Viết về kinh nghiệm làm tin trang Ðịa Phương (toàn bộ)

Viết về kinh nghiệm làm tin trang Ðịa Phương (toàn bộ) Ngày Mồng Một Tháng Giêng năm 1966, tôi bước vào làng báo viết trong khi vẫn tiếp tục làm công việc của một phóng viên báo nói (truyền thanh). Cả hai thứ báo tôi đều mê cả. Người đưa tôi vào làng báo viết chính là “Chú Tư Cầu” tức ký giả Lê Xuyên.
Home Bắc Ninh: Hàng ngàn người về xem Hội Rước Pháo Làng Ðồng Kỵ Hàng ngàn người từ các tỉnh lân cận và Hà Nội đã đổ về làng Ðồng Kỵ thuộc xã Ðồng Quan, Huyện Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh (cách Hà Nội chừng 50 km) để xem hội rước pháo truyền thống vào sáng Mùng 4 Tết. Baghdad: Nổ bom xe ngay khách sạn bộ trưởng, 4 người chết Báo "Thanh Niên" chọn chín vụ án lớn nhất Việt Nam trong năm 2003 Bầu cử Tổng Thống Hoa Kỳ: Các chính phủ Á Châu đồng ý lập hệ thống theo dõi bệnh cúm gà Các chuyên gia thấy có tiến triển tốt trong cuộc đối đầu ở nhà tù Arizona Cán bộ lão thành tố cáo lãnh tụ Ðảng tham nhũng, không sửa sai Một cán bộ cao cấp nghỉ hưu có 57 tuổi đảng lên tiếng tố cáo nhiều lãnh tụ Ðảng tham nhũng và chế độ Hà Nội làm nhiều điều sái quấy, hại dân nhưng không chịu sửa sai. Sáu quân nhân Phi Luật Tân bị thẩm vấn vì tố cáo Bộ Trưởng Quốc Phòng vi phạm tự do bầu cử Cựu Thanh Tra Kay: Tình báo Hoa Kỳ trước cuộc chiến Iraq là có lỗi lầm Dải Gaza: Giao chiến khiến có ít nhất chín người Palestine chết Dịch cúm gà xuất hiện ở Hà Nội và đã lan ra tới 31 tỉnh Hà Nội: Sông Hồng cạn nước trơ đáy Hà Sĩ Phu bị công an kiếm chuyện sau khi đi Hà Nội chữa bệnh Hoa Kỳ thả hơn 20 tù nhân từ nhà tù Guantanamo Hoa Kỳ thành lập “Văn Phòng Thông Tin Giáo Dục Hoa Kỳ” tại Sài Gòn Little Saigon:Hôị Ái hữu cựu học sinh Bưởi-Chu Văn An họp mặt Xuân Giáp Thân 2004 Hôị Ái hữu cựu học sinh Bưởi-Chu Văn An Nam California, sẽ tổ chức họp mặt mừng Xuân Giáp Thân 2004 vào ngày Chủ Nhật 08-02-2004, khai mạc đúng 7 giờ 30 tôí, tại Seafood Palace 2, số 3150 W.Lincoln Ave. Anaheim.CA 92801. Điện thoại 714-761-1131 Little Saigon:Trung Tâm Vân Sơn thành công với Đại Nhạc Hôị Tiếu Vương Hôị nhân dịp đầu năm Giáp Thân 2004 Hơn 2,200 khán giả đã lần lượt theo doĩ hai suất kế tiếp nhau trong ngày mồng Ba Tết, nhằm ngaỳ 24-1-2004, cuả chương trình Đại nhạc hôị Tiếu Vương hôị do Nghệ sĩ Vân Sơn và Trung Tâm Vân Sơn tổ chức nhân dịp đầu năm Giáp Thân 2004, tại Rạp La Mirada, thành phố La Mirada, Orange County, nơi có Little Saigon, với cộng đồng Việt Nam đông đảo nhất tại hải ngoại. Little Saigon:Trung Tâm Vân Sơn thành công với Đại Nhạc Hôị Tiếu Vương Hôị nhân dịp đầu năm Giáp Thân 2004 Hơn 2,200 khán giả đã lần lượt theo doĩ hai suất kế tiếp nhau trong ngày mồng Ba Tết, nhằm ngaỳ 24-1-2004, cuả chương trình Đại nhạc hôị Tiếu Vương hôị do Nghệ sĩ Vân Sơn và Trung Tâm Vân Sơn tổ chức nhân dịp đầu năm Giáp Thân 2004, tại Rạp La Mirada, thành phố La Mirada, Orange County, nơi có Little Saigon, với cộng đồng Việt Nam đông đảo nhất tại hải ngoại. MỘT VÒNG HỘI CHỢ TẾT SINH VIÊN Nói là Hội Chợ Tết Sinh Viên, nhưng từ nhiều năm nay, Tổng Hội Sinh Viên VN nam California đã được đồng hương người Việt ở nam California coi là Hội Chợ Tết của cộng đồng. Ấy là bởi vì với tinh thần dấn thân của tuổi trẻ, bất vụ lợi, thực sự muốn làm sống lại những phong tục cổ truyền về Tết Việt Nam nên đã được cộng đồng người Việt hưởng ứng. Tài liệu đặc biệt: Bia đá đen tưởng niệm dân-quân-cán-chính VNCH bị giết hoặc đày ải đến chết trong các trại tập trung của Cộng Sản Việt Nam KBC Hải Ngoại tiếp tục trích đăng danh sách các cựu Quân-Cán-Chính VNCH bị Cộng Sản lừa vào các trại tập trung để đày đọa cho đến chết. Cộng Ðồng Công Giáo Orange County mừng Xuân Giáp Thân Nhiều vị chức sắc cao cấp của Cộng Ðồng Công Giáo đã có mặt như: Ðức Cha Mai Thanh Lương, Ðức Cha Nguyễn Văn Sang, Ðức Ông Nguyễn Ðức Tiến, Linh Mục Mai Khải Hoàn (Giám Ðốc Trung Tâm Công Giáo), Soeur Monica Phi - vị bề trên dòng Mến Thánh Giá, cùng nhiều Linh Mục phụ trách các cộng đoàn thuộc Giáo Phận Orange và nhiều nữ tu phụ trách giáo lý cho các cộng đoàn tại Orange và Los Angeles. CHUYỆN NƯỚC PHÁP: DIỄN HÀNH TRÊN CHAMPS-ELYSÉES Ðại lộ Champs-Elysées vừa trải qua những giờ rộn ràng với màu sắc rực rỡ của một ngày hội Á Ðông. Với 7,500 người tham gia cuộc diễn hành, 50 xe hoa và nhiều loại y phục cổ truyền tới từ Bắc Kinh, các hội đoàn của người Hoa kiều tại Pháp, ngày Mùng Ba Tết, tổ chức để ghi dấu ngày đầu Xuân Giáp Thân trên trời Âu. Bốn mươi năm kể từ khi Pháp thừa nhận nước Trung Hoa, đây là lần đầu tiên có một chương trình diễn hành quy mô và rực rỡ như vậy. CHUYỆN NƯỚC PHÁP: DIỄN HÀNH TRÊN CHAMPS-ELYSÉES Ðại lộ Champs-Elysées vừa trải qua những giờ rộn ràng với màu sắc rực rỡ của một ngày hội Á Ðông. Với 7,500 người tham gia cuộc diễn hành, 50 xe hoa và nhiều loại y phục cổ truyền tới từ Bắc Kinh, các hội đoàn của người Hoa kiều tại Pháp, ngày Mùng Ba Tết, tổ chức để ghi dấu ngày đầu Xuân Giáp Thân trên trời Âu. Bốn mươi năm kể từ khi Pháp