Viết về kinh nghiệm làm tin trang Ðịa Phương (toàn bộ)

Viết về kinh nghiệm làm tin trang Ðịa Phương (toàn bộ) Ngày Mồng Một Tháng Giêng năm 1966, tôi bước vào làng báo viết trong khi vẫn tiếp tục làm công việc của một phóng viên báo nói (truyền thanh). Cả hai thứ báo tôi đều mê cả. Người đưa tôi vào làng báo viết chính là “Chú Tư Cầu” tức ký giả Lê Xuyên.
Home Bắc Ninh: Hàng ngàn người về xem Hội Rước Pháo Làng Ðồng Kỵ Hàng ngàn người từ các tỉnh lân cận và Hà Nội đã đổ về làng Ðồng Kỵ thuộc xã Ðồng Quan, Huyện Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh (cách Hà Nội chừng 50 km) để xem hội rước pháo truyền thống vào sáng Mùng 4 Tết. Baghdad: Nổ bom xe ngay khách sạn bộ trưởng, 4 người chết Báo "Thanh Niên" chọn chín vụ án lớn nhất Việt Nam trong năm 2003 Bầu cử Tổng Thống Hoa Kỳ: Các chính phủ Á Châu đồng ý lập hệ thống theo dõi bệnh cúm gà Các chuyên gia thấy có tiến triển tốt trong cuộc đối đầu ở nhà tù Arizona Cán bộ lão thành tố cáo lãnh tụ Ðảng tham nhũng, không sửa sai Một cán bộ cao cấp nghỉ hưu có 57 tuổi đảng lên tiếng tố cáo nhiều lãnh tụ Ðảng tham nhũng và chế độ Hà Nội làm nhiều điều sái quấy, hại dân nhưng không chịu sửa sai. Sáu quân nhân Phi Luật Tân bị thẩm vấn vì tố cáo Bộ Trưởng Quốc Phòng vi phạm tự do bầu cử Cựu Thanh Tra Kay: Tình báo Hoa Kỳ trước cuộc chiến Iraq là có lỗi lầm Dải Gaza: Giao chiến khiến có ít nhất chín người Palestine chết Dịch cúm gà xuất hiện ở Hà Nội và đã lan ra tới 31 tỉnh Hà Nội: Sông Hồng cạn nước trơ đáy Hà Sĩ Phu bị công an kiếm chuyện sau khi đi Hà Nội chữa bệnh Hoa Kỳ thả hơn 20 tù nhân từ nhà tù Guantanamo Hoa Kỳ thành lập “Văn Phòng Thông Tin Giáo Dục Hoa Kỳ” tại Sài Gòn Nói chuyện với nhà báo Ðỗ Ngọc Yến: Thuở thiếu thời "Nói về học sinh lúc đó, về hoạt động của họ, phải nói về bọn trẻ hơn những người trên, nằm trong bọn học sinh ở tỉnh về Sài Gòn trọ học. Họ ở chung trong các khu với nhau, nhà bao giờ cũng nằm ở trong các khu kiểu như Bàn Cờ, Lê Văn Duyệt, cũng có khi ở trong các khu nội trú nào đó. Và họ có tính cách đoàn thể lắm. Họ giúp đỡ lẫn nhau, người này đi làm lấy tiền giúp người kia đi học hay là mỗi ngày lễ họ kéo nhau đi về tỉnh Bến Tre, Bình Dương, Biên Hòa, ra bến xe đò đi nửa vé, nhiều khi không có tiền cũng được. Trong căn nhà trọ của họ không có giường chiếu gì cả, chỗ nào cũng thấy một đống sách, sách kê thành giường thành ghế thành gối."... Nói chuyện với nhà báo Ðỗ Ngọc Yến: Thuở thiếu thời "Nói về học sinh lúc đó, về hoạt động của họ, phải nói về bọn trẻ hơn những người trên, nằm trong bọn học sinh ở tỉnh về Sài Gòn trọ học. Họ ở chung trong các khu với nhau, nhà bao giờ cũng nằm ở trong các khu kiểu như Bàn Cờ, Lê Văn Duyệt, cũng có khi ở trong các khu nội trú nào đó. Và họ có tính cách đoàn thể lắm. Họ giúp đỡ lẫn nhau, người này đi làm lấy tiền giúp người kia đi học hay là mỗi ngày lễ họ kéo nhau đi về tỉnh Bến Tre, Bình Dương, Biên Hòa, ra bến xe đò đi nửa vé, nhiều khi không có tiền cũng được. Trong căn nhà trọ của họ không có giường chiếu gì cả, chỗ nào cũng thấy một đống sách, sách kê thành giường thành ghế thành gối."... Một ngày 24 giờ của Nhật Báo Người Việt Vào khoảng 11 giờ sáng trở đi tất cả các bộ phận của tờ báo hoạt động mạnh. Trước tiên là những lời phê bình xây dựng, đôi khi “mắng mỏ” của các độc giả gọi điện thoại đến than phiền về hình ảnh bài vở, về lỗi chính tả, về từ ngữ trong nước, về quan điểm của một bài viết nơi trang Diễn Ðàn... Nói chuyện với nhà báo Ðỗ Ngọc Yến: Những gì còn nhớ từ vụ Trần Văn Ơn Từ bản kiến nghị đó họ đưa đâu khoảng 14 người ra trước tòa, trong đó là 12 người đại diện của các ban đại diện học sinh, những người đã ký tên vào các kiến nghị. Trong trường hợp tôi, tôi là người không có ký tên trên văn kiện nào hết, nhưng mà tôi lại ký trong hai cái loại văn kiện hành chánh, vì khi gửi những bản kháng nghị lên cho tổng thống và quốc hội thì phải ra bưu điện gửi bảo đảm, và hồi đó muốn gửi bảo đảm cho tổng thống và quốc hội thì họ biên căn cước của mình... Nói chuyện với nhà báo Ðỗ Ngọc Yến: Những gì còn nhớ từ vụ Trần Văn Ơn Từ bản kiến nghị đó họ đưa đâu khoảng 14 người ra trước tòa, trong đó là 12 người đại diện của các ban đại diện học sinh, những người đã ký tên vào các kiến nghị. Trong trường hợp tôi, tôi là người không có ký tên trên văn kiện nào hết, nhưng mà tôi lại ký trong hai cái loại văn kiện hành chánh, vì khi gửi những bản kháng nghị lên cho tổng thống và quốc hội thì phải ra bưu điện gửi bảo đảm, và hồi đó muốn gửi bảo đảm cho tổng thống và quốc hội thì họ biên căn cước của mình... 10% của 25 năm Nhật Báo Người Việt. Quay tới quay lui mà tôi đã làm freelance với ban Biên Tập Nhật Báo Người Việt cũng vừa được 2 năm 6 tháng. Thời gian chỉ là 10% con đường Nhật báo Ngươi Việt đã đi qua. Nói chuyện với nhà báo Đỗ Ngọc Yến: thuở thiếu thời (2) "PPM: Anh vừa nói cái vụ bị ra tòa và bị đi tù, anh nói sơ lại chi tiết này một chút. Đ.N.Y: Có hai lần. Thời kỳ đi tù đầu là năm 1957, lúc đó tôi 16 tuổi."