LTS.- Lào Cai, Sapa, là m?t trong nh?ng d?a di?m thu hút dông d?o du khách t?i Vi?t Nam. C?a kh?u Lào Cai n?m ngay t?i trung tâm t?nh Lào Cai. M?t trong các “khâu” quan tr?ng là “gi?y thông hành” d? ra vào c?a kh?u. Ngu?i Vi?t Nam di du l?ch qua Trung Qu?c theo l?i này thu?ng g?p “cò thông hành.” C?ng tác viên Nguyên Lê c?a Ngu?i Vi?t, trong m?t chuy?n “du hành” qua biên gi?i, dã t?n m?t ch?ng ki?n s? t?n t?i song song c?a hai “h? th?ng thông hành” trong và ngoài “lu?ng.”

LÀO CAI - Trong khi chúng tôi dang phân vân chua bi?t th?a thu?n giá d?ch v? thông hành ra sao, “anh d?ch v?” ch?y don d? kh?p noi d? chào m?i khách. M?t c?p v? ch?ng ngu?i Th?a Thiên-Hu? nhanh tay trao 200,000 d?ng cho m?t anh d?ch v? và nh?n l?i hai quy?n s? xanh “gi?y thông hành.” Th? nhung khi chúng tôi vào d?n trung tâm du l?ch thì hai v? ch?ng này v?n chua qua bên kia biên gi?i: “Chúng tôi làm gi?y thông hành r?i mà ngu?i ta không cho di. H? yêu c?u có ngu?i b?o lãnh mà chúng tôi có bi?t gì dâu. Ch? mu?n qua Trung Qu?c d? bi?t dây bi?t dó thôi mà r?c r?i.” Sau dó, h? dành ch?p nh?n tr? thêm cho công ty du l?ch 20,000 d?ng/ngu?i d? làm gi?y b?o lãnh do không ph?i ngu?i thu?c t?nh Lào Cai.

Theo giá chung, gi?y thông hành cho m?t ngu?i m?t 100,000 d?ng. C? ? trung tâm du l?ch d?t tr? s? t?i trung tâm qu?n lý c?a kh?u qu?c t? cung th?. Tuy nhiên, các d?ch v? ? ngoài có th? th?a thu?n xu?ng 70,000-80,000 d?ng/ngu?i. Khi chúng tôi ?m ? có v? d?ng ý thì m?t ngu?i trong nhóm, d? ch?c an, quy?t d?nh làm “gi?y thông hành” ? trung tâm du l?ch hay còn g?i là “Trung tâm l? hành qu?c t?.” B?n tôi c?nh cáo: “Làm tr?n gói ? dây cung 100,000 d?ng. Mà ? ngoài cung th?. Mình ch? bi?t nhu th? nào nên làm ? trong công ty du l?ch cho ch?c an. Không s? b? l?a.” Công ty du l?ch cung hu?ng d?n cho chúng tôi các th? t?c d? làm “tr?n gói” nhu các d?ch v? bên ngoài là dua ch?ng minh nhân dân, ch?p ?nh (khách tr? thêm 10,000 d?ng) và ch? kho?ng 1 ti?ng.

Nói v? các d?ch v? bên ngoài, m?t ch? làm ? trung tâm l? hành cho bi?t: “B?n d?ch v? nó làm cá nhân không d?m b?o. Ðôi khi nó nói v?i khách là qua du?c nhung nh?n ti?n xong là ch?y. Khách hàng thi?u th? t?c nên b? gi? l?i. Có th? nó nói thì r?t hay nhung uy tín không th? nhu công ty du l?ch du?c. T?t nhiên là d?ch v? b?n nó làm cung có ngu?i qua du?c c?a kh?u nhung không d?m b?o t?t c? các khách du l?ch d?u th?. Ðu?c cái nó làm thì th?i gian nhanh hon thôi do vào d?p l? thì trung tâm du l?ch r?t dông khách dang ký.”

Khi chúng tôi d?ng d?i ? c?a chính c?a trung tâm c?a kh?u thì th?y c?nh tranh khách di?n ra r?t quy?t li?t. C? th?y khách hàng là hai, ba ngu?i ùa vào m?i m?c. Xong sau dó ngu?i nào d?n nhanh nh?t, lên ti?ng s?m nh?t thì quay l?i ch?i ngu?i d?n sau là: “Ð?y mày m?i di. Ðang nói c? bon chen vào. Ðã d?n sau còn thích nói.” R?i th?m chí nh?ng c?nh cãi nhau di?n ra khá nhi?u. Ngay c? khi chúng tôi vào công ty du l?ch r?i thì nh?ng anh d?ch v? này v?n ti?n l?i ch?i: “B?n em mu?n di choi mà tính toán nhu v?y là không du?c dâu. Ðã nói r?i không làm còn ra gì n?a.” Thêm vào dó là vài ba câu n?ng nh? d? ki?u. Nhung ngay l?p t?c sau dó vài phút, khi nh?n du?c ti?n c?a m?t khách hàng d?ng ý làm gi?y thông hành thì anh d?ch v? này v?a c?t ti?n v?a cu?i r?t tuoi.

M?t v? khách chia s? v?i chúng tôi: “Làm gi?y thông hành c?a d?ch v? bên ngoài thì mình ch?ng bi?t dâu là dáng tin. M?t d?ng ngu?i làm d?ng ? c?a nhu này nên n?u tr?c tr?c không bi?t tìm ai mà h?i. Tôi không tin các d?ch v? bên ngoài. R?t nhi?u ngu?i vì m?i d?u lo ngo không bi?t nên d?ng ý làm qua d?ch v? này. Nhung sau dó thì thi?u m?t vài th? t?c nên dành ph?i di làm thêm ? noi khác nh?ng th? còn thi?u. R?t r?c r?i và m?t th?i gian.” Ho?t d?ng bên ngoài, không có t? ch?c nhu th? này, không hi?u vì sao, nh?ng d?ch v? trên v?n du?c ho?t d?ng công khai. Th?m chí, h? v?n làm du?c nh?ng gi?y thông hành do các c?p co quan có th?m quy?n c?p, khi?n nhi?u du khách không bi?t nên tin hay nên ng??