thừa nhận nước Trung Hoa, đây là lần đầu tiên có một chương trình diễn hành quy mô và rực rỡ như vậy. Diễn Hành Tết Giáp Thân 2004: Xe hoa chen giữa rừng người trên đường Bolsa Sáng Mùng Ba Tết hôm qua, hàng chục ngàn đồng hương Việt Nam tại Nam California đã tập trung về khu Little Saigon tham gia cuộc Diễn Hành Tết Xuân Giáp Thân do Hội Diễn Hành Tết tổ chức hàng năm. Năm nay, hội đã ủy cho một số tổ chức trẻ trong cộng đồng đứng ra điều hành nên cuộc diễn hành đã được sự tham gia đông đảo các cơ cấu chính quyền và đơn vị địa phương diễn hành. 100,000 pháo nổ mở màn cho cuộc diễn hành Tết Giáp Thân ở Little Saigon Sáng Thứ Bảy 24/01/2004, quang cảnh trung tâm Little Saigon đã tưng bừng với cuộc Diễn Hành Tết Nguyên Ðán lần thứ 7. Ðây cũng có thể là lần diễn hành cuối cùng trên đại lộ Bolsa vì thành phố Westminster đã có kế hoạch xây một đường phân lộ tuyến để trồng cây trong năm nay. RADIO GIỜ CỦA MẸ: Xin cứu giúp Linh Mục trông coi xứ nghèo U Minh Thượng RADIO GIỜ CỦA MẸ vừa loan tin về Linh Mục Phêrô Trần Công Thắng hiện coi sóc giáo dân tại U Minh Thượng, hoàn cảnh có rất nhiều khó khăn. RADIO GIỜ CỦA MẸ: Xin cứu giúp Linh Mục trông coi xứ nghèo U Minh Thượng RADIO GIỜ CỦA MẸ vừa loan tin về Linh Mục Phêrô Trần Công Thắng hiện coi sóc giáo dân tại U Minh Thượng, hoàn cảnh có rất nhiều khó khăn. Sinh hoạt văn nghệ mới tại LUP: ONE MIC, “một nơi cho tiếng nói của chúng ta” Ðêm Open Mic Hàng Tháng cho các văn thi sĩ, ca nhạc sĩ, và những trình diễn khác. Sinh hoạt văn nghệ mới tại LUP: ONE MIC, “một nơi cho tiếng nói của chúng ta” Ðêm Open Mic Hàng Tháng cho các văn thi sĩ, ca nhạc sĩ, và những trình diễn khác. DB tiểu bang Virginia lại đệ nạp dự luật cờ vàng ba sọc đỏ VNCH Nó bị dìm chết hồi đầu năm ngoái nhưng người cầm đầu cuộc vận động công nhận lá cờ vàng ba sọc đỏ là biểu tượng của cộng đồng người Việt Nam ở tiểu bang Virginia vẫn không nản chí. Texas: Thành Phố Grand Prairie biểu quyết công nhận Cờ Vàng Ba Sọc Ðỏ Hội Ðồng Thành Phố Grand Prairie, sau khi các nghị viên đều đồng ý tán thành, Thị Trưởng Chasles England, và City Secretary, Catherine Di Maggio, cùng City Attorney, Don Postell đồng ký tên vào nghị quyết số 3975 tuyên bố công nhận lá Cờ Vàng Ba Sọc Ðỏ là biểu tượng chính thức thừa kế và tự do “Heritage and Freedom” của cộng đồng Việt Nam cư ngụ tại thành phố Grand Prairie thuộc Quận Dallas. TÂM SỰ CỦA NGƯỜI ÂM THẦM LÀM VIỆC THIỆN Dáng người nhỏ nhắn, mảnh khảnh, tuổi chừng 50 nhưng có một gương mặt cương nghị, hiền từ trong đôi mắt sáng, cô Vũ thị Kim Dung bầy tỏ với chúng tôi trong nước mắt về câu chuyện những người cùi ở VN mà mười năm nay cô đã âm thầm giúp đỡ họ. Xin tri ân những tấm lòng độc giả Sau 25 năm phát triển không ngừng, từ “không đến có”, từ “nhỏ đến lớn”, đi lên từ hai bàn tay trắng với một lòng tận tụy yêu nghề vô bờ bến của nhà báo Ðỗ Ngọc Yến và rất nhiều đồng nghiệp, nhân viên khác, Nhật Báo Người Việt hôm nay đang ở tuổi 25, tuổi của một thanh niên sung mãn nhất cả về sức lực lẫn trí tuệ. Xin tri ân những tấm lòng độc giả Sau 25 năm phát triển không ngừng, từ “không đến có”, từ “nhỏ đến lớn”, đi lên từ hai bàn tay trắng với một lòng tận tụy yêu nghề vô bờ bến của nhà báo Ðỗ Ngọc Yến và rất nhiều đồng nghiệp, nhân viên khác, Nhật Báo Người Việt hôm nay đang ở tuổi 25, tuổi của một thanh niên sung mãn nhất cả về sức lực lẫn trí tuệ. Hướng Ðạo Việt Nam ở San Jose: Cùng nhau dưới bóng cờ Vàng Mười giờ sáng ngày 10 tháng giêng năm 2004 tại công viên Higuera Adobe thuộc thành phố Milpitas (giáp với TP. San Jose về hướng Ðông Bắc), gần 300 HÐS, trưởng và phụ huynh thuộc Hội Ðồng HÐVN Châu Santa Clara tề tựu về để chuẩn bị lễ thượng kỳ đầu năm, chuẩn bị cho Hội Tết Giáp Thân. Ðặc biệt, có sự hiện diện của trưởng Mai Liệu, Tôn Thất Cảnh và anh Lại Ðức Hùng. Giao thừa tại chùa Huệ Quang “Lễ Chùa hay Tẩy Chùa?” Hàng ngàn người đã nô nức tham dự buổi lễ chào đón giao thừa năm Giáp Thân tại chùa Huệ Quang thuộc thành phố Santa Ana. Ðây có thể gọi là một ngày hội Tết rất đúng nghĩa. Hàng ngàn người bất kể sự khó khăn khi phải kiếm chỗ đậu xe vì bãi đậu xe thường ngày đã được sử dụng làm sân khấu lộ thiên cho chương trình hành lễ và văn nghệ. Những đứa trẻ bị bỏ rơi Buổi tối Tháng Giêng vẫn còn lạnh khi ngồi viết thư cho bạn trong căn phòng làm việc của tôi. Ngoài sân, ánh trăng 14 đẹp mơ màng. Mấy tấm hình dễ thương chụp vào mấy ngày Tết của đứa cháu nội hai tuổi, hôm nó về thăm vợ chồng tôi, làm tôi cứ mải mê nhìn ngắm không biết chán. Con bé đã bay trở lại Virginia với bố mẹ nó cả tuần rồi thế mà tôi vẫn thấy hình ảnh nó quanh quẩn trong nhà. Nhìn đâu cũng thấy nhớ vô cùng cái khuôn mặt ngây thơ, láu lỉnh của nó. Những đứa trẻ bị bỏ rơi Buổi tối Tháng Giêng vẫn còn lạnh khi ngồi viết thư cho bạn trong căn phòng làm việc của tôi. Ngoài sân, ánh trăng 14 đẹp mơ màng. Mấy tấm hình dễ thương chụp vào mấy ngày Tết của đứa cháu nội hai tuổi, hôm nó về thăm vợ chồng tôi, làm tôi cứ mải mê nhìn