Bùi Bích Hà

Có vài cu?n phim, xem xong, c?m giác bàng hoàng còn l?i r?t lâu. T? tr?ng thái lan t?a, êm êm, mo h?, lãng dãng kh?p châu thân, nhu m?t vòng ôm d?y, c?m giác ?y t? t? gom l?i, tr? thành m?t mui dao nh?n, c?m vào m?t noi, lún d?n, dau.

Ngu?i Vi?t Nam, do b?i l?ch s? nghi?t ngã, nghiêng nhi?u v? d?i s?ng n?i tâm. Nhà van Kiên Nguy?n, trong truy?n ng?n m?i nh?t c?a ông, The Lost Sparrow, dã t? c?nh con s? mai hoa b? l?t b?y, b?ng câu sau dây: “With the sun directly on top of them, his plumage seemed to be on fire as he sagged to the bottom of the cage, furled his uninjured wing to his chest, and expired.” Trong ho?n n?n, thân xác nh? nhoi, con chim s? ch?t l?ng l?ng, oai v?, sau khi dã chi?n d?u h?t s?c mình d? t? c?u mà không thành công, du?i ánh n?ng chói l?i c?a v?ng m?t tr?i d? l?a lên cái chi?n tru?ng c?a riêng nó, x?p chi?c cánh còn lành l?n vào tru?c ng?c trong hoi th? tàn. ? nhi?u chi?n tru?ng riêng bi?t khác, có nh?ng ph?n ngu?i cung dã s?ng, dã s?p b?y, dã chi?n d?u tuy?t v?ng d? c? gi?i thoát mình nhu chú s? con c?a nhà van Kiên Nguy?n trong The Lost Sparrow.

Có l? vì v?y, các th? hi?n van chuong/ngh? thu?t c?a ngu?i Vi?t Nam ít khi ch? d? thu?n túy gi?i trí. Cho d?n nay, du?ng nhu chúng ta chua có du?c s? xa x? này. R?t d? dàng d? nh?n bi?t trong các sáng tác ph?m c?a ngu?i Vi?t c?n và duong d?i, nh?ng phoi bày, b?c b?ch, ti?ng cu?i, ti?ng khóc, ni?m oan khu?t và hy v?ng, cái sân kh?u hùng bi?n cho nh?ng ai mu?n di tìm ti?ng nói d?ng di?u.

Phim “Mê Th?o, Th?i Vang Bóng” du?c d?o di?n Vi?t Linh th?c hi?n ? trong nu?c, d?a trên ti?u thuy?t Chùa Ðàn c?a nhà van Nguy?n Tuân. Tôi d?c truy?n này ? tu?i niên thi?u, không hi?u du?c tâm tr?ng và cách hành x? c?a các nhân v?t, cung không vào du?c không khí truy?n, ch? th?y s?, chán, vì c?m giác u u?t. Th?i gian qua di, m?i s? ng? dã chìm h?n vào quên lãng cho d?n khi tôi b?t ng? nhìn th?y t? brochure qu?ng cáo v?i ph?n tóm lu?c truy?n phim Mê Th?o. Th?t k? l? d?i v?i tôi vì c? cái th? gi?i Chùa Ðàn, trong m?t ch?p m?t, b?ng nhu s?ng d?y h?t s?c sinh d?ng trong cái trí nh? tu?ng nhu không luu gi? m?t chút gì v? nó, trong tôi. Nào To, nào Bá Nh? (Tam), nào Út Lãnh, ch? ?p Mê Th?o (Nguy?n). Có nh?ng ch?ng du?ng gian kh?, bu?c chân tôi in lên d?u chân h? mà tôi nào hay. Tình yêu nhu m?t s? thích d?c nh?t vô nh? d? bi?u t? uy quy?n, khi ch?ng may m?t di, dau kh? phát diên vì th?y m?t theo cái uy quy?n không bao gi? ch?p nh?n th?t b?i c?a mình (ông Nguy?n). Tình yêu nhu m?t mo u?c h?n nhiên, m?t n?i khao khát d?y tính b?n nang, v?a r?t b?o d?n và li?u linh ch? d?ng, v?a nh?c nh?n, s? hãi, l? thu?c (Cam). Tình yêu nhu m?t trao g?i d?m th?m c?a hai linh h?n cô qu?nh tìm d?n nhau gi?a muôn trùng ngan tr?, h?nh phúc n?u có, ch? là ni?m hoan l?c k? bí trong kho?ng không m?t s?i tay vang d?ng ti?ng dàn, ti?ng hát, ti?ng xênh phách và ti?ng d?p kh?c kho?i t? trái tim bi thuong c?a h? (Tam & To). Tình yêu nhu m?t chi?m h?u vô v?ng lúc cu?i d?i, nó ti?t ra d?c t? g?m mòn co th?, qu?t ngã cái co th? ?y r?i k?t tinh thành m?t l?i nguy?n tàn ác, c?a lòng ghen tuông và thù h?n (ngu?i ch?ng già c?a cô To). Ôi, con ngu?i su?t d?i lan l?n, l?m lui trong nh?ng vung mê, nhu nh?ng cây c? d?m m?c trong tay Thu?ng Ð? da doan d? ngài v? ra vô vàn b?c h?a l? thu?ng.