... Nói chuyện với nhà báo Đỗ Ngọc Yến: thuở thiếu thời (2) "PPM: Anh vừa nói cái vụ bị ra tòa và bị đi tù, anh nói sơ lại chi tiết này một chút. Đ.N.Y: Có hai lần. Thời kỳ đi tù đầu là năm 1957, lúc đó tôi 16 tuổi."... Người Việt nhìn lại hành trình 25 năm Kể từ số báo Thứ Ba, Nhật Báo Người Việt đã khởi sự đăng tải những bài viết để kỷ niệm hành trình 25 năm, và cũng là một cách để nhìn lại một chặng đường khá dài mà nhóm chủ trương cũng như toàn thể nhân viên cũ, mới của tờ báo đã cống hiến, đóng góp. Người Việt nhìn lại hành trình 25 năm Kể từ số báo Thứ Ba, Nhật Báo Người Việt đã khởi sự đăng tải những bài viết để kỷ niệm hành trình 25 năm, và cũng là một cách để nhìn lại một chặng đường khá dài mà nhóm chủ trương cũng như toàn thể nhân viên cũ, mới của tờ báo đã cống hiến, đóng góp. Người Việt 25 năm: Front Desk Nơi quý vị đẩy cánh cửa bước vào chính là bộ phận “Front Desk” của chúng tôi, gồm có hai nhân viên chính, thỉnh thoảng được tăng cường bởi các nhân viên khác khi cần thiết. Người Việt 25 năm: Front Desk Nơi quý vị đẩy cánh cửa bước vào chính là bộ phận “Front Desk” của chúng tôi, gồm có hai nhân viên chính, thỉnh thoảng được tăng cường bởi các nhân viên khác khi cần thiết. Sơ lược về Phong Trào Thanh Niên thập niên 1960 tại nước ta "Nói chung, sinh viên, học sinh chỉ là một nhân tố trong phong trào thanh niên. Những nhân tố khác phải kể đến là các hội đoàn thanh niên. Trong hội đoàn này còn có hai tổ chức như Thanh Niên Chiến Ðấu thuộc hệ thống của Tổng Nha Thanh Niên do Ty Thanh Niên tổ chức. Nhóm này về số lượng người thì khá lớn nhưng không có hoạt động gì đáng kể và bị điều khiển từ chính quyền hay quân đội. Một nhân tố khác là lực lượng đông đảo là các hội hay đoàn thể tôn giáo, các hội sinh viên như Phật Giáo, Công Giáo, đại học...." Sơ lược về Phong Trào Thanh Niên thập niên 1960 tại nước ta "Nói chung, sinh viên, học sinh chỉ là một nhân tố trong phong trào thanh niên. Những nhân tố khác phải kể đến là các hội đoàn thanh niên. Trong hội đoàn này còn có hai tổ chức như Thanh Niên Chiến Ðấu thuộc hệ thống của Tổng Nha Thanh Niên do Ty Thanh Niên tổ chức. Nhóm này về số lượng người thì khá lớn nhưng không có hoạt động gì đáng kể và bị điều khiển từ chính quyền hay quân đội. Một nhân tố khác là lực lượng đông đảo là các hội hay đoàn thể tôn giáo, các hội sinh viên như Phật Giáo, Công Giáo, đại học...." GẶP GỠ Ở SÂN TRƯỜNG Sân trường đây là sân trường Văn Khoa, vào thời điểm cuối năm 1963 đến giữa năm 1967. Và cũng phải là sân trường Văn Khoa cũ, nghĩa là khu đất hình thang có chiều xéo rộng nhất của khúc đường Công Lý trông sang bên kia là dinh Gia Long. Xin tri ân những tấm lòng độc giả Sau 25 năm phát triển không ngừng, từ “không đến có”, từ “nhỏ đến lớn”, đi lên từ hai bàn tay trắng với một lòng tận tụy yêu nghề vô bờ bến của nhà báo Ðỗ Ngọc Yến và rất nhiều đồng nghiệp, nhân viên khác, Nhật Báo Người Việt hôm nay đang ở tuổi 25, tuổi của một thanh niên sung mãn nhất cả về sức lực lẫn trí tuệ. Xin tri ân những tấm lòng độc giả Sau 25 năm phát triển không ngừng, từ “không đến có”, từ “nhỏ đến lớn”, đi lên từ hai bàn tay trắng với một lòng tận tụy yêu nghề vô bờ bến của nhà báo Ðỗ Ngọc Yến và rất nhiều đồng nghiệp, nhân viên khác, Nhật Báo Người Việt hôm nay đang ở tuổi 25, tuổi của một thanh niên sung mãn nhất cả về sức lực lẫn trí tuệ. Nhân duyệt lại hành trình 25 năm của Người Việt Năm ngoái nhân chuyến đi thăm Bức Tường Ðá Ðen tại Ðài Kỷ Niệm Chiến Tranh Việt Nam tại Washington, tình cờ được nói chuyện với một nhà báo người Mỹ gốc Cuba làm cho một tờ báo địa phương viết bằng tiếng Tây Ban Nha ở Miami. Anh cho biết anh thuộc thế hệ làm báo thứ hai trong cộng đồng người Cuba ở Miami. Người đọc nghĩ ra sao về Nhật Báo Người Việt (phần 1) “Tôi phải nói rằng làm báo như tờ Người Việt là tờ báo hiền lành. Ở đất này, làm báo mà hiền lành như các anh, tôi thấy dễ bị bắt nạt”. Người đọc nghĩ ra sao về Nhật Báo Người Việt (phần 1) “Tôi phải nói rằng làm báo như tờ Người Việt là tờ báo hiền lành. Ở đất này, làm báo mà hiền lành như các anh, tôi thấy dễ bị bắt nạt”. Alan Runsfelt người cựu chiến binh “lãng tử” và bộ chữ riêng của Nhật Báo Người Việt Các độc giả lâu năm của Nhật Báo Người Việt nếu để ý sẽ thấy trước kia trong những trang báo của Người Việt, thỉnh thoảng độc giả bắt gặp những ký hiệu F2, F3, F4, F8 còn sót lại nằm chen kẽ trong các bản tin. Ðó chính là dấu vết của bộ chữ “Lãng Tử”, thí dụ ký hiệu F3 dùng để viết chữ nghiêng, và hết đoạn văn chữ nghiêng này sẽ là ký hiệu F2 để chấm dứt. Ruth Talovich, Người Phụ Nữ Mỹ Trong Tòa Báo Người Việt Mỗi buổi sáng chuyến xe buýt số 64 E từ Beach đổ xuống góc đường Bolsa và Magnolia một phụ nữ Hoa kỳ nhỏ bé giữa một khu phố xầm uất của người Á Đông. Nhớ mãi những ngày mới đến California Cuối năm 1979, vào dịp trước Lễ Tạ Ơn (Thanksgiving), tôi đặt chân đến đến Quận Cam của tiểu bang California, sau khi vượt biên và ở trại tỵ nạn Liem Sing (Thailand) 2 tháng. Vì một thời gian dài trước đây thiếu thông tin, nên lúc này ... Những gì tôi biết về Lê Ðình Ðiểu Trong dịp sinh hoạt kỷ niệm 25 năm của Nhật Báo Người Việt, trước khi đón tiếp các quan khách và thân hữu, trong một sinh hoạt nội bộ, Nhật Báo Người Việt đã làm lễ đặt tên cho phòng sinh hoạt Nhật Báo Người Việt thành Phòng Lê Ðình Ðiểu, phòng họp chính của tòa soạn thành Phòng Trần Ðại Lộc, và phòng hội thảo thành Phòng Trần Ðình Quân. Ngày ấy hôm nay Tôi cùng với gia đình đến định cư ở Hoa Kỳ vào ngày đầu của tháng 11. Năm 1990 chương trình HO vào cao điểm, từ Việt Nam hàng tuần luôn có những chuyến bay rời Sài Gòn đưa các gia đình tù nhân cải tạo đến Hoa Kỳ. Trần Ðại Lộc với hình ảnh không phai mờ ở báo Người Việt Trong nhóm anh em cùng nhóm hoạt động từ hơn 30 năm trước thì Trần Ðại Lộc đến làm việc với Nhật Báo Người Việt rất trễ, nhưng lại là người ra đi sớm nhất... Sau 4 năm tái ngộ với bạn bè ở hải ngoại, Mùa Thu 1997 anh vĩnh viễn ra đi sau cơn bạo bệnh ở tuổi 55, hãy còn quá trẻ. NHẬT BÁO NGƯỜI VIỆT VỚI NHỮNG NGƯỜI MỚI ÐẾN ÐỊNH CƯ Xin được lùi lại vào thời gian hơn 10 năm trước đây khi mà số anh chị em cựu quân nhân từng bị CS giam cầm từ ba năm trở lên, cùng gia đình đang ào ạt đến Mỹ trong những chương trình đã được CSVN và Hoa Kỳ thỏa thuận. Ðó là thời gian có lẽ nhật báo Người Việt đã trải qua được những khó khăn và đang trên đà phát triển. Phải nói rằng số lượng người trong các chương trình H.O. Trần Ðình Quân, chàng du ca thơ mộng trong vật vã của đời sống Trước năm 1975, tôi và Quân không có cơ hội quen biết nhau. Lý do dễ hiểu: Mặc dù cùng đi dạy học (Tôi chính thức dạy từ năm 1965, Còn anh thì trước đó mấy năm), nhưng tôi sinh hoạt chính ở Sài Gòn, anh ở Ðà Nẵng. Tôi không hoạt động trong phong trào Du Ca; anh lại là một huynh trưởng sáng tác, hướng dẫn một đoàn Du Ca lớn nhất... Rủ nhau đi bầu: Bầu cử Sơ Bộ 2 tháng 3 năm 2004 {Xem kết quả bầu cử trên báo điện tử Người Việt (http://www.nguoi-viet.com), với tường trình liên tục các kết quả kiểm phiếu trong đêm Thứ Ba 2 tháng 3, từ 6.00 pm.} Ký Sự (riêng cho NV): Một vòng cà phê Sài gòn Cũng có thể là gần đây tôi vì thường xuyên bị hoa mắt, chóng mặt bởi những quán cà phê mới liên lục xuất hiện ở Sài Gòn với cái mốt phải thật lạ, thậm chí thật quái để dụ khách, nên cứ nhìn vào quán cà phê nào thấy điều gì đó nằm ngoài trật tự một “cữ” uống cà phê bình thường là cứ ngỡ đó là chiêu tiếp thị mới của quán. “The Oprah Winfrey Show” sẽ chấm dứt năm 2011 Tiết mục hội thoại “The Oprah Winfrey Show” từ ¼ thế kỷ qua đã là chương trình rất thu hút khán giả, nhưng kể từ Tháng Chín, năm 2011 sẽ ngưng phát trong giờ ban ngày trên những đài thuộc các hệ thống truyền hình lớn và có thể chỉ còn trên truyền hình cable. Thống đốc South Carolina sắp bị đàn hặc Các nhà lập pháp của tiểu bang South Carolina dự tính sẽ chính thức xem xét việc đàn hặc Thống Ðốc Mark Sanford vào tuần tới, chủ tịch của ủy ban phụ trách vấn đề đó cho biết hôm Thứ Sáu. Sinh viên gốc Việt nói về quyết định tăng học phí 32% Giữa lúc nền kinh tế California đang rất khó khăn, quyết định tăng học phí 32% của Hội Ðồng Quản Trị hệ thống đại học UC (University of California's Board of Regents) tạo nên một làn sóng phản đối mạnh mẽ từ giới sinh viên, và nhiều phản ứng khác nhau, từ dư luận. Sinh viên gốc Việt nói về quyết định tăng học phí 32% Giữa lúc nền kinh tế California đang rất khó khăn, quyết định tăng học phí 32% của Hội Ðồng Quản Trị hệ thống đại học UC (University of California's Board of Regents) tạo nên một làn sóng phản đối mạnh mẽ từ giới sinh viên, và nhiều phản ứng khác nhau, từ dư luận. Toàn bộ hồ sơ Daniel Phạm: Cảnh sát sợ bị chém, bắn chết thanh niên Việt Phải đến nửa năm sau khi cảnh sát bắn thiệt mạng thanh niên gốc Việt Daniel Phạm, thành phố San Jose mới công bố hồ sơ trong vụ giết người. Hồ sơ này gồm cả giấy tờ lẫn băng ghi âm các cuộc điện đàm cấp cứu, được đưa lên trang mạng của văn phòng Thư Ký Thành Phố hôm 13 Tháng Mười Một. Toàn bộ hồ sơ Daniel Phạm: Cảnh sát sợ bị chém, bắn chết thanh niên Việt Phải đến nửa năm sau khi cảnh sát bắn thiệt mạng thanh niên gốc Việt Daniel Phạm, thành phố San Jose mới công bố hồ sơ trong vụ giết người. Hồ sơ này gồm cả giấy tờ lẫn băng ghi âm các cuộc điện đàm cấp cứu, được đưa lên trang mạng của văn phòng Thư Ký Thành Phố hôm 13 Tháng Mười Một. Ðảng chập chờn, chế độ chập chờn Ðêm Thứ Ba và sáng Thứ Tư, nhật báo Người Việt loan tin về mạng Facebook bị chặn tại Việt Nam, ngay lập tức có những vị công an văn hóa viết thư chế nhạo tờ báo này loan tin vịt, và báo cho biết rằng Bộ Thông Tin, Văn Hóa trong chính phủ Hà Nội đã xác nhận rằng họ không hề ra lệnh cấm Facebook bao giờ. Cụ Phạm-Đỗ Thành Giáo sư Giuse Dominique Phạm Ngọc Quế Bà Nguyễn Phương Lan (Cảm Tạ) Cụ Nguyễn Văn Biện Anh Joseph Bạch Ngọc Hòa Cụ Nguyễn Văn Biện Ông Giuse Dominique Phạm Ngọc Quế Cụ Bà Trương Thị Cầm	Vu Ánh Ngày M?ng M?t Tháng Giêng