ngắm không biết chán. Con bé đã bay trở lại Virginia với bố mẹ nó cả tuần rồi thế mà tôi vẫn thấy hình ảnh nó quanh quẩn trong nhà. Nhìn đâu cũng thấy nhớ vô cùng cái khuôn mặt ngây thơ, láu lỉnh của nó. Những đứa trẻ bị bỏ rơi Buổi tối Tháng Giêng vẫn còn lạnh khi ngồi viết thư cho bạn trong căn phòng làm việc của tôi. Ngoài sân, ánh trăng 14 đẹp mơ màng. Mấy tấm hình dễ thương chụp vào mấy ngày Tết của đứa cháu nội hai tuổi, hôm nó về thăm vợ chồng tôi, làm tôi cứ mải mê nhìn ngắm không biết chán. Con bé đã bay trở lại Virginia với bố mẹ nó cả tuần rồi thế mà tôi vẫn thấy hình ảnh nó quanh quẩn trong nhà. Nhìn đâu cũng thấy nhớ vô cùng cái khuôn mặt ngây thơ, láu lỉnh của nó. Nhà hoạt động Phạm Phúc Hưng qua đời ở tuổi 62 Phạm Phúc Hưng vừa ra đi vào khuya hôm Thứ Sáu tuần qua tại tư gia, thuộc thành phố San Jose, Bắc Cali, hưởng thọ 62 tuổi ta. Nguyệt San Văn Hóa tiếp tân đánh dấu ngày dọn về trụ sở mới Nhân dịp có được cơ sở mới tại số 14782 Moran St # 102 thuộc thành phố Westminster (cơ sở này thuộc sở hữu của nhật báo Người Việt cho thuê) và cũng là ngày đầu năm Giáp Thân nên nhà báo Lý Kiến Trúc, Chủ nhiệm kiêm Chủ bút Nguyệt San Van Hóa đã mở một buổi tiếp tân thân mật tại văn phòng mới lúc 6 giờ chiều ngày thứ năm 5 tháng 2-2004. Thông báo của Tu Viện Lộc Uyển về Lễ Ðại Giới Ðàn Lâm Tế Trong khuôn khổ khóa An Cư Kiết Ðông 2004 suốt trong Tháng Ba của Tăng Ðoàn Làng Mai tại Tu Viện Lộc Uyển, Lễ Ðại Giới Ðàn Lâm Tế sẽ được trang trọng cử hành theo lịch trình sau đây: Thư mời cựu nhân viên truyền hình và điện ảnh VNCH họp mặt tân niên Theo thông lệ, nhân dịp đầu năm Giáp Thân, nhóm thân hữu cựu nhân nhân viên truyền hình và điện ảnh Việt Nam tại hải ngoại thân mời các cựu đồng nghiệp và gia đình cùng bạn bè bằng hữu, cũng như anh chị em nghệ sĩ từng cộng tác với Ðài Truyền Hình Số 9 (THVN9) và Trung Tâm Quốc Gia Ðiện Ảnh đến dự cuộc họp mặt tân niên: Học Khu Garden Grove: Ghi danh sớm cho Lớp Mẫu giáo bắt đầu ngày 10 tháng 3 Kể từ ngày Thứ Tư, 10 tháng 3, Học Khu Thống Nhất Garden Grove sẽ bắt đầu nhận ghi danh sớm cho trẻ em nhập học lớp Mẫu giáo vào mùa Thu này. Thành phố Santa Ana động thổ dựng bảng Little Saigon Santa Ana: Sau những cuộc vận động đầy khó khăn, cuối cùng thì nghị quyết cho phép dựng hai bảng hiệu chào mừng có biểu tượng cờ vàng ba sọc đỏ trên trục lộ đi vào khu Phước Lộc Thọ cũng đã được chấp thuận. Ðây của là một thắng lợi rất lớn trong công cuộc vận động tại nghị trường của thành phố Santa Ana. “The Oprah Winfrey Show” sẽ chấm dứt năm 2011 Tiết mục hội thoại “The Oprah Winfrey Show” từ ¼ thế kỷ qua đã là chương trình rất thu hút khán giả, nhưng kể từ Tháng Chín, năm 2011 sẽ ngưng phát trong giờ ban ngày trên những đài thuộc các hệ thống truyền hình lớn và có thể chỉ còn trên truyền hình cable. Thống đốc South Carolina sắp bị đàn hặc Các nhà lập pháp của tiểu bang South Carolina dự tính sẽ chính thức xem xét việc đàn hặc Thống Ðốc Mark Sanford vào tuần tới, chủ tịch của ủy ban phụ trách vấn đề đó cho biết hôm Thứ Sáu. Sinh viên gốc Việt nói về quyết định tăng học phí 32% Giữa lúc nền kinh tế California đang rất khó khăn, quyết định tăng học phí 32% của Hội Ðồng Quản Trị hệ thống đại học UC (University of California's Board of Regents) tạo nên một làn sóng phản đối mạnh mẽ từ giới sinh viên, và nhiều phản ứng khác nhau, từ dư luận. Sinh viên gốc Việt nói về quyết định tăng học phí 32% Giữa lúc nền kinh tế California đang rất khó khăn, quyết định tăng học phí 32% của Hội Ðồng Quản Trị hệ thống đại học UC (University of California's Board of Regents) tạo nên một làn sóng phản đối mạnh mẽ từ giới sinh viên, và nhiều phản ứng khác nhau, từ dư luận. Toàn bộ hồ sơ Daniel Phạm: Cảnh sát sợ bị chém, bắn chết thanh niên Việt Phải đến nửa năm sau khi cảnh sát bắn thiệt mạng thanh niên gốc Việt Daniel Phạm, thành phố San Jose mới công bố hồ sơ trong vụ giết người. Hồ sơ này gồm cả giấy tờ lẫn băng ghi âm các cuộc điện đàm cấp cứu, được đưa lên trang mạng của văn phòng Thư Ký Thành Phố hôm 13 Tháng Mười Một. Toàn bộ hồ sơ Daniel Phạm: Cảnh sát sợ bị chém, bắn chết thanh niên Việt Phải đến nửa năm sau khi cảnh sát bắn thiệt mạng thanh niên gốc Việt Daniel Phạm, thành phố San Jose mới công bố hồ sơ trong vụ giết người. Hồ sơ này gồm cả giấy tờ lẫn băng ghi âm các cuộc điện đàm cấp cứu, được đưa lên trang mạng của văn phòng Thư Ký Thành Phố hôm 13 Tháng Mười Một. Ðảng chập chờn, chế độ chập chờn Ðêm Thứ Ba và sáng Thứ Tư, nhật báo Người Việt loan tin về mạng Facebook bị chặn tại Việt Nam, ngay lập tức có những vị công an văn hóa viết thư chế nhạo tờ báo này loan tin vịt, và báo cho biết rằng Bộ Thông Tin, Văn Hóa trong chính phủ Hà Nội đã xác nhận rằng họ không hề ra lệnh cấm Facebook bao giờ. Cụ Phạm-Đỗ Thành Giáo sư Giuse Dominique Phạm Ngọc Quế Bà Nguyễn Phương Lan (Cảm Tạ) Cụ Nguyễn Văn Biện Anh Joseph Bạch Ngọc Hòa Cụ Nguyễn Văn Biện Ông Giuse Dominique Phạm Ngọc Quế Cụ Bà Trương Thị Cầm	Vu Ánh Ngày