Nguy?n Xuân Nghia

Th?t dáng ghét, Hoa K? v?n là qu?c gia ngo?i h?ng!

T?ng Th?ng George W. Bush v?a bi?u di?n tru?c toàn c?u m?t màn ngo?n m?c - mà ít ai d? ý!

Không! Không ph?i vi?c n?i các Iraq dã d?ng ý v?i M? v? quy ch? an ninh t?i Iraq, g?i t?t v?i cái tên r?t nhàn h?, là SOFA.

“Có ngu?i r? nhân lo?i di tham d?a ng?c - Mà không ai tr? l?i”...

Chuy?n Iraq h?t là dáng k? dù hôm 16, n?i các x? này dã bi?u quy?t v?i da s? áp d?o, 27 trên 40 ngu?i tham d?, l?ch trình tri?t thoái các don v? tác chi?n Hoa K? trong th?i gian t?i: rút kh?i các thành ph? và th? tr?n vào cu?i Tháng Sáu nam 2009 và ra kh?i Iraq vào cu?i nam 2011. H?i d?ng an ninh qu?c gia c?a Bush r?t hài lòng v?i th?a thu?n ?y. Hoa K? dang gói g?n h? so Iraq và ra di trong tr?t t? - không là tr?t t? h?i h? 16 tháng c?a t?ng th?ng tân c? Barack Obama!

Nhung v?i dân M?, thành tích ngo?n m?c ?y ch?ng còn ý nghia gì. Ngh? Si McCain dã vu?t các d?i th? trong d?ng C?ng Hòa nh? chuy?n Iraq, r?i b? Obama cho do ván cung vì dân M? h?t quan tâm d?n Iraq. Nhu m?t b?y con nít du?c nuông chi?u nên hay d?i ý, h? quan tâm d?n m?c khác. Ðó là chuy?n áo com, chính dáng hon nhi?u!

Chính là trong chuy?n áo com, kinh t? và kh?ng ho?ng, ông Bush l?i có m?t pha bi?u di?n ngo?n m?c. Mà dân M? cung cóc xem!

Vì truy?n thông c? r?i dèn vào b?c c?u tinh v?a tái th?: t?ng th?ng tân c?, Barack Obama. Du lu?n chú ý d?n vi?c con ong chúa b? d?t là Ngh? Si Hillary Clinton có làm ngo?i tru?ng cho Obama không. Vì v?y không th?y Bush v?a tháo g? nhi?u ngòi n? cho Obama và Hillary. Cho c? ngu?i l?y l?ng v?ng m?t là phó t?ng th?ng tân c? Joe Biden, m?t ngh? si có v? am hi?u v? ngo?i giao và thiên h? s? còn hon Hillary!

Chuy?n ?y, ta nên nhìn ra, vì liên quan d?n v? trí Hoa K? trên toàn c?u, trong nh?ng nam t?i.

***

Ngày 18 tháng 10, ông Bush ti?p t?ng th?ng Pháp và ch? t?ch ?y H?i Âu Châu t?i Camp David.

T? Canada v?, v?i tu cách ch? t?ch luân phiên c?a Liên Hi?p Âu Châu và lãnh d?o co ch? hành pháp cao nh?t c?a Âu Châu, hai ông Sarkozy và Barroso yêu c?u Hoa K? tri?u t?p m?t thu?ng d?nh qu?c t? h?u gi?i quy?t v? kh?ng ho?ng tài chánh dang hoành hành. M?c dích ti?m ?n bên du?i là, nhân v? kh?ng ho?ng bùng n? t?i M?, d?y Hoa K? xu?ng dúng v? trí. Nôm na là h? b? siêu cu?ng s? m?t, ngang ngu?c và dang l?o d?o r?t dài.

Chính dáng l?m, m?t d? qu?c m?c n? l?i c? hung hang dòi thay d?i b? m?t th? gi?i trong khi các d?i gia tài chánh c? theo nhau d? giàn phá s?n!