nam 1966, tôi bu?c vào làng báo vi?t trong khi v?n ti?p t?c làm công vi?c c?a m?t phóng viên báo nói (truy?n thanh). C? hai th? báo tôi d?u mê c?. Ngu?i dua tôi vào làng báo vi?t chính là “Chú Tu C?u” t?c ký gi? Lê Xuyên. Tôi quen ông trong m?t d?p ph?ng v?n d? th?c hi?n m?t ký s? nhân v?t cho Ðài Phát Thanh Saigon. Chính ? ông tôi dã h?c du?c phuong pháp h? th?ng hóa ki?n th?c th?i s? và xã h?i c?n thi?t cho báo vi?t, nh?t là cách th?c hi?n các trang trong c?a m?t t? nh?t báo. Cho d?n khi vào làm T?ng Thu Ký cho t? Dân Ý, ông dua tôi vào làm vi?c v?i ông trong tu cách m?t phóng viên ch?y tin d?a phuong, t?c là ch?y tin trang 3. Tin trang 3 c?a t? Dân Ý lúc dó gi?n d? ch? không ph?c t?p nhu các trang Ð?a Phuong c?a báo Vi?t ng? ? Cali bây gi?. Ph?n chính c?a trang 3 lúc dó là m?t vài tin liên quan d?n giá sinh ho?t, hay liên quan d?n m?t v? tai ti?ng nào dó thu?c tình-ti?n-tù-t?i, m?t phi?m lu?n, bi?m h?a và ph?n du?i c?a trang 3 b?t bu?c ph?i có: Tin T? Thành Ð?n T?nh c?a Van Ðô mà ngu?i d?c thu?ng nôm na là “tin xe cán chó, chó cán xe”. Tuy là tin v?t vãnh, nhung m?c Tin T? Thành Ð?n T?nh thu?ng không th? thi?u trên trang 3 c?a các nh?t báo, vì lý do: Ðây là m?c h?p d?n dông ngu?i d?c nh?t. Hon n?a, ký gi? Van Ðô, ngu?i cung c?p b?n tin này cho t?t c? các báo, dã có m?t l?i vi?t d?c bi?t cho lo?i tin này khi?n cho ngu?i d?c t? ngu?i có trình d? d?n gi?i bình dân d?u khoái. Vào th?i di?m c?a t? Dân Ý, tôi du?c anh Lê Xuyên phân công cùng v?i 2 phóng viên khác ch?y tin cho trang 3. Sau khi phân ph?i công vi?c cho tôi, anh Lê Xuyên tr?n an ngay: “Tao bi?t nhà nguoi dang làm truy?n thanh, tham d? các cu?c h?p báo và vi?t toàn nh?ng tin thu?c lo?i ông tr?i nên ch?c s? n?n khi tao b?t nhà nguoi ch?y tin v?t. Nhung c? làm di kh?c bi?t. H?p d?n vô cùng, bi?t d? th? chuy?n trong nhà ngoài ngõ. Tao v?n nghi d?i s?ng quanh mình là quan tr?ng và là ngu?n g?c c?a nhi?u chuy?n quan tr?ng”. Th?c tình lúc dó, ? tu?i 25, anh phóng viên nào mà ch?ng mo u?c tên mình du?c ghi du?i hàng tít 6 c?t hay 8 c?t c?a m?t nh?t báo. Cho nên khi du?c phân công làm tin trang 3, tôi hoi n?n, nhung dã phóng lao thì ph?i theo lao. Ch? m?t tu?n l? sau khi nh?n vi?c, tôi nh?n ra m?t di?u: Làm tin trang 3 cung khó nhu trang nh?t. Hon n?a trang nh?t dôi khi còn d? làm hon vì dó ch? là m?t nhóm các tin v?n là b?n tin d?ch các tin l?y các hãng thông tân ngo?i qu?c nhu AP, UPI, REUTERS, AFP... mua l?i nguyên tác hay dã du?c d?ch c?a Vi?t T?n Xã, còn v?i tin trang 3 ngày nào cung ph?i ch?y long tóc gáy d? ki?m thêm các ngu?n tin, ph?i la cà vào các ti?m cà phê t?p trung gi?i ký gi? làm tin trang 3 m?i hy v?ng trao d?i du?c nh?ng lo?i tin có tinh cách “thâm cung bí s?”, ho?c nh?ng v?n d? c?a d?i thu?ng m? rau con cá không th? thi?u du?c. Ðang th?i bu?i ngo ngo, ngáo ngáo chua quen du?ng di nu?c bu?c, ngày ngày mang v? tòa so?n vài m?u tin mà nhân nhu?ng l?m cung ch? dáng di m?t c?t phía trên m?c “T? Thành Ð?n T?nh”... thì sung r?ng trúng mi?ng tôi. M?t bu?i sáng d?nh b?ng d?n tòa so?n xem có công tác gì d?c bi?t du?c giao xong tr? v? Ðài Phát Thanh làm công vi?c thu?ng l? thì anh Lê Xuyên kéo tôi ra c?a và nói: “Nhà nguoi th?y bà già ng?i c?nh bàn gi?y c?a tao không. B? dang khi?u n?i v? m?t tin TTÐT dang sai s? th?t v? v? con gái bà t? t? vì tình. Nhà nguoi nói chuy?n v?i b? và di?u tra d? vi?t l?i câu chuy?n này cho bà c?. T?i nghi?p ngu?i ta”. Tôi nói chuy?n v?i ngu?i m? dau kh? này và du?c bi?t là con gái bà có u?ng thu?c chu?t t? t? vì gia dình ngan c?m cô không du?c yêu m?t anh th? h?. Câu chuy?n ch? có th?, nhung anh chàng ký gi? vi?t tin T? Thành Ð?n T?nh cho ông Van Ðô l?i s?a m?t chi ti?t: Anh ta cho cô gái t? t? b?ng cách rút ch?t l?u d?n. Không hi?u là anh không ph?i ki?m v?i c?nh sát d?a phuong hay vì mu?n cho d?c gi? chú ý cho nên anh s?a di dôi chút cho thêm ph?n gay c?n. Ph?n dông các phóng viên ch?y lo?i tin v?t này thu?ng d?n b?nh vi?n thông d?ng v?i nhân viên b?nh vi?n s? t?i cho xem s? nh?p vi?n vì cu?n s? này c?p nh?t hóa tên tu?i b?nh nhân, nguyên nhân nh?p vi?n: Tai n?n, t? t?, dâm chém nhau, dánh nhau... Ch? c?n ít dòng ghi chép này, anh ta d? cung c?p cho b?n tin T? Thành Ð?n T?nh hàng ch?c cái tin h?p d?n hàng ngày. Nhân v? bà già d?n khi?u n?i, tôi h?i chi ti?t v? v? t? t? c?a con gái bà, xin d?a ch? và h?n g?p d?n ph?ng v?n t?i nhà và hàng xóm ? mãi qu?n 8. Ch? khi nào d?n thân vào nh?ng v? di?u tra này, m?i th?y du?c cái h?p d?n c?a lo?i phóng s? mà d?i tu?ng là d?i chúng bình dân này. Tru?ng h?p th?c hi?n phóng s? di?u tra mà tôi ph?i ph? trách có s? thu?n tình c?a bà m? và cô con gái t? t? b?ng thu?c chu?t mà còn nh?ng khó khan, di t?i di lui, ph?ng v?n nhân ch?ng này ngày hôm nay thì sáng hôm sau l?i th?y h? lù lù ? tòa so?n dòi rút l?i l?i tuyên b?. Ngay c? cô gái t? t? du?c c?u thoát cung v?y. Lúc d?u cô ch?p nh?n nói h?t s? vi?c, nhung sau l?i d?n tòa so?n nan n? xin b? câu chuy?n. Cô ta h?a cho tôi làm b?n sao t? gi?y