M?ng M?t Tháng Giêng nam 1966, tôi bu?c vào làng báo vi?t trong khi v?n ti?p t?c làm công vi?c c?a m?t phóng viên báo nói (truy?n thanh). C? hai th? báo tôi d?u mê c?. Ngu?i dua tôi vào làng báo vi?t chính là “Chú Tu C?u” t?c ký gi? Lê Xuyên. Tôi quen ông trong m?t d?p ph?ng v?n d? th?c hi?n m?t ký s? nhân v?t cho Ðài Phát Thanh Saigon. Chính ? ông tôi dã h?c du?c phuong pháp h? th?ng hóa ki?n th?c th?i s? và xã h?i c?n thi?t cho báo vi?t, nh?t là cách th?c hi?n các trang trong c?a m?t t? nh?t báo. Cho d?n khi vào làm T?ng Thu Ký cho t? Dân Ý, ông dua tôi vào làm vi?c v?i ông trong tu cách m?t phóng viên ch?y tin d?a phuong, t?c là ch?y tin trang 3. Tin trang 3 c?a t? Dân Ý lúc dó gi?n d? ch? không ph?c t?p nhu các trang Ð?a Phuong c?a báo Vi?t ng? ? Cali bây gi?. Ph?n chính c?a trang 3 lúc dó là m?t vài tin liên quan d?n giá sinh ho?t, hay liên quan d?n m?t v? tai ti?ng nào dó thu?c tình-ti?n-tù-t?i, m?t phi?m lu?n, bi?m h?a và ph?n du?i c?a trang 3 b?t bu?c ph?i có: Tin T? Thành Ð?n T?nh c?a Van Ðô mà ngu?i d?c thu?ng nôm na là “tin xe cán chó, chó cán xe”. Tuy là tin v?t vãnh, nhung m?c Tin T? Thành Ð?n T?nh thu?ng không th? thi?u trên trang 3 c?a các nh?t báo, vì lý do: Ðây là m?c h?p d?n dông ngu?i d?c nh?t. Hon n?a, ký gi? Van Ðô, ngu?i cung c?p b?n tin này cho t?t c? các báo, dã có m?t l?i vi?t d?c bi?t cho lo?i tin này khi?n cho ngu?i d?c t? ngu?i có trình d? d?n gi?i bình dân d?u khoái. Vào th?i di?m c?a t? Dân Ý, tôi du?c anh Lê Xuyên phân công cùng v?i 2 phóng viên khác ch?y tin cho trang 3. Sau khi phân ph?i công vi?c cho tôi, anh Lê Xuyên tr?n an ngay: “Tao bi?t nhà nguoi dang làm truy?n thanh, tham d? các cu?c h?p báo và vi?t toàn nh?ng tin thu?c lo?i ông tr?i nên ch?c s? n?n khi tao b?t nhà nguoi ch?y tin v?t. Nhung c? làm di kh?c bi?t. H?p d?n vô cùng, bi?t d? th? chuy?n trong nhà ngoài ngõ. Tao v?n nghi d?i s?ng quanh mình là quan tr?ng và là ngu?n g?c c?a nhi?u chuy?n quan tr?ng”. Th?c tình lúc dó, ? tu?i 25, anh phóng viên nào mà ch?ng mo u?c tên mình du?c ghi du?i hàng tít 6 c?t hay 8 c?t c?a m?t nh?t báo. Cho nên khi du?c phân công làm tin trang 3, tôi hoi n?n, nhung dã phóng lao thì ph?i theo lao. Ch? m?t tu?n l? sau khi nh?n vi?c, tôi nh?n ra m?t di?u: Làm tin trang 3 cung khó nhu trang nh?t. Hon n?a trang nh?t dôi khi còn d? làm hon vì dó ch? là m?t nhóm các tin v?n là b?n tin d?ch các tin l?y các hãng thông tân ngo?i qu?c nhu AP, UPI, REUTERS, AFP... mua l?i nguyên tác hay dã du?c d?ch c?a Vi?t T?n Xã, còn v?i tin trang 3 ngày nào cung ph?i ch?y long tóc gáy d? ki?m thêm các ngu?n tin, ph?i la cà vào các ti?m cà phê t?p trung gi?i ký gi? làm tin trang 3 m?i hy v?ng trao d?i du?c nh?ng lo?i tin có tinh cách “thâm cung bí s?”, ho?c nh?ng v?n d? c?a d?i thu?ng m? rau con cá không th? thi?u du?c. Ðang th?i bu?i ngo ngo, ngáo ngáo chua quen du?ng di nu?c bu?c, ngày ngày mang v? tòa so?n vài m?u tin mà nhân nhu?ng l?m cung ch? dáng di m?t c?t phía trên m?c “T? Thành Ð?n T?nh”... thì sung r?ng trúng mi?ng tôi. M?t bu?i sáng d?nh b?ng d?n tòa so?n xem có công tác gì d?c bi?t du?c giao xong tr? v? Ðài Phát Thanh làm công vi?c thu?ng l? thì anh Lê Xuyên kéo tôi ra c?a và nói: “Nhà nguoi th?y bà già ng?i c?nh bàn gi?y c?a tao không. B? dang khi?u n?i v? m?t tin TTÐT dang sai s? th?t v? v? con gái bà t? t? vì tình. Nhà nguoi nói chuy?n v?i b? và di?u tra d? vi?t l?i câu chuy?n này cho bà c?. T?i nghi?p ngu?i ta”. Tôi nói chuy?n v?i ngu?i m? dau kh? này và du?c bi?t là con gái bà có u?ng thu?c chu?t t? t? vì gia dình ngan c?m cô không du?c yêu m?t anh th? h?. Câu chuy?n ch? có th?, nhung anh chàng ký gi? vi?t tin T? Thành Ð?n T?nh cho ông Van Ðô l?i s?a m?t chi ti?t: Anh ta cho cô gái t? t? b?ng cách rút ch?t l?u d?n. Không hi?u là anh không ph?i ki?m v?i c?nh sát d?a phuong hay vì mu?n cho d?c gi? chú ý cho nên anh s?a di dôi chút cho thêm ph?n gay c?n. Ph?n dông các phóng viên ch?y lo?i tin v?t này thu?ng d?n b?nh vi?n thông d?ng v?i nhân viên b?nh vi?n s? t?i cho xem s? nh?p vi?n vì cu?n s? này c?p nh?t hóa tên tu?i b?nh nhân, nguyên nhân nh?p vi?n: Tai n?n, t? t?, dâm chém nhau, dánh nhau... Ch? c?n ít dòng ghi chép này, anh ta d? cung c?p cho b?n tin T? Thành Ð?n T?nh hàng ch?c cái tin h?p d?n hàng ngày. Nhân v? bà già d?n khi?u n?i, tôi h?i chi ti?t v? v? t? t? c?a con gái bà, xin d?a ch? và h?n g?p d?n ph?ng v?n t?i nhà và hàng xóm ? mãi qu?n 8. Ch? khi nào d?n thân vào nh?ng v? di?u tra này, m?i th?y du?c cái h?p d?n c?a lo?i phóng s? mà d?i tu?ng là d?i chúng bình dân này. Tru?ng h?p th?c hi?n phóng s? di?u tra mà tôi ph?i ph? trách có s? thu?n tình c?a bà m? và cô con gái t? t? b?ng thu?c chu?t mà còn nh?ng khó khan, di t?i di lui, ph?ng v?n nhân ch?ng này ngày hôm nay thì sáng hôm sau l?i th?y h? lù lù ? tòa so?n dòi rút l?i l?i tuyên b?. Ngay c? cô gái t? t? du?c c?u thoát cung v?y. Lúc d?u cô ch?p nh?n nói h?t s? vi?c, nhung sau l?i d?n tòa so?n nan n? xin b? câu chuy?n. Cô ta h?a cho tôi làm