V?n là con v?t què - vì s?p mãn nhi?m - l?i b? c?t cánh vì d?ng C?ng Hòa c?a ông c? kên trì tu?t d?c, Bush d?ng ý v?i d? ngh? ?y. Nhung m? r?ng thu?ng d?nh cho nhi?u qu?c gia bên ngoài hai kh?i Âu-M?. Ðó là thu?ng d?nh c?a kh?i G-20 v?a k?t thúc Th? B?y 15 l?i Hoa Th?nh Ð?n.

Xin di?n gi?i thêm: kh?i G-20 g?m có nhóm G-7 là th?t hùng k? ngh? c?a th? gi?i (Anh, Ð?c, Pháp, Ý, Canada, Nh?t B?n và Hoa K?) c?ng v?i Liên Hi?p Âu Châu g?m có 27 thành viên, và 12 nu?c “tân hung”. D?ch “emerging countries/economies” là “dang lên”, “dang c?t cánh”, “dang tr?i d?y”, “dang n?i”, hay “m?i n?i” thì c? nhu... nh?i men làm bánh, nên ta dùng ch? “tân hung” cho g?n. Còn hon là các nu?c “d?y thì”! Ðó là Australia, ?n Ð?, Trung Qu?c, Brazsil, Liên bang Nga, Mexico, Nam Hàn, Saudi Arabia, Argentina, Indonesia, Nam Phi và Turkey. (Trong s? “tân hung” này có vài nu?c “tân tòng”, m?i theo kinh t? th? tru?ng m?t cách mi?n cu?ng, ho?c có ch?n l?c, ki?u Nga và ki?u T?u!)

T? hai tháng r?i - 15 Tháng Chín - kh?ng ho?ng tài chánh c? lan r?ng kh?i tâm di?m là Hoa K? và xoáy sâu xu?ng sinh ho?t kinh t? toàn c?u. T? gi?a tháng 10, Âu Châu phát giác mình không b? lây vi trùng M? mà trong co th? tài chánh và kinh t? dã có d? d?c t? n?i hóa, nhu trái bóng gia cu b? xì, trái bóng tín d?ng th? c?p b? b?, n?n h? h?i s?ng t?i Ðông Âu gây h?a cho các ngân hàng Tây Âu và B?c Âu. R?i d?u máy kinh t? là Ð?c b? suy tr?m, cùng n?n suy tr?m c?a toàn kh?i Euro là 15 x? dã th?ng nh?t ti?n t? t? 1999. Bên kia d?a c?u, Nh?t, T?u, Nam Hàn và các nu?c Ðông Á cung b? suy tr?m kinh t?. S?n xu?t toàn c?u b? dình d?ng, và th? gi?i có th? b? suy thoái, b? depression.

Kh?i d?u, Hoa K? là th? ph?m chính, Bush là t?i d? c?a nhân lo?i. Th? r?i, nhi?u qu?c gia cung t? biên t? di?n và t? trôi vào kh?ng ho?ng. C? d? l?i cho M? hoài thì khó nói! Và khó ch?a...

Dù sao m?c lòng. Thiên h? v?n nhân khi nu?c M? có lo?n s?a so?n chôn c?t ch? nghia tu b?n ki?u M?, và cùng v?i truy?n thông v?n t?i d? v? kinh t?, h? d?n m?i v?n d? vào truong m?c l?i l? c?a Bush 43. V?i hy v?ng s? d?p lên d?u Obama mà xây d?ng m?t tr?t t? khác cho th? gi?i.

Ð?y là lúc cao b?i Texas George W. Bush tái xu?t hi?n.

Tru?c khi lãnh d?o các nu?c t?i d? Thu?ng Ð?nh G-20, ông ra tru?c ngôi d?n c?a tu b?n M? d?c bài di?n van quy?t li?t b?o v? kinh t? th? tru?ng, t? do ngo?i thuong. Và d? ngh? m?t s? can thi?p tinh vi có ch?n l?c c?a chính quy?n, thay vì gi?i pháp mà Âu Châu d? xu?ng. Gi?i pháp ?y là chính quy?n ph?i anh minh qu?n lý th? tru?ng, và cho ch? nghia tu b?n ki?u M? di vào di vãng. Bài di?n van hôm 13 c?a Bush khi?n th? tru?ng c? phi?u vàng v?t t? khi Obama th?ng c? dã tang v?t b?t ng? vào bu?i chi?u ch?ng v?ng.