xu?t vi?n và b?n khai c?a gia dình trong h? so th?i gian n?m trong phòng c?p c?u. Trong g?n m?t tu?n l? c? ch?y lên xu?ng qu?n d?n c? ch?c l?n. Tôi m?t bã ngu?i, dã có lúc d?nh b? cu?c, nhung vì t? ái nên quy?t làm cho xong. Cu?i cùng, do may m?n, tôi cung dã k?t thúc du?c bài vi?t, dang trong hai s? báo. Ph?n ?ng d?u tiên mà tôi nh?n du?c chính là nh?ng l?i x? v? t? anh chàng d?ng nghi?p vi?t b?n tin d?u tiên v? v? này. Sau dó, có m?t vài lá thu khen ng?i g?i d?n tòa so?n. R?i chuy?n chìm di r?t mau. Nhung k? t? v? này, c? m?i l?n anh Lê Xuyên di?n tho?i cho tôi vào bu?i chi?u t?i Ðài Phát Thanh Saigon, là tôi gi?t thót ngu?i lên. L?i m?t v? ph?i di phóng s? di?u tra n?a chang? Và ch?y dâu cung không tránh kh?i n?ng. Hai tháng sau ngày dang t?i bài phóng s? di?u tra, m?t bu?i chi?u “Chú Tu C?u” di?n tho?i cho tôi và nói n?u không b?n gì ? dài ch?y d?n tòa so?n g?p. Tôi y l?i và khi bu?c vào van phòng dã th?y m?t thanh niên và thi?u n? ng?i c?nh bàn T?ng Thu Ký. H? d?ng lên chào tôi và tôi nh?n ra ngu?i con gái chính là cô gái dã u?ng thu?c chu?t t? t?. C? hai cho bi?t là d?n d? dích thân m?i tôi d? dám cu?i. Chàng thanh niên chính là anh th? h?. Anh nói v?i tôi, gi?ng c?m d?ng: “Nh? bài báo, bà già d?i ý ki?n và cho em l?y Nam (tên g?i theo th? t? trong nhà c?a cô gái)”. Tôi nh?n l?i và bu?i chi?u hôm dó, khi bu?c ra du?ng Gia Long, tôi th?y còn du?ng t? nhiên dông hon và vui hon. Sau v? này tôi không còn s? lo?i phóng s? di?u tra n?a và d?n dà c?m th?y thích làm nh?ng tin liên quan d?n xã h?i và d?i s?ng. Tôi làm cho t? Dân Ý kho?ng m?t nam ru?i thì ph?i ngh? vì cu?c chi?n b?t d?u lan r?ng, Ðài Phát Thanh g?i tôi d?n nhi?u m?t tr?n, không còn th?i gi? làm tin trang 3, nên ch? còn vi?t cho t? Dân Ý các phóng s? chi?n tru?ng sau khi các bài phóng s? này dã du?c phát thanh. K? t? th?i gian làm vi?c v?i anh Lê Xuyên, vài nam sau dó khi c?ng tác v?i t? Sóng Th?n, tôi cung tình nguy?n làm tin trang 3. Tôi tìm du?c ý nghia khá quan tr?ng c?a lo?i tin d?i thu?ng: Ðó là lo?i tin có th? không quan tr?ng trong dòng th?i s? nhung ch?a d?ng hoi th? d?i s?ng c?a chính tôi và gia dình tôi. Khi d?nh cu ? Hoa K? có d?p vào làm ? Nh?t Báo Ngu?i Vi?t giai do?n d?u, tôi cung du?c phân công làm tin trang 3 t?c Trang Ð?a Phuong cùng v?i Ph?m Qu?c B?o trong hai nam 1994-1995. Kho?ng th?i gian dó, t? Ngu?i Vi?t dã d?nh hình du?c m?t chính sách khá rõ ràng v? vi?c phân ph?i các d? tài cho t?ng trang báo. Cái khung c?a Trang Ð?a Phuong trên t? Ngu?i Vi?t là nh?ng tin t?c x?y ra trong c?ng d?ng M?-Vi?t t?i Qu?n Cam, nh?ng tin l?y t? ngu?n tin c?a các hãng thông t?n thu?c th? lo?i tin v?t vãnh ? nh?ng d?a phuong khác trên toàn nu?c M?, tin t?c sinh ho?t c?ng d?ng, nh?ng tin liên quan d?n tr? c?p xã h?i, qu?c t?ch và nh?p cu. Trong nam 1995, Hoàng Kh?i Phong ph? sách m?c S? Tay Hàng Ngày trên trang C?ng Ð?ng, sau d?i thành trang Ð?a Phuong. Trong kho?ng th?i gian này, sinh ho?t c?ng d?ng Vi?t Nam không du?c tu?ng thu?t nhi?u nhu th?i gian m?y nam g?n dây. T? Ngu?i Vi?t vào lúc dó v?n chua có du?c m?t phóng viên d? l?y tin mà ph?n l?n các bài tu?ng thu?t n?u có thì ho?c do thân h?u mang l?i, ho?c do chính biên t?p viên di tham d?, tu?ng thu?t và ch?p hình luôn tru?c khi có phóng viên Anh Thành c?ng tác thu?ng xuyên. Kho?ng th?i gian 1994-1995, trang Ð?a Phuong c?a Nh?t Báo Ngu?i Vi?t chua ph?i là trang báo du?c d?nh hình rõ r?t cho d?n mãi sau này và hi?n t?i. Kho?ng th?i gian 8 nam g?n dây, Nh?t Báo Ngu?i Vi?t dã thu?ng xuyên có bài có hình m?t cách thu?ng thu?ng xuyên liên quan các sinh ho?t c?ng d?ng. Công th?c g?n nhu rõ r?t trên trang Ð?a Phuong: Các tin tu?ng thu?t sinh ho?t trong c?ng d?ng c?ng thêm v?i hình ch?p, Thu G?i B?n Ta c?a Bùi B?o Trúc, các b?n tin sinh ho?t du?c vi?t v?i các y?u t? l?y t? thông báo, nh?ng tin x?y ra trong các c?ng d?ng không ph?i Vi?t Nam, hãng thông t?n AP, và di ph?i có ph?n di?m tin t? hai t? báo can b?n OC Register, LA Times. Tôi nh? l?i là trong m?t bu?i h?p toàn th? nhân viên Nh?t Báo Ngu?i Vi?t vào d?p H?i Ð?ng Qu?n Tr? quy?t d?nh t?ng m?t s? c? ph?n cho van ngh? si dã t?ng c?ng tác v?i t? Ngu?i Vi?t, ông Ð? Ng?c Y?n T?ng Giám Ð?c Công Ty, m?t nhà báo k? c?u và là ngu?i dã cùng m?t s? anh em g?y d?ng lên t? Ngu?i Vi?t 25 nam tru?c dây, dã có phân tích ph?n tin trang Ð?a Phuong. Ông ghi nh?n nh?ng n? l?c c?a m?t vài biên t?p viên dã c? g?ng c?i ti?n trang báo này, nhung d?ng th?i ông cung dã v?ch ra m?t khuy?t di?m mà cho t?i nay chua th? làm du?c gì nhi?u. Ông nói: “Trang Ð?a Phuong là m?t trang báo không ph?i d? làm. Chúng ta dã có nh?ng bu?c ti?n khá rõ r?t là d?nh hình trang này trong m?t khu v?c nh?t d?nh c?a t? báo v?i nh?ng tin t?c sinh ho?t du?c dang t?i k?p th?i ch? không ngâm lâu nhu tru?c dây, th?m chí vi?c x?y ra trong c?ng d?ng vào ngày hôm tru?c thì sáng s?m hôm sau dã có tin và hình, n?u nhu nh?ng s? vi?c này quan tr?ng. Tuy nhiên, có m?t di?u dáng ban khoan c?a c? ông l?n ch? bút