Các tài t? góp m?t trong phim thu?c thành ph?n di?n viên uu tú. H? nh?p vai và nh?p vào phim c?nh d? dàng, k? c? nhân v?t ông bõ già và cô gái câm là ph?n sáng t?o c?a d?o di?n d? thêm gia v? cho ngu?i thu?ng ngo?n. Ngoài Ðon Duong, khán gi? g?p l?i nhi?u khuôn m?t quen thu?c dã dóng trong nhi?u b? phim truy?n trong nu?c nhu B? V?, Chuy?n Ph? Phu?ng, M? Ch?ng Tôi v.v... Ð?c bi?t v?i Ðon Duong, tôi có c?m giác ông là m?t ngh? si mà tài nang g?n bó xuong th?t v?i tr?i d?t, con ngu?i và tình t? quê huong. Ông t?ng có co h?i tham gia vào sinh ho?t di?n ?nh Hollywood, d?ng di?n bên c?nh Mel Gibson nhung v?i ông, kinh nghi?m “th?n tiên” du?i m?t nhi?u ngu?i này, có l? gi?ng nhu m?t b?a ti?c vui, có ru?u ngon nhung ông không say. Ngay c? trong phim Green Dragon, di?n xu?t c?a ông gi?a các d?ng huong t?a nhu m?t cánh dù không m? h?t, gi?u trong nó cái bao la c?a m?t vùng tr?i dâu dó và chút ng?i ngùng dáp xu?ng m?t noi nó không l?a ch?n. Tôi c? nh? mãi hình ?nh ông d?p chi?c xích lô phoi ph?i trên cái nh?p c?u cao hay trên con du?ng mua hoa phu?ng trong phim Three Seasons. Du?ng nhu không ? dâu mà khán gi? du?c th?y noi ông phong cách th? hi?n bung n? tràn d?y, m?nh m?, chan hòa, sáng láng, nhu trong các s?n ph?m di?n ?nh ông tham gia t?i Vi?t Nam.

Trong ph?n l?i ng? d? chào dón khán gi? d?n v?i “Mê Th?o, Th?i Vang Bóng” chi?u ngày 7 Tháng Tám v?a qua, tôi c?m nh?n du?c n?i dau c?a ông khi ông nhìn l?i Mê Th?o nhu cu?c tình cu?i cùng ? quãng d?i v?a qua. Ông nói: “Mê Th?o du?c ra m?t khán gi? t?i Hoa K? dã tr? l?i tôi ni?m h?ng kh?i...” Là m?t khán gi? quý tr?ng tài nang, tâm huy?t, lòng t?n t?y ph?c v? ngh? thu?t c?a ông, tôi c?u chúc ông tìm th?y quê huong th?t s? trong tâm h?n và b?n ngã mình thay vì c?t chân vào nh?ng du?ng biên gi?i.

