quá chú tâm v? chuy?n tranh dua c?a ngu?i l?n và vì s? thi?u h?ng thú. Ngoài ra, còn có m?t lý do khác n?a dó là vi?c có nhi?u d?a tr? mu?n choi th? thao nh?ng không bao gi? có co h?i.

S? ki?n tr? còn không ham thích tham gia vào sinh ho?t th? thao l?i còn c?n du?c báo d?ng hon n?a m?t khi mà các tru?ng công l?p c?t gi?m m?t s? chuong trình th? thao, và tình tr?ng m?p phì dang lan tràn nhu b?nh d?ch trên toàn qu?c. Chúng ta t? h?i là di?u gì dang x?y ra dây, ph?i không?

Nguyên nhân dua d?n tình tr?ng v?a k? là do m?c d? tu?t thang c?a nh?ng môn th? thao t? d?ng, không b? ép bu?c (pick up games), so v?i s? gia tang nhanh chóng c?a nh?ng d?i banh (sport club) ? ngoài tru?ng h?c. S? vi?c ph? huynh s? con cái không du?c giám sát k? lu?ng ? các sân choi, lo l?ng v? trách nhi?m pháp lý... Nh?t là s? b?c phát gi?a ph? huynh mà nh?ng chuyên viên g?i là “competitive parenting” (s? ganh dua v? cách nuôi d?y con), nghia là các b?c cha m? mu?n bi?t ch?c là con mình cung ghi danh vào b?t c? chuong trình và sinh ho?t nào mà d?a tr? hàng xóm hay ngu?i quen c?a mình có m?t.

Tr? nh?ng tru?ng h?c nh?, noi mà m?i h?c sinh d?u có co h?i d? tham gia vào d?i banh c?a nhà tru?ng, còn ph?n dông t?i các tru?ng trung h?c l?n, ? nh?ng khu v?c giàu có, tr? con d?u ph?i qua m?t cu?c tr?c nghi?m (try out), n?u không h?i d? tiêu chu?n thì b? lo?i ra ngoài d?i banh c?a tru?ng. Và nhu th?, n?u d?a tr? mu?n choi th? thao, thì cha m? s? ph?i b? ti?n túi d? ghi danh con vào các h?i banh c?a tu nhân. Và nh?ng d?a tr? này thu?ng ch? có th? choi m?t môn th? thao mà thôi.

M?t khi dã vào choi ? m?t d?i banh, ch?ng h?n nhu bóng r?, thì th?i gian sinh ho?t c?a nh?ng d?a tr? có th? kéo dài t? 5 d?n 10 tháng trong nam và h?u nhu ph?i th?c t?p m?i ngày. Ngoài l? phí ph?i dóng cho h?i d? tr? cho hu?n luy?n viên, d?i viên còn ph?i dóng ti?n d?ng ph?c, ti?n di chuy?n m?i khi di giao d?u v?i các tru?ng ? t?nh hay vùng khác, ? trong và ngoài ti?u bang. Sinh ho?t th? thao th?i bu?i này so v?i m?t th? h? tru?c tr? nên m?t sinh ho?t có tính cách xa x?!

Theo truy?n th?ng, dáng l? ra nh?ng d?i banh không thu?c tru?ng h?c nhu Little League Baseball và Pop Wagner football thu?ng chú tr?ng d?n nh?ng d?a tr? ch? không ph?i di?m s? hay th? h?ng c?a chúng. Nhung hi?n nay thì nh?ng d?i banh này nh?m vào vi?c ch?n l?c nh?ng tài nang r?t s?m và ch? khuy?n khích nh?ng d?a gi?i nh?t mà thôi.

Gregg Heinzmznn - giám d?c c?a Youth Sport Research Council ? Rutgers University, ti?u bang New Jersey, nói: “Trong khi vi?c ph?n d?u d? du?c công nh?n là xu?t s?c du?c xem là giá tr? thì khuôn m?u ph?i th?ng b?ng m?i giá này s? làm suy y?u s? phát tri?n v? th? lý cung nhu v? xã h?i c?a d?a tr?”.