b?n sao t? gi?y xu?t vi?n và b?n khai c?a gia dình trong h? so th?i gian n?m trong phòng c?p c?u. Trong g?n m?t tu?n l? c? ch?y lên xu?ng qu?n d?n c? ch?c l?n. Tôi m?t bã ngu?i, dã có lúc d?nh b? cu?c, nhung vì t? ái nên quy?t làm cho xong. Cu?i cùng, do may m?n, tôi cung dã k?t thúc du?c bài vi?t, dang trong hai s? báo. Ph?n ?ng d?u tiên mà tôi nh?n du?c chính là nh?ng l?i x? v? t? anh chàng d?ng nghi?p vi?t b?n tin d?u tiên v? v? này. Sau dó, có m?t vài lá thu khen ng?i g?i d?n tòa so?n. R?i chuy?n chìm di r?t mau. Nhung k? t? v? này, c? m?i l?n anh Lê Xuyên di?n tho?i cho tôi vào bu?i chi?u t?i Ðài Phát Thanh Saigon, là tôi gi?t thót ngu?i lên. L?i m?t v? ph?i di phóng s? di?u tra n?a chang? Và ch?y dâu cung không tránh kh?i n?ng. Hai tháng sau ngày dang t?i bài phóng s? di?u tra, m?t bu?i chi?u “Chú Tu C?u” di?n tho?i cho tôi và nói n?u không b?n gì ? dài ch?y d?n tòa so?n g?p. Tôi y l?i và khi bu?c vào van phòng dã th?y m?t thanh niên và thi?u n? ng?i c?nh bàn T?ng Thu Ký. H? d?ng lên chào tôi và tôi nh?n ra ngu?i con gái chính là cô gái dã u?ng thu?c chu?t t? t?. C? hai cho bi?t là d?n d? dích thân m?i tôi d? dám cu?i. Chàng thanh niên chính là anh th? h?. Anh nói v?i tôi, gi?ng c?m d?ng: “Nh? bài báo, bà già d?i ý ki?n và cho em l?y Nam (tên g?i theo th? t? trong nhà c?a cô gái)”. Tôi nh?n l?i và bu?i chi?u hôm dó, khi bu?c ra du?ng Gia Long, tôi th?y còn du?ng t? nhiên dông hon và vui hon. Sau v? này tôi không còn s? lo?i phóng s? di?u tra n?a và d?n dà c?m th?y thích làm nh?ng tin liên quan d?n xã h?i và d?i s?ng. Tôi làm cho t? Dân Ý kho?ng m?t nam ru?i thì ph?i ngh? vì cu?c chi?n b?t d?u lan r?ng, Ðài Phát Thanh g?i tôi d?n nhi?u m?t tr?n, không còn th?i gi? làm tin trang 3, nên ch? còn vi?t cho t? Dân Ý các phóng s? chi?n tru?ng sau khi các bài phóng s? này dã du?c phát thanh. K? t? th?i gian làm vi?c v?i anh Lê Xuyên, vài nam sau dó khi c?ng tác v?i t? Sóng Th?n, tôi cung tình nguy?n làm tin trang 3. Tôi tìm du?c ý nghia khá quan tr?ng c?a lo?i tin d?i thu?ng: Ðó là lo?i tin có th? không quan tr?ng trong dòng th?i s? nhung ch?a d?ng hoi th? d?i s?ng c?a chính tôi và gia dình tôi. Khi d?nh cu ? Hoa K? có d?p vào làm ? Nh?t Báo Ngu?i Vi?t giai do?n d?u, tôi cung du?c phân công làm tin trang 3 t?c Trang Ð?a Phuong cùng v?i Ph?m Qu?c B?o trong hai nam 1994-1995. Kho?ng th?i gian dó, t? Ngu?i Vi?t dã d?nh hình du?c m?t chính sách khá rõ ràng v? vi?c phân ph?i các d? tài cho t?ng trang báo. Cái khung c?a Trang Ð?a Phuong trên t? Ngu?i Vi?t là nh?ng tin t?c x?y ra trong c?ng d?ng M?-Vi?t t?i Qu?n Cam, nh?ng tin l?y t? ngu?n tin c?a các hãng thông t?n thu?c th? lo?i tin v?t vãnh ? nh?ng d?a phuong khác trên toàn nu?c M?, tin t?c sinh ho?t c?ng d?ng, nh?ng tin liên quan d?n tr? c?p xã h?i, qu?c t?ch và nh?p cu. Trong nam 1995, Hoàng Kh?i Phong ph? sách m?c S? Tay Hàng Ngày trên trang C?ng Ð?ng, sau d?i thành trang Ð?a Phuong. Trong kho?ng th?i gian này, sinh ho?t c?ng d?ng Vi?t Nam không du?c tu?ng thu?t nhi?u nhu th?i gian m?y nam g?n dây. T? Ngu?i Vi?t vào lúc dó v?n chua có du?c m?t phóng viên d? l?y tin mà ph?n l?n các bài tu?ng thu?t n?u có thì ho?c do thân h?u mang l?i, ho?c do chính biên t?p viên di tham d?, tu?ng thu?t và ch?p hình luôn tru?c khi có phóng viên Anh Thành c?ng tác thu?ng xuyên. Kho?ng th?i gian 1994-1995, trang Ð?a Phuong c?a Nh?t Báo Ngu?i Vi?t chua ph?i là trang báo du?c d?nh hình rõ r?t cho d?n mãi sau này và hi?n t?i. Kho?ng th?i gian 8 nam g?n dây, Nh?t Báo Ngu?i Vi?t dã thu?ng xuyên có bài có hình m?t cách thu?ng thu?ng xuyên liên quan các sinh ho?t c?ng d?ng. Công th?c g?n nhu rõ r?t trên trang Ð?a Phuong: Các tin tu?ng thu?t sinh ho?t trong c?ng d?ng c?ng thêm v?i hình ch?p, Thu G?i B?n Ta c?a Bùi B?o Trúc, các b?n tin sinh ho?t du?c vi?t v?i các y?u t? l?y t? thông báo, nh?ng tin x?y ra trong các c?ng d?ng không ph?i Vi?t Nam, hãng thông t?n AP, và di ph?i có ph?n di?m tin t? hai t? báo can b?n OC Register, LA Times. Tôi nh? l?i là trong m?t bu?i h?p toàn th? nhân viên Nh?t Báo Ngu?i Vi?t vào d?p H?i Ð?ng Qu?n Tr? quy?t d?nh t?ng m?t s? c? ph?n cho van ngh? si dã t?ng c?ng tác v?i t? Ngu?i Vi?t, ông Ð? Ng?c Y?n T?ng Giám Ð?c Công Ty, m?t nhà báo k? c?u và là ngu?i dã cùng m?t s? anh em g?y d?ng lên t? Ngu?i Vi?t 25 nam tru?c dây, dã có phân tích ph?n tin trang Ð?a Phuong. Ông ghi nh?n nh?ng n? l?c c?a m?t vài biên t?p viên dã c? g?ng c?i ti?n trang báo này, nhung d?ng th?i ông cung dã v?ch ra m?t khuy?t di?m mà cho t?i nay chua th? làm du?c gì nhi?u. Ông nói: “Trang Ð?a Phuong là m?t trang báo không ph?i d? làm. Chúng ta dã có nh?ng bu?c ti?n khá rõ r?t là d?nh hình trang này trong m?t khu v?c nh?t d?nh c?a t? báo v?i nh?ng tin t?c sinh ho?t du?c dang t?i k?p th?i ch? không ngâm lâu nhu tru?c dây, th?m chí vi?c x?y ra trong c?ng d?ng vào ngày hôm tru?c thì sáng s?m hôm sau dã có tin và hình, n?u nhu nh?ng s? vi?c này quan tr?ng. Tuy nhiên, có m?t di?u dáng ban khoan c?a c? ông