Th?c ra, d?y là tuyên ngôn Hoa K? v? uu th? c?a kinh t? th? tru?ng, tuyên d?c gi?a con kh?ng ho?ng c?a th? tru?ng toàn c?u. Bu?ng nhu Bush!

Chua h?t, t?i hôm sau, Th? Sáu 14, khi các t?ng tru?ng tài chánh còn h?p riêng - và l?ng l? b? tay nhau d? so?n tru?c b?n thông cáo chung c?a thu?ng d?nh - Bush m? ti?c kho?n dãi lãnh t? c?a hai ch?c qu?c gia giàu m?nh nh?t th? gi?i. Tru?c c? t?a sang c? ?y, ông nâng ly d? ngh? nam m?c tiêu cho ngh? trình th?o lu?n. Ông d? ra lu?t choi khi các nu?c s? chính th?c bu?c vào h?i ngh? c?u nguy kinh t?, ngày hôm sau.

Nam m?c tiêu dó là: tìm hi?u v? nguyên do kh?ng ho?ng; rà soát l?i xem s?c công hi?u c?a các bi?n pháp c?p c?u dã ban hành; th?ng nh?t ý ki?n v? nguyên t?c ch? d?o cho vi?c c?i cách co ch? tài chánh và lu?t l?; thi?t l?p m?t chuong trình hành d?ng d? th?c hi?n các nguyên t?c trên; và tái kh?ng d?nh quy?t tâm phát huy t? do th? tru?ng nhu con du?ng d?n t?i th?nh vu?ng trong lâu dài.

Nghia là nói gì thì nói, v?n không th? chôn c?t kinh t? th? tru?ng! Và khi d?m ng?c t? thú v? nh?ng sai l?m dã d?n t?i kh?ng ho?ng, M? không d?ng m?t mình. Vi?c xóa b? tr?t t? cu do Hoa K? thi?t l?p t? sau Th? chi?n II (h? th?ng Bretton Woods) d? xây d?ng l?i m?t ki?n trúc m?i cho th? gi?i nhu Anh hay Pháp yêu c?u thì xin... h? h?i phân gi?i!

K?t cu?c? Bi?n pháp c? th? là c?u nguy kinh t? thì có s?n r?i, trong tinh th?n tri?t d? b?o v? tu b?n ch? nghia. Vi?c lâu dài là xóa bài là l?i thì s? h?u xét, sau ngày báo cáo k?t qu? là 31 Tháng Ba, và t?i thu?ng d?nh t?i c?a nhóm G-20, ngày 30 Tháng Tu nam t?i!

C? th? thì thu?ng d?nh th?ng nh?t ý ki?n v? uu tiên là tang tru?ng kinh t? - kéo c? xe kinh t? toàn c?u ra kh?i h? - b?ng nh?ng bi?n pháp dã và s? còn áp d?ng nhu h? lãi su?t và gi?m thu? d? kích c?u. Ði?u này khi?n th? tu?ng Anh hoan h? v? tay vì dang có trong túi nhi?u d? tính nhu v?y. Nhung v?n ph?i tang tru?ng trong tinh th?n phát huy quy lu?t th? tru?ng và t? do m?u d?ch, ch? không ki?m soát th? tru?ng và b?o h? m?u d?ch, nhu vài x? Âu Châu mu?n d? cao!

Ði?u này, th? tu?ng Anh cung nh?t trí: tru?c khi vào h?i ngh?, Gordon Brown d? kích tru?c Council of Foreign Relations vi?c d?ng Dân Ch? trong qu?c h?i M? mu?n tung ti?n c?p c?u ba d?i gia xe hoi c?a M?: d?y là c?nh tranh b?t chính, là b?o h? m?u d?ch!

