WASHINGTON 11-11 (TH).- Trên kệ sách từ siêu thị đến tiệm thuốc tây, chưa kể đến các tiệm bán vật liệu xây cấy, người ta thấy rất nhiều sách hướng dẫn từ sửa chữa các chuyện vụn vặt trong nhà đến các quyển sách hướng dẫn tân trang từng phần của căn nhà.

Bỏ ra một hai chục mua sách nghiên cứu, chiụ tốn công sức từ một vài giờ đến vài tuần lễ, người ta đỡ tốn từ vài chục đến bạc ngàn, ai không muốn? Khi đến các tiệm bán vật liệu xây cất ở quận Cam, không mấy khi người ta không thấy các người Việt Nam ở địa phương đến mua một cái gì. Người chở cánh cửa, người chở bàn cầu tiêu, người vài ống nhựa để chữa lại hệ thống ống nước tưới vườn. Hoặc vài lon sơn, vài cái cọ sơn lại nhà.

Trên màn ảnh truyền hình, hàng tuần người ta thấy nhiều “show” chỉ dẫn làm nhà hay sửa chữa tân trang nhà. Phụ nữ cũng xuất hiện trong các chương trình này như những chuyên viên kinh nghiệm và tài ba, xưa kia vốn dĩ chỉ có giới đàn ông là lam lũ.

Cưa, cắt, lắp ráp ngày nay với sự giúp sức của máy móc tối tân khiến cho các dự án tân trang và sửa chữa nhà cửa trở nên chính xác, nhanh chóng và mỹ thuật.

Cách đây vài tuần lễ, người viết bài này thấy ba thế hệ của một gia đình ông chú họ bà vợ gần một chục người làm tất cả mọi chuyện tân trang từ trong ra ngoài của một căn nhà gia đình ở Huntington Beach. Họ thay lại hoàn nhà bếp, lát gạch nền nhà, thay cánh cửa, đặt lại hệ thống ống nước tưới vườn, chặt cây, trồng thêm cây cảnh, sơn nhà...Riêng tiền vật liệu, ông cụ cho hay tốn khoảng $15,000 vì họ mua các loại vật liệu đắt tiền. Như vậy ít ra, họ dỡ tốn cũng khoảng nhiêu đó tiền nhân công, dù họ làm mất nhiều thời gian hơn. Chỉ riêng chuyện mua cánh của, cô con gái “shop around” trên Internet đã mua được cái cửa trước bằng gỗ và kính rất đẹp khi khảo giá ở một tiệm bán liệu liệu, người ta nói $4,500 trong khi cũng cái đó, gia di92nh ông cu mua được người ta giao tới tận nhà có $3,000.

Tự làm lấy tất cả mọi chuyện từ sửa chữa đến tân trang lại nhà cửa ở nước Mỹ, theo thống kê ước lượng, chiếm đến 20% trên tổng số công việc bảo trì và làm đẹp lại các căn nhà. Tính thành tiền, dân chúng đã chi ra số tiền khổng lồ $177 tỉ đô la trong năm 2003 cho nhu cầu này.

Các con số thống kê cho thấy, người ta đã bỏ ra đến $35 tỉ đô la để mua sắm quầy kệ nhà bếp, mua cưa, mua gạch, búa, các kiểu đèn điện cùng với tiền mua sắm các dụng cụ và sản phẩm khác để sửa chữa tân trang nhà.

Hiển nhiên, người ta tự làm lấy tức muốn tiết kiệm tiền. Và họ cũng tự tin rằng họ có khả năng nều không bằng thợ chuyên nghiệp thì ít nhất cũng ở mức độ “biết làm” để khỏi phải thuê người. Một chuyên viên kinh tế cộng tác với hiệp hội các nhà thầu kiến trúc nói rằng nhờ làm lấy mà người ta đã tiết kiệm trung bình được một số tiền nhiều gấp đôi tiền vật liệu.

Tuy nhiên, người ta không mấy ai làm thống kê về các vụ sửa chữa hay tân trang nhà cửa mà chủ nhà vì muốn tiết kiệm đã tự làm lấy và làm hỏng. Làm hỏng đến nỗi phải thuê thợ đến làm và sự tốn kém chắc chắn phải nhiều hơn là gọi thợ đến làm ngay từ đầu.