c?a t? báo là trên trang Ð?a Phuong v?n chua có du?c nh?ng bài phóng s? có tính ch?t di?u tra và nghiên c?u”. Ðây là di?u không th? ch?i cãi du?c, và nh?ng l?i l? c?a ông Ð? Ng?c Y?n khi?n tôi nh? l?i du?c m?t vài phóng s? di?u tra mà tôi th?c hi?n cho t? Dân Ý cung nhu Sóng Th?n tru?c dây. Vào th?i k? ?y di?u tra dã khó r?i, v?y mà m?y ch?c nam sau th?c hi?n m?t phóng s? di?u tra t?i m?t d?t nu?c có n?n báo chí t? do nh?t th? gi?i l?i khó muôn vàn. Cái khó dó ph?n l?n du?c t?o ra t? chính s? t? do ?y. Nghe có v? ngu?c ng?o, nhung th?c t? là nhu v?y. Ph?i nói ngay r?ng, c?ng d?ng ngu?i Vi?t Nam ? Hoa K? s?p tr?i qua 30 nam t?i M? và ngu?i Vi?t Nam chúng ta dã dóng góp r?t nhi?u d? phát tri?n d? theo k?p ngu?i M? b?n x?. Riêng ngành báo chí và truy?n thông dã l?n m?nh dã dóng góp du?c nhi?u di?u trong công tác thông tin d?i chúng. Nhung th?c tình ít có ai dám son m?t màu h?ng hoàn toàn cho quá trình tr?i d?y c?a truy?n thông và báo chí Vi?t ng?. ?y v?y mà th?ng ho?c v?n x?y ra nh?ng chuy?n dáng bu?n. Dù là c?a m?t s?c t?c thi?u s?, báo chí Vi?t ng? t?i Hoa K? nói chung và t?i qu?n Cam nói riêng v?n du?c b?o v? b?i Ð? Nh?t Tu Chính Án Hi?n Pháp qui d?nh quy?n t? do ngôn lu?n và t? do tu tu?ng. Chính vì có tu chính án này, báo chí và truy?n thông Hoa K? cung nhu báo chí và truy?n thông c?a các s?c t?c m?i t?n t?i d?n ngày nay. Vì du?c Ð? Nh?t Tu Chính Án Hi?n Pháp b?o v? quy?n t? do ngôn lu?n c?a chính mình thì báo chí và truy?n thông cung không có quy?n “ch?n h?ng” nh?ng ngu?i dân không có co quan ngôn lu?n trong tay. Hon n?a m?t t? báo du?c Ð? Nh?t Tu Chính Án Hi?n Pháp b?o v? thì cung không có quy?n phá h?y cái quy?n ?y c?a t? báo khác b?ng nh?ng bài báo lang m? và ch?p mu, nh?ng l?i cáo bu?c vô can c? và không có b?ng ch?ng. Vì th?, n?u suy nghi v? lâu v? dài, chúng ta có th? th?y m?t nguyên t?c khá quan tr?ng mà b?t c? nhà báo nào cung ph?i theo: khi nu?c M? cho ngu?i làm báo, vi?t báo s? t? do tu tu?ng thì l?p t?c lu?t pháp M? dòi h?i h? ph?i ch?u trách nhi?m tru?c pháp lu?t n?u nh?ng l?i cáo bu?c hay tuyên b? d?i v?i m?t d?i tu?ng nào dó sai s? th?t hay không trung ra du?c nh?ng ch?ng c?. S? tr?ng ph?t không nh?ng v? tinh th?n mà còn v? phuong di?n hình s?. Trong b?i c?nh này, m?t phóng viên th?c hi?n m?t phóng s? di?u tra g?p r?t nhi?u khó khan: nói ra di?u gì ph?i có ch?ng minh và có l?p lu?n du?c h?u thu?n b?i “d? ki?n”. Ð?ng sau nh?ng di?u mà m?t phóng viên hoài nghi v?n còn lu?t pháp, trong khi con ngu?i thì thích nghe nh?ng l?i l? thu?n l?i cho mình và s? ph?n ?ng khi nh?ng di?u nói ra trên báo tr? nên không thu?n l?i cho cá nhân hay gia dình mình. Do nh?ng di?u ki?n d?c bi?t ? dây, không ph?i d? dàng gì cho m?t phóng viên ch?y tin liên quan d?n d?n các sinh ho?t c?ng d?ng, ngo?i tr? các bu?i t?p h?p l? l?t. Trong th?i gian làm tin d?a phuong, tôi có g?p m?t tru?ng h?p di?n hình. T? OC Register trong trang Local có vi?t m?t bài báo v? n?n móc túi và an c?p v?t c?a khách hàng tru?c m?t vài c?a hàng và ch?. H? nêu tên m?t ngôi ch? thi?u di?u ki?n an toàn cho khách hàng b?i m?t s? k? móc túi. Chúng tôi có trích d?ch m?t vài do?n trong b?n tin này ch? v?i m?c dích báo d?ng cho d?ng huong c?n th?n khi di ra ngoài bãi d?u xe, ch? không h? nói r?ng tình hình trong và ngoài ngôi ch? t?t hay x?u, ho?c khuyên d?ng huong không nên d?n co s? buôn bán này. M?t viên ch?c có th?m quy?n c?a ngôi ch? này l?p t?c ph?n ?ng b?ng cách rút qu?ng cáo v?i l?i cáo bu?c t?i sao l?i nêu tên ngôi ch? trong b?n tin làm gì. Báo M? h? nêu tên k? h?, còn mình ngu?i Vi?t Nam v?i nhau c? t?i sao l?i làm nhu th?. Th?c tình tôi không bi?t ph?i tr? l?i cho th?c m?c này ra sao và bu?n bã trong su?t m?y ngày li?n. Cu?i cùng tôi so sánh v?i giai do?n tôi làm t? H?p Ðoàn, m?t t? báo l?u ? trong m?t tr?i giam khét ti?ng Mi?n Nam Vi?t Nam: tr?i A-20. Trong vòng vây c?a an ninh C?ng S?n và ang ten cùng nh?ng bi?n pháp tr?ng ph?t th?t kh?t khe, chúng tôi v?n làm du?c t? báo dù là báo vi?t tay và ch? có m?t b?n luân luu. Nhung t?i qu?n Cam này làm m?t cái tin d?ch l?i c?a m?t t? báo M? mà không xong, không lách du?c. Làm tin d?a phuong ? dây qu? khó th?t và s? t? do báo chí trong m?t s? tru?ng h?p cung v?n ph?i nhu?ng m?t ch? nào dó cho áp l?c. Tuy th? sau dó, tôi t? an ?i mình b?ng m?t l?i t? nh?: tình tr?ng này ch? là t?m th?i và x?y ra ? nh?ng tru?ng h?p cá bi?t. Có bu?n phi?n thì cung d?n th? mà thôi cho nên c? ti?p t?c làm vi?c và ti?p t?c hy v?ng r?ng d?n m?t giai do?n nh?ng áp l?c lo?i này s? phai nh?t tru?c s? ti?n b? ngày càng rõ r?t hon trong l?i suy nghi, d?c và hành d?ng c?a d?ng huong, d?c gi?. Có m?t ngu?i b?n không ph?i là d?ng nghi?p h?i tôi: “Tao th?y mày làm báo mà v?t v? quá, c? nghe th?y réo tên mày trên dài hoài. Ði theo tao làm th? xây d?ng có ti?n mà l?i kh?e”. Nghe b?n nói thì cung bi?t v?y thôi ch? ngh? nào cung có cái vui cái bu?n c?a nó c?. B?n tôi cung có l?n suýt b? ki?n m?t c? chì l?n chài cung ch? vì di s?a nhà cho m?t ông ch? nhà khó tính. Làm báo thì cung v?y thôi, nh?t là l?i làm nh?ng tin liên quan d?n c?ng d?ng, d? d?ng ch?m. Tôi ch? t? an ?i “Làm báo cung gi?ng nhu làm dâu tram h?”