l?n ch? bút c?a t? báo là trên trang Ð?a Phuong v?n chua có du?c nh?ng bài phóng s? có tính ch?t di?u tra và nghiên c?u”. Ðây là di?u không th? ch?i cãi du?c, và nh?ng l?i l? c?a ông Ð? Ng?c Y?n khi?n tôi nh? l?i du?c m?t vài phóng s? di?u tra mà tôi th?c hi?n cho t? Dân Ý cung nhu Sóng Th?n tru?c dây. Vào th?i k? ?y di?u tra dã khó r?i, v?y mà m?y ch?c nam sau th?c hi?n m?t phóng s? di?u tra t?i m?t d?t nu?c có n?n báo chí t? do nh?t th? gi?i l?i khó muôn vàn. Cái khó dó ph?n l?n du?c t?o ra t? chính s? t? do ?y. Nghe có v? ngu?c ng?o, nhung th?c t? là nhu v?y. Ph?i nói ngay r?ng, c?ng d?ng ngu?i Vi?t Nam ? Hoa K? s?p tr?i qua 30 nam t?i M? và ngu?i Vi?t Nam chúng ta dã dóng góp r?t nhi?u d? phát tri?n d? theo k?p ngu?i M? b?n x?. Riêng ngành báo chí và truy?n thông dã l?n m?nh dã dóng góp du?c nhi?u di?u trong công tác thông tin d?i chúng. Nhung th?c tình ít có ai dám son m?t màu h?ng hoàn toàn cho quá trình tr?i d?y c?a truy?n thông và báo chí Vi?t ng?. ?y v?y mà th?ng ho?c v?n x?y ra nh?ng chuy?n dáng bu?n. Dù là c?a m?t s?c t?c thi?u s?, báo chí Vi?t ng? t?i Hoa K? nói chung và t?i qu?n Cam nói riêng v?n du?c b?o v? b?i Ð? Nh?t Tu Chính Án Hi?n Pháp qui d?nh quy?n t? do ngôn lu?n và t? do tu tu?ng. Chính vì có tu chính án này, báo chí và truy?n thông Hoa K? cung nhu báo chí và truy?n thông c?a các s?c t?c m?i t?n t?i d?n ngày nay. Vì du?c Ð? Nh?t Tu Chính Án Hi?n Pháp b?o v? quy?n t? do ngôn lu?n c?a chính mình thì báo chí và truy?n thông cung không có quy?n “ch?n h?ng” nh?ng ngu?i dân không có co quan ngôn lu?n trong tay. Hon n?a m?t t? báo du?c Ð? Nh?t Tu Chính Án Hi?n Pháp b?o v? thì cung không có quy?n phá h?y cái quy?n ?y c?a t? báo khác b?ng nh?ng bài báo lang m? và ch?p mu, nh?ng l?i cáo bu?c vô can c? và không có b?ng ch?ng. Vì th?, n?u suy nghi v? lâu v? dài, chúng ta có th? th?y m?t nguyên t?c khá quan tr?ng mà b?t c? nhà báo nào cung ph?i theo: khi nu?c M? cho ngu?i làm báo, vi?t báo s? t? do tu tu?ng thì l?p t?c lu?t pháp M? dòi h?i h? ph?i ch?u trách nhi?m tru?c pháp lu?t n?u nh?ng l?i cáo bu?c hay tuyên b? d?i v?i m?t d?i tu?ng nào dó sai s? th?t hay không trung ra du?c nh?ng ch?ng c?. S? tr?ng ph?t không nh?ng v? tinh th?n mà còn v? phuong di?n hình s?. Trong b?i c?nh này, m?t phóng viên th?c hi?n m?t phóng s? di?u tra g?p r?t nhi?u khó khan: nói ra di?u gì ph?i có ch?ng minh và có l?p lu?n du?c h?u thu?n b?i “d? ki?n”. Ð?ng sau nh?ng di?u mà m?t phóng viên hoài nghi v?n còn lu?t pháp, trong khi con ngu?i thì thích nghe nh?ng l?i l? thu?n l?i cho mình và s? ph?n ?ng khi nh?ng di?u nói ra trên báo tr? nên không thu?n l?i cho cá nhân hay gia dình mình. Do nh?ng di?u ki?n d?c bi?t ? dây, không ph?i d? dàng gì cho m?t phóng viên ch?y tin liên quan d?n d?n các sinh ho?t c?ng d?ng, ngo?i tr? các bu?i t?p h?p l? l?t. Trong th?i gian làm tin d?a phuong, tôi có g?p m?t tru?ng h?p di?n hình. T? OC Register trong trang Local có vi?t m?t bài báo v? n?n móc túi và an c?p v?t c?a khách hàng tru?c m?t vài c?a hàng và ch?. H? nêu tên m?t ngôi ch? thi?u di?u ki?n an toàn cho khách hàng b?i m?t s? k? móc túi. Chúng tôi có trích d?ch m?t vài do?n trong b?n tin này ch? v?i m?c dích báo d?ng cho d?ng huong c?n th?n khi di ra ngoài bãi d?u xe, ch? không h? nói r?ng tình hình trong và ngoài ngôi ch? t?t hay x?u, ho?c khuyên d?ng huong không nên d?n co s? buôn bán này. M?t viên ch?c có th?m quy?n c?a ngôi ch? này l?p t?c ph?n ?ng b?ng cách rút qu?ng cáo v?i l?i cáo bu?c t?i sao l?i nêu tên ngôi ch? trong b?n tin làm gì. Báo M? h? nêu tên k? h?, còn mình ngu?i Vi?t Nam v?i nhau c? t?i sao l?i làm nhu th?. Th?c tình tôi không bi?t ph?i tr? l?i cho th?c m?c này ra sao và bu?n bã trong su?t m?y ngày li?n. Cu?i cùng tôi so sánh v?i giai do?n tôi làm t? H?p Ðoàn, m?t t? báo l?u ? trong m?t tr?i giam khét ti?ng Mi?n Nam Vi?t Nam: tr?i A-20. Trong vòng vây c?a an ninh C?ng S?n và ang ten cùng nh?ng bi?n pháp tr?ng ph?t th?t kh?t khe, chúng tôi v?n làm du?c t? báo dù là báo vi?t tay và ch? có m?t b?n luân luu. Nhung t?i qu?n Cam này làm m?t cái tin d?ch l?i c?a m?t t? báo M? mà không xong, không lách du?c. Làm tin d?a phuong ? dây qu? khó th?t và s? t? do báo chí trong m?t s? tru?ng h?p cung v?n ph?i nhu?ng m?t ch? nào dó cho áp l?c. Tuy th? sau dó, tôi t? an ?i mình b?ng m?t l?i t? nh?: tình tr?ng này ch? là t?m th?i và x?y ra ? nh?ng tru?ng h?p cá bi?t. Có bu?n phi?n thì cung d?n th? mà thôi cho nên c? ti?p t?c làm vi?c và ti?p t?c hy v?ng r?ng d?n m?t giai do?n nh?ng áp l?c lo?i này s? phai nh?t tru?c s? ti?n b? ngày càng rõ r?t hon trong l?i suy nghi, d?c và hành d?ng c?a d?ng huong, d?c gi?. Có m?t ngu?i b?n không ph?i là d?ng nghi?p h?i tôi: “Tao th?y mày làm báo mà v?t v? quá, c? nghe th?y réo tên mày trên dài hoài. Ði theo tao làm th? xây d?ng có ti?n mà l?i kh?e”. Nghe b?n nói thì cung bi?t v?y thôi ch? ngh? nào cung có cái vui cái bu?n c?a nó c?. B?n tôi cung có l?n suýt b? ki?n m?t c? chì l?n chài cung ch? vì di s?a nhà cho m?t ông ch? nhà khó tính. Làm báo thì cung v?y thôi, nh?t là l?i làm nh?ng tin liên quan d?n c?ng d?ng, d? d?ng ch?m. Tôi ch? t? an ?i “Làm báo cung gi?ng nhu làm dâu tram h?”