Thu?ng d?nh cung d?ng ý ph?i tang cu?ng và c?ng c? vai trò c?a các nu?c tân hung. Các x? nhu ?n Ð?, Brazil và Trung Qu?c hay Nam Phi d?u hài lòng! H? còn hài lòng hon khi thu?ng d?nh khai thông vòng dàm phán Doha c?a T? Ch?c Thuong M?i Th? Gi?i WTO, v?i k? h?n là vào nam nay. Còn l?i, ph?i ki?n toàn co ch? và lu?t l? cho h? th?ng tài chánh và ngân hàng cho minh b?ch và có trách nhi?m hon, nhu th? tu?ng Ð?c dã yêu c?u...

Còn chuy?n xây d?ng l?i m?t ki?n trúc tài chánh m?i cho th? gi?i, m?t Bretton Woods II?

Còn lâu!

Ðang khi ph?i uu tiên kéo c? xe kinh t? ra kh?i h? suy tr?m, ai mu?n tháo banh c? xe này d? ráp ra c? xe m?i? Chuy?n l?n lao nhu v?y, ta cho các ?y ban liên b?, liên t?ch s? liên miên nghiên c?u thêm! Qu? Ti?n T? Qu?c T? IMF du?c gia tang quy?n h?n d? t? khai t? và hóa thân thành co ch? khác. M?t ?n b?n m?i c?a truy?n dài c?i cách các d?nh ch? qu?c t?, v?n b? lão hóa t? lâu.

Ðâm ra, thu?ng d?nh hôm 18 m?i ch? là màn giao bóng... ra biên. L?n t?i, 30 Tháng Tu 2009 m?i là d?u th?t. Trách nhi?m ?y, tân T?ng Th?ng Obama s? d?m duong, sau khi lãnh d?o du?c 100 ngày!

***

N?u theo dõi câu chuy?n r?c r?i, ta th?y con v?t què George Bush v?a tránh du?c m?t qu? pháo nh?m vào nu?c M?: hóa gi?i nh?ng áp l?c dòi Hoa K? ph?i thay d?i ho?c vung dao t? bi?n thành quan thái giám. Ông m? du?ng cho Barack Obama có th? m?nh hon khi dàm phán v?i Âu Châu v? m?t tr?t t? m?i c?a th? gi?i. Trong tr?t t? dó, Hoa K? không don d?c d?i phó v?i Âu Châu mà còn có h?u thu?n c?a nhi?u qu?c gia khác.

Ng?u nhiên sao, Th? Tu?ng Nh?t Taro Aso phát bi?u: chua th? nào thay th? d?ng M? kim du?c!

Tu?n t?i, th? gi?i còn th?y ra cái s? d?i dáng ghét dó khi Bush d? thu?ng d?nh c?a di?n dàn h?p tác kinh t? Á Châu Thái Bình Duong APEC, l?n này du?c t? ch?c t?i Lima c?a x? Peru. Trên di?n dàn g?m có 21 qu?c gia, Âu Châu th? vai bàng thính, và Bush s? nh?c nh? th? gi?i tu th? d?i cu?ng Á châu c?a Hoa K?!

Ð?n bao gi? thì Obama s? nhìn ra hu?ng Châu Á dó? Ch?c là ch?m vì ông s?p du?c Liên Hi?p Âu Châu d? ngh? hàng lo?t chuong trình c?i cách trong quan h? Âu-M?. Không b?t du?c Bush, h? dành d? ngon c?u bé quàng khan d?!

Th?t ra, vi?c Obama du?c b?u làm t?ng th?ng cho th?y m?t di?u dã làm th? gi?i khó ch?u: Hoa K? qu? là qu?c gia ngo?i h?ng... “American exceptionalism”! Nu?c M? v?n ch? gi?ng ai. Tu?n qua, m?t con v?t què mà còn ch?ng minh du?c di?u ?y! Chao ôi là d? ghét!