. T? an ?i nhu th? cung th?y mình d? ch?u hon và g?n bó v?i ngh? hon. Có m?t l?n, m?t nh?m m?t m? d?n tòa so?n dã th?y g?i trên trên máy: “Chú Ánh line 4”. V?a b?c di?n tho?i lên thì d?u máy bên kia có m?t v? t? xung là d?c gi? lâu nam c?a Nh?t Báo Ngu?i Vi?t và b?t d?u tra h?i: “Thu?ng thì khi các bài báo trình bày xong ông có d?c l?i h?t không”. Tôi nói: “Tôi d?c l?i khá nhi?u nhung không th? h?t du?c”. V? d?c gi? h?i ngay: “Ông ph?i d?c h?t. Báo hôm nay ông có nh?n th?y m?t l?i r?t n?ng không?” Tôi tr? l?i: “D? không, quí ông có th? cho bi?t du?c không?” V? d?c gi? cho bi?t: “Bài Hành Trình Bi?n Ðông, leo trang B3 mà tìm hoài không th?y”. Bi?t r?ng dây là l?i trình bày, nên ph?i xin l?i v? d?c gi? và ngày hôm sau ch?y l?i toàn b? bài báo d? chu?c l?i. Tôi có hai phóng viên thì m?t ông c? d?u h?i thì dánh d?u ngã và ngu?c l?i. Bi?t v?y, nên m?i khi nh?n du?c bài c?a anh, tôi ph?i s?a l?i d?u, nhung có hôm làm vi?c cang th?ng quá, nhi?u khi không s?a h?t. M?i l?n nhu v?y, có m?t d?c gi? g?i vào và ôn t?n: “Này nam nay t? 80 tu?i r?i, ch? ch?p nh?t gì chuy?n l?i ph?i. T? bi?t các c?u ph?i d?i phó v?i lu?ng công vi?c nhi?u, ch? làm th? nào mà s?a h?t du?c, n?u không có m?t anh th?y cò cho ra h?n. N?u tên t? báo c?a các c?u không ph?i là Ngu?i Vi?t thì t? không nói, nhung dã tên là Ngu?i Vi?t thì ph?i vi?t ch? Vi?t cho dúng. R?t ph?c các c?u ? tu?i dó mà còn bám du?c ngh? nghi?p. Nhung tránh du?c l?i l?t v?t càng nhi?u bao nhiêu càng t?t b?y nhiêu”. Có nh?ng v? d?c gi? nhu th?, v?i t?m lòng khoan dung và s? qu?ng d?i có th? khi?n ngu?i ti?p chuy?n su?t d?i không quên du?c nh?ng l?i khuyên b?o. M?t l?n khác, cung g?n dây thôi, m?t d?c gi? l?n tu?i g?i vào và cho bi?t b?n tuyên cáo c?a T?p Th? C?u Chi?n Si do c?u Ð?i Tá Nguy?n Xuân Vinh ký có nh?ng ch? quá n?ng v?i ông Nguy?n Cao K?. V? d?c gi? nói r?ng, trong tru?ng h?p này không nên dang t?i nguyên van và nên vi?t l?i thành m?t b?n tin d? tránh th? ngôn ng? n?ng n? không phù h?p v?i m?t t? báo nhu báo Ngu?i Vi?t. Tôi d?c l?i b?n tuyên cáo và qu? th?t có nh?ng t? ng? trong b?n tuyên cáo không du?c ôn t?n cho l?m, trong khi lo?i tuyên cáo nhu th? c?n ph?i ôn t?n hon, nhung danh thép hon. Nhung không may, dó là b?n tuyên cáo liên quan d?n m?t s? vi?c khá quan tr?ng cho nên làm thành tin, có khi l?i b? ng? nh?n. Cho nên, trong tru?ng h?p này, ch? còn cách dang t?i nguyên van, không thêm, không b?t ch? nào. Ph?n l?n nh?ng d?c gi? trung thành v?i Nh?t Báo Ngu?i Vi?t d?u g?i vào d? ch?nh ho?c khuy?n cáo nh?ng di?u c?n thi?t khi h? phát hi?n ra nh?ng sai sót c?a ngu?i làm tin, ho?c ph?n ?nh l?i s? suy nghi c?a m?t nhóm ngu?i mà h? quen bi?t d?i v?i m?t s? tin t?c hay bài vi?t trên trang Ð?a Phuong. Có l?i nghe xong th?y th?m, nhung cung có nh?ng l?i nghe xong th?y d?ng dung. Tuy nhiên, tôi v?n ph?i cám on t?t c? m?i ngu?i dã có nh?ng ý ki?n và khuyên b?o chúng tôi. Ý ki?n nào cung quí c?, s? qu? trách nào cung dáng giá c?. Tu?i ngh?, tu?i d?i, nh?ng thang tr?m c?a cu?c s?ng và nh?ng khó khan ph?i vu?t qua giúp chúng tôi hi?u du?c dâu là nh?ng l?i khuyên chí lý, dâu là nh?ng qu? trách ch? mu?n nh?n chìm mình thêm. M?t nhà truy?n thông h?c - Giáo Su Bernard Williams, vi?t trong giáo trình “Ph?n ?ng C?a Ð?c Gi?” cho phân khoa Báo Chí c?a Ð?i H?c New York nhu sau: “Ð?c gi? c?a m?t t? báo gi?ng nhu m?t khách hàng c?a m?t ti?m an. Khách hàng có th? chê món này d?, món kia ngon. Nh?ng l?i khen hay ti?ng chê dó r?t h?u ích. Nó giúp cho nh?ng ngu?i làm báo bi?t du?c trên con du?ng di c?a mình, noi nào có mìn, noi nào có nh?ng ? ph?c kích, noi nào có nh?ng ngu?i lúc nào cung s?n sàng giúp d? mình vu?t qua nh?ng khó khan, noi nào có ngu?i s?n sàng ch? d? t?ng vào m?t h? nh?ng trái d?m nh? t?. Không có ngu?i nào làm báo mà l?i không c?n nghe nh?ng ph?n ?ng v?ng l?i t? d?c gi?. Nhung d?ng bao gi? ho?ng lo?n khi nh?n du?c m?t lá thu chê bai, d? kích. Có r?t nhi?u tru?ng h?p nh?ng lá thu d?c gi? d? c?p t?i m?t di?u sai l?c ngay t? cách nhìn c?a h? hay t? b?i c?nh mà h? dang s?ng. Hãy bình tinh, d?c l?i bài vi?t cho k? và tìm ra nh?ng di?m hay di?m d? tru?c khi có m?t k?t lu?n”. Nhung d?y là nh?ng th?c t? du?c Bernard Williams chiêm nghi?m su?t 40 nam làm báo và d?y h?c c?a ông. Th?c hi?n l?i khuyên này không gi?n d?. Ngay trên d?t Hoa K?, d?t nu?c c?a n?n t? do báo chí tuy?t v?i, v?n còn có nh?ng ngu?i, nh?ng nhóm ch? mu?n m?t t? báo nào dó loan báo nh?ng di?u có l?i cho mình dù là bài báo vi?t sai s? th?t. Cách dây vài nam, khi nh?ng t? ch?c và c?ng d?ng còn b? chia hai, x? ba... nh?ng biên t?p viên làm tin cho trang Ð?a Phuong thu?ng ph?i t? tránh nh?ng “? gà” do lòng hoài nghi l?n nhau c?a m?t s? nhà ho?t d?ng t?o nên. Khi loan m?t b?n thông cáo c?a m?t h?i doàn, h? thu?ng ph?i t? h?i: H?i này có chia dôi không, n?u