. T? an ?i nhu th? cung th?y mình d? ch?u hon và g?n bó v?i ngh? hon. Có m?t l?n, m?t nh?m m?t m? d?n tòa so?n dã th?y g?i trên trên máy: “Chú Ánh line 4”. V?a b?c di?n tho?i lên thì d?u máy bên kia có m?t v? t? xung là d?c gi? lâu nam c?a Nh?t Báo Ngu?i Vi?t và b?t d?u tra h?i: “Thu?ng thì khi các bài báo trình bày xong ông có d?c l?i h?t không”. Tôi nói: “Tôi d?c l?i khá nhi?u nhung không th? h?t du?c”. V? d?c gi? h?i ngay: “Ông ph?i d?c h?t. Báo hôm nay ông có nh?n th?y m?t l?i r?t n?ng không?” Tôi tr? l?i: “D? không, quí ông có th? cho bi?t du?c không?” V? d?c gi? cho bi?t: “Bài Hành Trình Bi?n Ðông, leo trang B3 mà tìm hoài không th?y”. Bi?t r?ng dây là l?i trình bày, nên ph?i xin l?i v? d?c gi? và ngày hôm sau ch?y l?i toàn b? bài báo d? chu?c l?i. Tôi có hai phóng viên thì m?t ông c? d?u h?i thì dánh d?u ngã và ngu?c l?i. Bi?t v?y, nên m?i khi nh?n du?c bài c?a anh, tôi ph?i s?a l?i d?u, nhung có hôm làm vi?c cang th?ng quá, nhi?u khi không s?a h?t. M?i l?n nhu v?y, có m?t d?c gi? g?i vào và ôn t?n: “Này nam nay t? 80 tu?i r?i, ch? ch?p nh?t gì chuy?n l?i ph?i. T? bi?t các c?u ph?i d?i phó v?i lu?ng công vi?c nhi?u, ch? làm th? nào mà s?a h?t du?c, n?u không có m?t anh th?y cò cho ra h?n. N?u tên t? báo c?a các c?u không ph?i là Ngu?i Vi?t thì t? không nói, nhung dã tên là Ngu?i Vi?t thì ph?i vi?t ch? Vi?t cho dúng. R?t ph?c các c?u ? tu?i dó mà còn bám du?c ngh? nghi?p. Nhung tránh du?c l?i l?t v?t càng nhi?u bao nhiêu càng t?t b?y nhiêu”. Có nh?ng v? d?c gi? nhu th?, v?i t?m lòng khoan dung và s? qu?ng d?i có th? khi?n ngu?i ti?p chuy?n su?t d?i không quên du?c nh?ng l?i khuyên b?o. M?t l?n khác, cung g?n dây thôi, m?t d?c gi? l?n tu?i g?i vào và cho bi?t b?n tuyên cáo c?a T?p Th? C?u Chi?n Si do c?u Ð?i Tá Nguy?n Xuân Vinh ký có nh?ng ch? quá n?ng v?i ông Nguy?n Cao K?. V? d?c gi? nói r?ng, trong tru?ng h?p này không nên dang t?i nguyên van và nên vi?t l?i thành m?t b?n tin d? tránh th? ngôn ng? n?ng n? không phù h?p v?i m?t t? báo nhu báo Ngu?i Vi?t. Tôi d?c l?i b?n tuyên cáo và qu? th?t có nh?ng t? ng? trong b?n tuyên cáo không du?c ôn t?n cho l?m, trong khi lo?i tuyên cáo nhu th? c?n ph?i ôn t?n hon, nhung danh thép hon. Nhung không may, dó là b?n tuyên cáo liên quan d?n m?t s? vi?c khá quan tr?ng cho nên làm thành tin, có khi l?i b? ng? nh?n. Cho nên, trong tru?ng h?p này, ch? còn cách dang t?i nguyên van, không thêm, không b?t ch? nào. Ph?n l?n nh?ng d?c gi? trung thành v?i Nh?t Báo Ngu?i Vi?t d?u g?i vào d? ch?nh ho?c khuy?n cáo nh?ng di?u c?n thi?t khi h? phát hi?n ra nh?ng sai sót c?a ngu?i làm tin, ho?c ph?n ?nh l?i s? suy nghi c?a m?t nhóm ngu?i mà h? quen bi?t d?i v?i m?t s? tin t?c hay bài vi?t trên trang Ð?a Phuong. Có l?i nghe xong th?y th?m, nhung cung có nh?ng l?i nghe xong th?y d?ng dung. Tuy nhiên, tôi v?n ph?i cám on t?t c? m?i ngu?i dã có nh?ng ý ki?n và khuyên b?o chúng tôi. Ý ki?n nào cung quí c?, s? qu? trách nào cung dáng giá c?. Tu?i ngh?, tu?i d?i, nh?ng thang tr?m c?a cu?c s?ng và nh?ng khó khan ph?i vu?t qua giúp chúng tôi hi?u du?c dâu là nh?ng l?i khuyên chí lý, dâu là nh?ng qu? trách ch? mu?n nh?n chìm mình thêm. M?t nhà truy?n thông h?c - Giáo Su Bernard Williams, vi?t trong giáo trình “Ph?n ?ng C?a Ð?c Gi?” cho phân khoa Báo Chí c?a Ð?i H?c New York nhu sau: “Ð?c gi? c?a m?t t? báo gi?ng nhu m?t khách hàng c?a m?t ti?m an. Khách hàng có th? chê món này d?, món kia ngon. Nh?ng l?i khen hay ti?ng chê dó r?t h?u ích. Nó giúp cho nh?ng ngu?i làm báo bi?t du?c trên con du?ng di c?a mình, noi nào có mìn, noi nào có nh?ng ? ph?c kích, noi nào có nh?ng ngu?i lúc nào cung s?n sàng giúp d? mình vu?t qua nh?ng khó khan, noi nào có ngu?i s?n sàng ch? d? t?ng vào m?t h? nh?ng trái d?m nh? t?. Không có ngu?i nào làm báo mà l?i không c?n nghe nh?ng ph?n ?ng v?ng l?i t? d?c gi?. Nhung d?ng bao gi? ho?ng lo?n khi nh?n du?c m?t lá thu chê bai, d? kích. Có r?t nhi?u tru?ng h?p nh?ng lá thu d?c gi? d? c?p t?i m?t di?u sai l?c ngay t? cách nhìn c?a h? hay t? b?i c?nh mà h? dang s?ng. Hãy bình tinh, d?c l?i bài vi?t cho k? và tìm ra nh?ng di?m hay di?m d? tru?c khi có m?t k?t lu?n”. Nhung d?y là nh?ng th?c t? du?c Bernard Williams chiêm nghi?m su?t 40 nam làm báo và d?y h?c c?a ông. Th?c hi?n l?i khuyên này không gi?n d?. Ngay trên d?t Hoa K?, d?t nu?c c?a n?n t? do báo chí tuy?t v?i, v?n còn có nh?ng ngu?i, nh?ng nhóm ch? mu?n m?t t? báo nào dó loan báo nh?ng di?u có l?i cho mình dù là bài báo vi?t sai s? th?t. Cách dây vài nam, khi nh?ng t? ch?c và c?ng d?ng còn b? chia hai, x? ba... nh?ng biên t?p viên làm tin cho trang Ð?a Phuong thu?ng ph?i t? tránh nh?ng “? gà” do lòng hoài nghi l?n nhau c?a m?t s? nhà ho?t d?ng t?o nên. Khi loan m?t b?n thông cáo c?a m?t h?i doàn, h? thu?ng ph?i t? h?i: H?i này có chia dôi