Thay cầu tiêu lấy, nhưng nước vẫn rỉ ra ở chân bàn cầu. Thay vòi nước xong thì nó vẫn rỉ như trước. Cầu chì điện bị nổ tung vì đấu giây sai kỹ thuật, chưa kể tới chuyện bị điện giật hay cháy nhà. Cũng có những người thay bình nước nóng dở dang rồi gọi người tới làm tiếp... Đây mói chỉ là một số thí dụ nhỏ.

Một công ty chuyên môn về sửa nhà “House Doctors” cho hay cứ 10 lần điện thoại gọi đến cho họ thì có một lần người ta nhờ đến làm các việc chủ nhà tự làm lấy đang bỏ dở dang hoặc làm hỏng cần phải chữa gấp. Công ty này có 200 chi nhánh trên 43 tiểu bang Hoa Kỳ.

“Mọi người từng ngồi xem các chương trình biểu diễn sửa nhà hay tân trang nhà trên ti-vi đều có thể nói dễ như thế người ta làm được tôi cũng làm được.” Steve Cohen, chủ tịch công ty “House Doctors” nói. “Nhưng người ta không biết rằng để làm cho một dự án trông có vẻ giản dị và dễ dàng trên truyền hình, có nhiều thứ cần chuẩn bị hoặc cần phải làm trước, mà những thứ việc đ1o lại không giản dị hoặc nếu không có không được.”

Cohen từng là thợ giặt thảm cho công ty Sears và nhiều loại công việc sửa nhà suốt 12 năm trước khi quyết định thành lập hệ thống công ty sửa chữa tân trang nhà “House Doctors”.

Một người khác, Mark Richardson, chủ tịch công ty “Case Handyman Services” ở tiểu bang Maryland, cũng nói rằng 40% trong số số 20,000 cú điện thoại mà công ty của ông nhận được trong năm nay, tính đến giữa tháng 10, là của những người chủ nhà yêu cầu thợ của ông đến giúp hoàn tất các chương trình sửa chữa hay tân trang nhà đang làm dở dang. Công ty của Richardson có 60 văn phòng chi nhánh ở 25 tiểu bang.

Với thí dụ từ hai công ty sửa nhà chuyên nghiệp, người ta có thể hình dung ra rằng hàng năm, có biết bao nhiêu là dự án lớn nhỏ của các vị chủ nhà hoặc làm hỏng hoặc làm dở dang, phải gọi thợ đến để làm tiếp.

Người viết bài này cũng đã từng thấy mấy bố con của một gia đình ở thành phố Westminster đã tự động lột mái nhà ra để thay lấy. Họ còn chơi bạo thay từ mái nhựa thành mái ngói xi măng.

Trước hết, họ không hiểu là thay mái nhà có nhiều công đoạn và nhiều chi tiết kỹ thuật cần phải theo nên chính quyền các thành phố đều đòi hỏi giấy phép (dù chủ nhà làm lấy) và có thanh tra đến kiểm soát và ký nhận đàng hoàng.

Thứ đến, đây là loại công việc đòi hỏi kiến thức chuyên môn đã đành, lại đòi hỏi cả sức khoẻ và cũng khá nguy hiểm. Chỉ sau khi leo lên và phá bỏ lớp nhựa trên cùng, gia đình này thấy quá nhiều việc nặng nhọc nên đành đầu hàng.

Trước khi quyết định tự làm lấy, nhiều người không tự lượng sức mình, từ khả năng hiểu biết cũng như sức khoẻ cần thiết để có thể hoàn tất công việc ở mức độ tốt đẹp tối thiểu. Bởi vậy, trước khi xắn tay áo, nên tự đặt câu hỏi rằng nếu mình làm hỏng, thì hậu quả sẽ ra sao? Nếu đặt lên bàn cân và thấy hậu quả có thể nghiêm trọng về nhiều mặt, tốt hơn hết là cho thợ ăn ít tiền để giữ lấy an toàn và đỡ tốn kém. Nhiều khi “đồng tiền đi trước là đồng tiền khôn”.

Nhiều khi, chỉ thay một hai hòn gạch men bị vỡ trên mặt bếp mà hậu quả là phải thay nguyên cả cái mặt bếp. Chuyện này cũng thường xảy ra chứ không ít.

Ở một số căn nhà, nắm đấm của ổ khoá trên cánh của đục thủng vách tường khi mở cửa. Đối với một tay thợ nhà nghề, váchỗ thủng này là một chuyện nhỏ, nhưng sau khi làm be bét, có người chủ nhà đã phải thay cả tấm “drywall”.