Ngày nay, tham gia sinh ho?t th? thao có nh?ng khía c?nh không du?c l?c quan cho l?m: N?u d?a tr? là m?t tay choi th? thao c? khôi thì nó s? b? dì cho d?n khi ki?t s?c, ho?c nó b? xem là b?t tài và s? b? làm cho n?n lòng d? b? cu?c.

Bob Bigelow - m?t c?u th? bóng r? chuyên nghi?p c?a NBA - và là tác gi? c?a cu?n sách “Just Let the Kids Play”, nói: “Có quá nhi?u ph? huynh cung nhu hu?n luy?n viên can c? vào sinh ho?t th? thao chuyên nghi?p d? áp d?ng cho tr? con. H? không nh?n ra du?c r?ng trong khi h? h?i h? d? t?t c? s? chú ý vào nh?ng d?a tr? mà h? cho là hay nh?t thì h? dã quên m?t nhóm tr? còn l?i.”

Brook de Lench - m?t ngu?i m? c?a m?y d?a con sinh ba s?ng ? Concorde, Massachussetts, bi?t rõ là h? th?ng sinh ho?t th? thao dành cho thanh niên ?nh hu?ng d?n con c?a cô nhu th? nào sau khi c? ba d?u ghi danh choi th?, nhung ch? có m?t mình th?ng Hunter là du?c ch?n, còn Spencer và Taylor thì b? lo?i. Hai d?a em c?a Hunter r?t th?t v?ng và c?m th?y m?c c?m vì chúng không gi?i b?ng th?ng anh.

De Lench n?i gi?n vì không ng? r?ng ? d?a phuong c?a cô, ngu?i ta l?i không th? thành l?p nhi?u d?i ngu d? t?o cho nh?ng d?a tr? co h?i du?c choi th? thao. Cô b?t d?u m?t website có tên “momsteam.com” nh?m giúp d? và h? tr? ph? huynh cung nhu sinh ho?t th? thao. Ch? m?t th?i gian ng?n sau dó, cô dã hình thành du?c m?t d?i banh sinh ho?t thu?ng xuyên và th?ng r?t nhi?u cu?c tranh tài.

Tuy nhiên, có r?t nhi?u d?a tr? th?y mình ch? là khán gi? c?a cu?c choi và di?u này x?y ra không ph?i lúc nào cung do l?i c?a ngu?i hu?n luy?n viên, vì chính ph? huynh m?i là th? ph?m c?a v?n d?. Dough Abrams - m?t giáo su d?y lu?t thu?c University of Missousi, làm công vi?c ghi nh?n nh?ng tru?ng h?p ph? huynh vu?t quá gi?i h?n trong sinh ho?t th? thao c?a thi?u niên, nói: “Trong m?t c?ng d?ng nh?, ch? c?n 10% lúc nào cung ch? nghi d?n chuy?n th?ng cu?c ch? không c?n gì khác n?a, di?u dó có th? h?y ho?i m?i th? dành cho tr? con”.

M?t s? ph? huynh dã nh?n ra du?c r?ng h? dã ghi tên cho con vào m?t chuong trình th? thao quá cang th?ng. Travis Walker, 16 tu?i, s?ng ? Columbus, Ohio, là m?t thành viên trong d?i banh baseball do cha c?a em và m?t vài ph? huynh khác hình thành. Ð?i banh này di chuy?n thu?ng xuyên d? giao d?u v?i các noi khác ngoài thành ph? và lúc ban d?u Travis r?t thích thú. Th? nhung, qua d?n nam th? hai thì em b?t d?u c?m th?y quá m?t m?i vì ph?i tham d? d?n 70 tr?n d?u trong su?t m?t nam. Travis thú nh?n v?i m? là mình không th? nào ch?u n?i và em quy?t d?nh r?i b? không choi banh n?a b?i vì em không có m?t th?i gi? r?nh r?i nào và b? cang th?ng thu?ng xuyên.