loan phía này thì làm cách nào có ph?n ?ng c?a phía kia cho cân b?ng. Ghê g?m hon n?a, có khi t? báo loan c? hai phía ch?ng nhau cho cân b?ng mà cung v?n b? gán cho là thiên v?, r?i tho roi tho vãi lung tung. Nh?ng lúc nhu th?, sau m?t ngày làm vi?c m?t nh?c, bu?c ra ph? báo Bolsa lòng th?y bu?n bã và tru?c m?t toàn bãi chi?n tru?ng. Nam ngoái nhân chuy?n di tham B?c Tu?ng Ðá Ðen t?i dài K? Ni?m Chi?n Tranh Vi?t Nam t?i Washington, tình c? du?c nói chuy?n v?i m?t nhà báo ngu?i M? g?c Cuba làm cho m?t t? báo d?a phuong vi?t b?ng ti?ng Tây Ban Nha ? Miami. Anh cho bi?t anh thu?c th? h? làm báo th? hai trong c?ng d?ng ngu?i Cuba ? Miami. B? anh cung là m?t ký gi? lão thành cho t? báo này. Anh nói r?ng th?i k? làm báo c?a b? anh suông s? hon. Theo l?i Peter Rodriguez, c?ng d?ng Cuba cách dây 15 nam còn là m?t c?ng d?ng ch?ng Fidel Castro khá c?c doan, nhung còn th?ng nh?t. Nhung 5 nam g?n dây, c?ng d?ng này có nh?ng phân hoá v?i nhi?u phong trào và khuynh hu?ng khác nhau. Cung vì th? mà vi?c vi?t tin liên quan d?n c?ng d?ng c?a anh r?t khó cho anh. Cánh h?u trong c?ng d?ng dã chi?m du?c lòng tin c?a Qu?c H?i ti?u bang và có khá nhi?u th? l?c v? lá phi?u cho nên trong nhi?u tru?ng h?p h? mu?n ki?m soát nh?ng tin t?c liên quan d?n h?. Cung có c?nh phong trào này ch? mu?n dang tin m?t phía mình và không mu?n cho d?ng huong bi?t nh?ng suy nghi ngu?c l?i. Các t? ch?c, doàn th? cung có nh?ng tranh cãi và nh?ng cu?c v?n d?ng tr?ng ph?t ng?m nh?ng t? báo nào không làm theo ý mình. Nhung cu?i câu chuy?n, ngu?i ký gi? tr? này nói m?t câu dáng chú ý mà tôi còn nh? du?c: “Nh?ng ngu?i nào mu?n ki?m soát tin t?c dù là trong m?t ph?m vi nh? h?p trong c?ng d?ng cung ch? t?n t?i cùng l?m là m?t th? h?. Trên d?t nu?c Hoa K? t? do, ngu?i dân luôn luôn du?c giáo d?c m?t cách khéo léo tinh th?n t? do. Nh?ng d?ng huong c?a tôi, sau th?i gian ?n d?nh, h? có nhu c?u tìm hi?u th? nào là n?p s?ng t? do m?nh hon. Chính di?u này dã d?n d?n nâng cao dân trí d?ng huong chúng tôi và nh?ng ngu?i mu?n áp d?t nh?ng di?u di du?c l?i nguy?n v?ng c?a h? s? d?n d?n y?u di cho t?i lúc h? b? dào th?i”. Nh?c nh? l?i câu chuy?n này, cu?i cùng cung ch? là t?o cái c? d? cho nh?ng ngu?i còn bám vào ngh? báo tin tu?ng m?t cách ch?c ch?n r?ng, s? th?t và l? ph?i r?i cung s? chi?m v? trí quan tr?ng nh?t trong d?u và trong trái tim c?a nh?ng d?c gi?. Nam nay dã là nam 2004, tình hình trong c?ng d?ng Vi?t Nam không còn là tình hình c?a 1994. Nh?ng bu?c di dài c?a truy?n thông và báo chí ngày nay t?i dây có du?c chính là nh? ? nh?ng suy nghi càng ngày càng thay d?i và ti?n b? hon c?a nh?ng ngu?i làm báo và c?a d?c gi?. Nh?ng lá thu và nh?ng cú di?n tho?i g?i vào cho tòa so?n d? “ch?nh” di?u này hay dua ý ki?n v? di?u no r?t da d?ngï, có d?c gi? ôn hòa, có d?c gi? nóng gi?n, có d?c gi? d?n do, và cung có d?c gi? th?ng th?ng...Nhung ít khi s? d?i tho?i di?n ra thi?u tuong kính. B?i vì, t?t c? d?u là ph?n ?ng c?a nh?ng lu?ng suy nghi ti?n b? và t? do. Chúng tôi, nh?ng ngu?i làm báo d?u r?t mu?n bày t? lòng tri ân nh?ng ý ki?n ?y. Cách dây m?t vài ngày ngu?i khai sinh và là ch? nhi?m c?a nh?t báo Ngu?i Vi?t, nhà báo Ð? Ng?c Y?n có cho bi?t trong m?t bu?i h?p c?a b? biên t?p r?ng, t? báo còn có m?t s? nh?ng khuy?t di?m c?n ph?i s?a ch?a. Ông dua ra thí d?: trong m?y tu?n tru?c dây có m?t s? ngu?i vi?t nh?ng bài báo ch? trích d?i tu c?a c?u Phó T?ng Th?ng Nguy?n Cao K? nhân chuy?n ông v? Vi?t Nam v?i nh?ng ngôn ng? không thích h?p v?i cho m?t bài báo. Ông Y?n nh?n m?nh r?ng, khi nào v?n còn ngu?i vi?t nh?ng bài báo theo cái gi?ng buoi móc d?i tu c?a b?t c? ai mà còn d?n nh? t? Ngu?i Vi?t dang t?i thì lúc dó “chúng ta v?n còn c?n ph?i xem xét l?i v? trí tinh th?n c?a t? báo”. Chúng tôi hi?u r?ng, cách so sánh c?a ông Y?n là cái khung cho m?t chính sách c?n thi?t c?a m?t t? báo ? m?t giai do?n phát tri?n cùng v?i s? phát tri?n c?a các c?ng d?ng ngu?i Vi?t Nam ? M? cung nhu ? h?i ngo?i. Chính sách dó dòi h?i ngu?i làm báo ph?i can d?m hon, kiên nh?n hon, c? g?ng duy trì s? cân b?ng trong tin t?c cung nhu trong t?t c? nh?ng bài vi?t khác và dào sâu b?t c? v?n d? nào xét th?y c?n thi?t cung nhu thích h?p v?i s? tìm hi?u c?a d?c gi?. Th?i gian v?i ph?n dóng góp c?a tôi cho t? Ngu?i Vi?t ch? là m?t ph?n r?t nh? so v?i nh?ng b?n d?ng nghi?p dã ? v?i t? báo trong su?t 10, 15, 20 hay th?m chí 25 nam. Các b?n ?y dã tr?i qua bi?t bao nhiêu khó khan, lúc chìm, lúc n?i. Trong su?t nh?ng hành trình gian nan ?y, các b?n tôi dã v?ng tâm, dã n?m tr?n nh?ng cay d?ng v?i d?i s?ng d?y nh?ng khó khan nhung không b? ngh?. Ngày nay, t? Ngu?i Vi?t dã vu?t qua du?c giai do?n t?n t?i d? bu?c sang giai do?n phát tri?n cung là nh? s? kiên trì, quy?t tâm c?a nhóm ch? truong và toàn th? nhân viên các ph?n v?: t? biên t?p, k? thu?t, cho d?n qu?ng cáo, phát hành và nh?t là c?a d?c gi? v?i nh?ng l?i khuy?n cáo góp ý th?t chân thành, chúng tôi v?ng tin hon trong ngh? nghi?p.
Powered By Nguoi-Viet Online