M?t cách t?ng quát, tuy ph?n hình ?nh phim thi?u nh?ng góc c?nh b?c l?a nhung cái c?u thang quanh co d?n lên can l?u cao nhà c? Thu?ng, du?i ánh dèn dêm, là m?t hình ?nh r?t d?p m?t; c?nh nh?ng thanh niên trong làng dào cây g?o dang n? hoa d? ?i, dem vào tr?ng gi?a sân nhà ông ch? ?p nhân 100 ngày cô dâu v?n s?, c?nh ông qu?n Tam ng?i u?ng ru?u m?t mình bên b? ao sáng trang, bu?n nhu giun d? gi?a dêm thâu, c?nh d?t dèn tr?i v?i nh?ng cái l?ng dèn hình ?ng, ph?t gi?y tr?ng, bay nghiêng theo chi?u gió, lên cao, dem theo d?m l?a l?i nguy?n u?c c?a nh?ng k? du?c th?n linh ch?ng giám, c?nh Cam lôi ông qu?n Tam ch?y du?i con mua khuya lu?t thu?t du?i nh?ng d?u h?i, bang qua kho?ng sân g?ch, là nh?ng hình ?nh d?p. Có th? làm d?p hon là c?nh các cô gái trong ?p tr? l?a trên dây phoi, thi?u cái nu?t nà, óng ?, màu s?c tuoi mát c?a nh?ng sóng to u?n lu?n m?m m?i trong n?ng gió. Có th? làm b?t thô ráp là c?nh ông ch? ?p làm tình (t?i 2 l?n) v?i hình nhân b?ng g?. Có th? làm cho c?m xúc noi ngu?i xem gia tang cu?ng d? hon là c?nh Tam dánh dàn l?n cu?i bên To, l? ra khi Tam g?c ch?t, máu anh ph?i tuôn ràn r?a t? mu?i d?u ngón tay, t? các chân tóc, t? khóe môi, c? khuôn m?t, thân th? anh ph?i khô qu?t, héo ru, cho th?y s?c m?nh ghê khi?p c?a l?i nguy?n v?n vào nh?ng dây to nay tr? thành noi ?n náu c?a m?t linh h?n không ngoi ngh? trong cam h?n.

Khán gi? bi?t r?ng d?o di?n Vi?t Linh có th?a kh? nang s? d?ng nh?ng x?o thu?t di?n ?nh d? th?c hi?n nh?ng gì h? ch? d?i ? giây phút này, song có l? ph?n nào do b?n ch?t kín dáo c?a m?t ngu?i ph? n?, bà có khuynh hu?ng th? hi?n xúc c?m b?ng s? l?ng d?ng gi?n d? (trong trái tim), không c?n d?n quá nhi?u son ph?n lòe lo?t (cho dôi m?t.)

Cu?i cùng, l?a s? thiêu h?y t?t c? và m?t cu?c s?ng khác s? b?t d?u trên tro than c?a lòng mê mu?i. Van minh co khí s? ng? tr? b?ng s?c m?nh c?a nó. C? nh?ng ngu?i di qu?ng bá n?n van minh ?y và nh?ng ngu?i ch?y theo s? quy?n ru c?a nó s? l?i b?t d?u nh?ng bi k?ch khác, trong nh?ng con mê khác trên dòng d?i trôi ch?y.

M?t th?i vang bóng, Mê Th?o dã hi?n di?n du?i ngòi bút c?a Nguy?n Tuân nhu th?, v?i nh?ng nhân v?t nhu th?, nhi?u ch?c nam sau, nhi?u tram nam sau n?a, v?n s? có nh?ng ph?n ngu?i b?t g?p trong chính h? m?t ph?n nào dó c?a Út Lãnh, c?a Bá Nh?, c?a cô To và c? c?a Cam v?i d?o di?n Vi?t Linh.

M?t phim r?t hay cho vài gi? gi?i trí r?t có ý nghia!