Di nhiên, không ph?i ph? huynh nào cung c?m th?y ki?t s?c b?i nh?ng d?i banh không thu?c nhà tru?ng. R?t nhi?u ph? huynh và con cái c?a h?c nghi r?ng nh?ng d?i banh dua tranh nhu th? có chuong trình hu?n luy?n chuyên nghi?p, tinh th?n th? thao cao d? và t?p cho tr? con tính t? tr?ng.

Stan Kolbe - hu?n luy?n viên c?a d?i Washington Senators, m?t trong nh?ng d?i softball n?i ti?ng trên toàn qu?c, nói: “Tôi không mu?n th?y nh?ng d?i banh xu?t s?c thua cu?c, do dó, nh?ng d?i viên c?n du?c trang b? m?t tinh th?n ganh dua cao d?.” Alice - con c?a Kolbe, choi trong d?i baseball c?a cha mình, và th?c t?p 5 ngày m?t tu?n trong su?t 11 tháng c?a m?t nam. Em nói em r?t thích du?c ? trong m?t d?i banh gi?i và luôn th?ng tr?n trong các cu?c giao d?u.

Càng ngày ngu?i ta càng th?y có nhi?u ph? huynh ghi tên con mình vào các d?i th? thao khi chúng còn r?t tr?. Nh?ng l?n hu?n luy?n kéo dài và nh?ng d?ng tác du?c l?p di l?p l?i nhi?u l?n có th? ?nh hu?ng t?i s? phát tri?n v? th? lý c?a d?a tr?. M?t khi t?c d? và s?c m?nh du?c khích d?ng tru?c khi d?a tr? bi?t du?c nh?ng k? thu?t can b?n, nó có th? gây h?i cho xuong cung nhu nh?ng t? bào m?m.

Bác Si James Andrews - sáng l?p viên c?a Co Quan American Sports Medicine Institute, nói: “Ða s? ph? huynh không h? bi?t v? nh?ng s? nguy hi?m có th? x?y d?n cho tr? con trong th? thao khi b?t con mình tham d? vào nh?ng d?i banh ch? chú tr?ng d?n s? tranh tài. Vi?c tr? con c?m g?y baseball d? dánh hay ném m?nh, liên t?c và ròng rã c? nam tr?i, là nh?ng di?u có th? d?n d?n vi?c b? thuong và làm ngan c?n bu?c ti?n d?n m?t ngh? nghi?p chuyên môn sau này”.

Daniel Gould - giám d?c c?a Michigan University Institute for the Study of Youth Sport, nh?n m?nh: “Th?ng tr?n không ph?i là v?n d? uu tiên cho tr? con khi choi th? thao. Ph? huynh không mu?n con em mình b? hành h? hay ch?i m?ng ? tru?ng h?c. Th? mà h? l?i dua con vào nh?ng d?i banh không thu?c tru?ng h?c v?i các th?i khóa bi?u th?c t?p và tranh tài làm cho d?a tr? ki?t s?c. Bên c?nh dó, ý hu?ng ph?i th?ng tr?n cung làm cho tinh th?n l?n co th? c?a d?a tr? b? thuong t?n.”

Cô De Lench nói: “Tôi mu?n m?y d?a con tôi choi th? thao trong m?t hình th?c h?p tác ch? không ph?i c?nh tranh. Tôi mong mu?n có thêm càng nhi?u càng t?t nh?ng d?i banh gi?ng nhu c?a tôi, noi mà t?t c? m?y d?a tr? d?u có co h?i tham gia, phát tri?n kh? nang c?a chúng ? trình d? cao hon. Chúng có th? h?c h?i v? tinh th?n d?ng d?i và trên t?t c? m?i di?u là choi th? thao m?t cách vui thích.”

Y?n Tuy?t

(Vi?t theo Reader's Digest)