Một cuộc tìm hiểu mới đây của các nhà bác học tại nước Ðức đã chứng minh cho thấy là loài chó có thể hiểu được ngôn ngữ của con người sau khi họ biết tin có một con chó loại border collie tìm ra được ít nhất là 200 loại đồ vật khác nhau.

Con chó này tên là Rico, khi được bảo đi tìm một đồ vật mới, cho dù nó chưa từng nghe tên gọi của món đồ này trước đó, vẫn có thể tìm ra được ngay. Tin tức này cho dù chỉ được thông báo trên tờ Science mới đây thôi nhưng đối với những chủ nhân của các con chó, thì điều này chẳng có gì lạ cả. Tuy nhiên, vẫn có một cuộc tranh luận về ngôn ngữ mà con người đang sử dụng có phải chỉ dành riêng cho loài người mà thôi hay không?

Bà Julia Fisher thuộc Cơ Quan Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology ở Leipzig tuyên bố trong một cuộc họp báo rằng hiện nay các khoa học gia vẫn muốn hiểu xem điều gì đã ngăn không cho loài vật nói được trong khi khả năng nghe của chúng thì dường như không có giới hạn.

Những năng khiếu hiểu được tiếng nói loài người của con chó Rico cũng xảy ra theo một diễn tiến có tên “fast mapping” được tìm thấy ở nhưng đứa trẻ con mới bắt đầu tập nói và hiểu được ngôn ngữ. Fast mapping cho phép đứa trẻ hình thành nhanh chóng một tên gọi tạm thời cho một chữ mới mà nó vừa được thấy, hay nghe, lần đầu tiên.

Bà Julia Fischer viết trong tờ Science như sau: “Rico là một con vật được nuôi trong nhà và chủ nhân nó báo cáo cho biết là nó có thể biết được tên của 200 đồ vật khác nhau, hầu hết là tên của những loại đồ chơi của trẻ con và các loại banh, và nó có thể chọn ra từng thứ tùy theo sự đòi hỏi. Ngữ vựng của Rico có thể so sánh với ngôn ngữ dùng để huấn luyện những con khỉ, cá heo dolphins và hải cẩu”.

Người chủ của nó chỉ cần nói: “Rico đi lấy Banana, Bigmac hay Panda” là con chó chạy đi tìm cho đến khi nó kiếm được các thứ đồ chơi ấy đem về cho chủ nó. Bà Fisher và những đồng nghiệp đã gặp con chó này để thử nghiệm và rất bằng lòng về khả năng hiểu ngôn ngữ loài người của nó. Thí dụ như nó có thể hiểu khi được bảo đem trả một món đồ lại trong thùng, hay đem đồ vật đến cho một người nào đó được chỉ định.

Khi bà Fischer thử để một một món đồ mới giữa những món đồ cũ, Rico có thể lựa ra 7 món gần giống và sau cùng tìm được món đồ mới ấy vì cái tên khác lạ mà nó nghe gọi cho món đồ này. Bốn tuần lễ sau đó, Rico nhớ lại cái chữ mới này và người ta có thể tìm thấy khả năng tương tự này nơi một đứa trẻ 3 tuổi.

Con chó Rico 10 tuổi, đã thắng giải qua một cuộc tranh tài với những đối thủ hai chân để xuất hiện trong một chương trình truyền hình được ưa chuộng của Ðức. Chủ nhân của nó là cặp vợ chồng Witold Krzeslowski và Susanne Baus sinh sống tại Tây Ðức. Bà Susanne Baus kể lại rằng Rico bắt đầu phát triển những khả năng đặc biệt của nó trong lúc đang nằm tĩnh dưỡng gần một năm trời sau khi bị mổ vai. Lúc đầu, bà Baus nhận ra được tài năng này của nó và nói cho chồng bà biết nhưng ông ấy cho là bà điên. Tuy nhiên, sau khi theo dõi và chứng kiến những việc Rico làm, cả hai vợ chồng không thể biết được giới hạn ngữ vựng của Rico sẽ đi đến mức là bao nhiêu vì nó đã vượt lên cả 200 tên khác nhau.

Bà Fischer giải thích rằng con chó Rico này là một loại chó border collier lanh lẹ và thường nghe theo hiệu lệnh của chủ nó.

Những nhà khoa học này cho biết dĩ nhiên trẻ con thấu hiểu ngôn ngữ một cách sâu xa và rộng rãi hơn loài chó. Thế nhưng kỹ thuật cơ bản của ngôn ngữ tiến triển qua nhiều hình thái khác nhau ngay cả trước khi loài người bắt đầu sử dụng tiếng noi, cho nên sự thông hiểu ngôn ngữ của loài chó có thể ở mức độ sơ khai của loài người.

Nhà tâm lý học Paul Bloom thuộc trường Ðại Học Yale ở Connecticut là một chuyên viên nghiên cứu về việc làm thế nào mà con người hiểu được ngôn ngữ nói rằng ngay cả loài khỉ chimpanzees cũng không thể diễn tả khả năng về “fast mapping”, cho dù chúng được xem có trí thông minh gần giống loài người nhất. Ông viết: “Có thể những việc Rico làm, cũng đúng như việc một đứa trẻ làm, chỉ có một điều là không được giỏi bằng mà thôi. Có nghĩa là những giới hạn của chó so với con người chỉ ở mức độ cao thấp, chứ không phải ở thể loại khác nhau.”

Tóm lại, những câu hỏi về việc tại sao trẻ con học nói được mà chó thì không, vẫn còn đang trong vòng nghiên cứu và tìm hiểu của các khoa học gia và chúng ta sẽ có thêm những tin tức mới lạ về loài vật tinh khôn và trung thành của loài người này trong những ngày sắp đến.

Oanh Thơ

(Viết theo Reuters News)