không, n?u loan phía này thì làm cách nào có ph?n ?ng c?a phía kia cho cân b?ng. Ghê g?m hon n?a, có khi t? báo loan c? hai phía ch?ng nhau cho cân b?ng mà cung v?n b? gán cho là thiên v?, r?i tho roi tho vãi lung tung. Nh?ng lúc nhu th?, sau m?t ngày làm vi?c m?t nh?c, bu?c ra ph? báo Bolsa lòng th?y bu?n bã và tru?c m?t toàn bãi chi?n tru?ng. Nam ngoái nhân chuy?n di tham B?c Tu?ng Ðá Ðen t?i dài K? Ni?m Chi?n Tranh Vi?t Nam t?i Washington, tình c? du?c nói chuy?n v?i m?t nhà báo ngu?i M? g?c Cuba làm cho m?t t? báo d?a phuong vi?t b?ng ti?ng Tây Ban Nha ? Miami. Anh cho bi?t anh thu?c th? h? làm báo th? hai trong c?ng d?ng ngu?i Cuba ? Miami. B? anh cung là m?t ký gi? lão thành cho t? báo này. Anh nói r?ng th?i k? làm báo c?a b? anh suông s? hon. Theo l?i Peter Rodriguez, c?ng d?ng Cuba cách dây 15 nam còn là m?t c?ng d?ng ch?ng Fidel Castro khá c?c doan, nhung còn th?ng nh?t. Nhung 5 nam g?n dây, c?ng d?ng này có nh?ng phân hoá v?i nhi?u phong trào và khuynh hu?ng khác nhau. Cung vì th? mà vi?c vi?t tin liên quan d?n c?ng d?ng c?a anh r?t khó cho anh. Cánh h?u trong c?ng d?ng dã chi?m du?c lòng tin c?a Qu?c H?i ti?u bang và có khá nhi?u th? l?c v? lá phi?u cho nên trong nhi?u tru?ng h?p h? mu?n ki?m soát nh?ng tin t?c liên quan d?n h?. Cung có c?nh phong trào này ch? mu?n dang tin m?t phía mình và không mu?n cho d?ng huong bi?t nh?ng suy nghi ngu?c l?i. Các t? ch?c, doàn th? cung có nh?ng tranh cãi và nh?ng cu?c v?n d?ng tr?ng ph?t ng?m nh?ng t? báo nào không làm theo ý mình. Nhung cu?i câu chuy?n, ngu?i ký gi? tr? này nói m?t câu dáng chú ý mà tôi còn nh? du?c: “Nh?ng ngu?i nào mu?n ki?m soát tin t?c dù là trong m?t ph?m vi nh? h?p trong c?ng d?ng cung ch? t?n t?i cùng l?m là m?t th? h?. Trên d?t nu?c Hoa K? t? do, ngu?i dân luôn luôn du?c giáo d?c m?t cách khéo léo tinh th?n t? do. Nh?ng d?ng huong c?a tôi, sau th?i gian ?n d?nh, h? có nhu c?u tìm hi?u th? nào là n?p s?ng t? do m?nh hon. Chính di?u này dã d?n d?n nâng cao dân trí d?ng huong chúng tôi và nh?ng ngu?i mu?n áp d?t nh?ng di?u di du?c l?i nguy?n v?ng c?a h? s? d?n d?n y?u di cho t?i lúc h? b? dào th?i”. Nh?c nh? l?i câu chuy?n này, cu?i cùng cung ch? là t?o cái c? d? cho nh?ng ngu?i còn bám vào ngh? báo tin tu?ng m?t cách ch?c ch?n r?ng, s? th?t và l? ph?i r?i cung s? chi?m v? trí quan tr?ng nh?t trong d?u và trong trái tim c?a nh?ng d?c gi?. Nam nay dã là nam 2004, tình hình trong c?ng d?ng Vi?t Nam không còn là tình hình c?a 1994. Nh?ng bu?c di dài c?a truy?n thông và báo chí ngày nay t?i dây có du?c chính là nh? ? nh?ng suy nghi càng ngày càng thay d?i và ti?n b? hon c?a nh?ng ngu?i làm báo và c?a d?c gi?. Nh?ng lá thu và nh?ng cú di?n tho?i g?i vào cho tòa so?n d? “ch?nh” di?u này hay dua ý ki?n v? di?u no r?t da d?ngï, có d?c gi? ôn hòa, có d?c gi? nóng gi?n, có d?c gi? d?n do, và cung có d?c gi? th?ng th?ng...Nhung ít khi s? d?i tho?i di?n ra thi?u tuong kính. B?i vì, t?t c? d?u là ph?n ?ng c?a nh?ng lu?ng suy nghi ti?n b? và t? do. Chúng tôi, nh?ng ngu?i làm báo d?u r?t mu?n bày t? lòng tri ân nh?ng ý ki?n ?y. Cách dây m?t vài ngày ngu?i khai sinh và là ch? nhi?m c?a nh?t báo Ngu?i Vi?t, nhà báo Ð? Ng?c Y?n có cho bi?t trong m?t bu?i h?p c?a b? biên t?p r?ng, t? báo còn có m?t s? nh?ng khuy?t di?m c?n ph?i s?a ch?a. Ông dua ra thí d?: trong m?y tu?n tru?c dây có m?t s? ngu?i vi?t nh?ng bài báo ch? trích d?i tu c?a c?u Phó T?ng Th?ng Nguy?n Cao K? nhân chuy?n ông v? Vi?t Nam v?i nh?ng ngôn ng? không thích h?p v?i cho m?t bài báo. Ông Y?n nh?n m?nh r?ng, khi nào v?n còn ngu?i vi?t nh?ng bài báo theo cái gi?ng buoi móc d?i tu c?a b?t c? ai mà còn d?n nh? t? Ngu?i Vi?t dang t?i thì lúc dó “chúng ta v?n còn c?n ph?i xem xét l?i v? trí tinh th?n c?a t? báo”. Chúng tôi hi?u r?ng, cách so sánh c?a ông Y?n là cái khung cho m?t chính sách c?n thi?t c?a m?t t? báo ? m?t giai do?n phát tri?n cùng v?i s? phát tri?n c?a các c?ng d?ng ngu?i Vi?t Nam ? M? cung nhu ? h?i ngo?i. Chính sách dó dòi h?i ngu?i làm báo ph?i can d?m hon, kiên nh?n hon, c? g?ng duy trì s? cân b?ng trong tin t?c cung nhu trong t?t c? nh?ng bài vi?t khác và dào sâu b?t c? v?n d? nào xét th?y c?n thi?t cung nhu thích h?p v?i s? tìm hi?u c?a d?c gi?. Th?i gian v?i ph?n dóng góp c?a tôi cho t? Ngu?i Vi?t ch? là m?t ph?n r?t nh? so v?i nh?ng b?n d?ng nghi?p dã ? v?i t? báo trong su?t 10, 15, 20 hay th?m chí 25 nam. Các b?n ?y dã tr?i qua bi?t bao nhiêu khó khan, lúc chìm, lúc n?i. Trong su?t nh?ng hành trình gian nan ?y, các b?n tôi dã v?ng tâm, dã n?m tr?n nh?ng cay d?ng v?i d?i s?ng d?y nh?ng khó khan nhung không b? ngh?. Ngày nay, t? Ngu?i Vi?t dã vu?t qua du?c giai do?n t?n t?i d? bu?c sang giai do?n phát tri?n cung là nh? s? kiên trì, quy?t tâm c?a nhóm ch? truong và toàn th? nhân viên các ph?n v?: t? biên t?p, k? thu?t, cho d?n qu?ng cáo, phát hành và nh?t là c?a d?c gi? v?i nh?ng l?i khuy?n cáo góp ý th?t chân thành, chúng tôi v?ng tin hon trong ngh? nghi?p.
Powered By Nguoi-Viet Online