HÀ NỘI 8-05 - Các nhà khảo cổ học Việt Nam hôm 7 tháng Năm đã cho khai quật ngôi mộ cổ hơn 200 năm phát hiện tại khu vườn trồng hoa đào Nhật Tân, quận Tây Hồ, thành phố Hà Nội.

Ngôi mộ này được phát hiện hôm 27 tháng Tư, theo người dân địa phương, ngôi mộ này trước đây nằm nổi trên mặt ruộng lúa của làng Nhật Tân. Mãi đến cuối thập niên 80 của thế kỷ trước, dân làng mới san đất để trồng đào. Mộ nằm cách mặt đất khoảng 30cm, trong áo quan lại xăm xắp nước. Trên mặt mộ phủ một phiến đá mu rùa lớn có kích thước 2.6mx1.2m bằng chất liệu bột đá trình (trộn) mật. Phiến đá này lại được gắn kết với khuôn mộ đá xây bên dưới - theo phỏng đoán của những người đào mộ - bằng sơn ta.

Bên trong là hai lớp quan tài gỗ, lớp bên ngoài dày 10cm, lớp bên trong dày 4cm. Nắp áo quan có 6 đinh đồng lớn, mỗi đinh dài chừng 15cm và 14 đinh con. Ðiều đặc biệt là nước trong áo quan có màu xanh đen xỉn nhưng rất thơm, cách mấy mét vẫn tỏa mùi ngan ngát. Có lẽ đây là một loại thuốc ướp xác.

Theo tường thuật của các báo trong nước, hàng trăm người dân ở các khu vực lân cận đã đổ xô đến xem khai quật ngôi mộ. Sau hơn một tiếng đào, phần chân của ngôi mộ lộ ra. Mộ được xây dựng khá đặc biệt: Quan tài và lớp quách ngoài liền khít với nhau, phía trên được che kín bằng một lớp đá mu rùa. Sau khi mở tấm ván áo quan, bộ hài cốt được các nhà khoa học đưa lên mặt đất. Hài cốt đã bắt đầu bốc mùi hôi sau hơn một tuần lễ nằm ngoài trời.

Theo ước đoán ban đầu của các thành viên trong nhóm khảo cổ, người nằm trong ngôi mộ là một cụ ông khoảng 60 - 62 tuổi. Bộ xương có chiều dài 1.62m.Bộ xương có chiều dài 1.62m.

Hơn một tiếng sau, xác ướp được lấy khỏi quách. Toàn bộ lớp da của xác ướp vẫn chưa bị phân hủy, bám chặt vào thi thể. Các bộ phận của cơ thể hầu như vẫn còn nguyên vẹn. Thi hài là một người đàn ông có mái tóc rất dài búi to vẫn còn rất mềm.

Người đàn ông mặc nhiều lớp áo the mỏng và 10 chiếc áo có thêu hoa văn trang trí rất đẹp. Phía bên dưới mặc 2 chiếc quần dài. Trong quan tài còn 2 chiếc túi (1 chiếc như túi đựng trầu và 1 chiếc túi dài) cùng nhiều lớp vải và hàng chục chiếc gối kê đầu, chân và gối chèn hai bên người. Trong quan tài còn có chiếc chăn có tết 9 cái nút.

Sau khi cởi bỏ các lớp quần áo, các nhà khoa học đã đo đạc và ghi lại kích thước của xác ướp để xác định chủng tộc. Sau khi làm vệ sinh, các nhà khoa học dùng một lớp vải đỏ bọc xác ướp, chuyển sang quan tài mới trước khi đưa ra mai táng.

Trái với kết quả khảo cổ tại các ngôi mộ được tìm thấy ở một số vùng trước đây, bên trong quan tài này không có quạt, sách tiếng Phạn, gói trầu hay những quyển kinh như thường thấy, cũng không có đồ vật kim loại trừ những chiếc đinh đồng dài 20 cm đóng bên trong, phía trên quan tài.

Nhà khảo cổ học Nguyễn Lân Cường cho biết, theo đánh giá của ông và Tiến sĩ Lê Ðình Phụng, ngôi mộ này có thể được xây từ cuối thế kỷ 18. Trước ngôi mộ này, các nhà khoa học đã tìm thấy một số ngôi mộ tương tự ở Phủ Lỗ, Ðồng bằng Bắc Bộ và một số nơi khác.

Tuy nhiên có thể khẳng định đây không phải là ngôi mộ của một vị quan lại hay một nhân vật lịch sử mà chỉ là mộ của một người rất giàu có. Nếu là quan lại thì quần áo mặc trên người sẽ phải có những hình thêu biểu trưng...

Riêng ở miền Bắc đã phát hiện được 35 ngôi mộ loại này trong khi khu vực phía Nam rất hiếm thấy. So với các ngôi mộ đã được khai quật, ngôi mộ này vẫn có mùi thơm của dầu thông và khuynh diệp. Tại sao xác ướp vẫn thơm là một câu hỏi để các nhà khoa học tiếp tục nghiên cứu.

Sau khi tắm rửa bằng nước thơm, xác ướp được đem chôn tại một nghĩa trang ở gần đó. Các nhà khoa học cũng làm một tấm bia đề: “Mộ hợp chất, cụ ông, di dời ngày 7 Tháng 5 Năm 2005.”

Tiến sĩ Cường cho biết, tất cả các hiện vật bằng vải, quần áo sẽ được xông tẩy, các hiện vật này sẽ được chuyển cho Trung tâm Tiền sử Ðông Nam Á để nghiên cứu. Phần nước, phần quách và phần gỗ sẽ được xem xét tại Viện Khoa học tự nhiên và Công nghệ Quốc gia.

Các nhà khoa học cũng xác định vỏ chiếc quan tài được làm bằng gỗ ngọc am, một loại gỗ rất chắc và có mùi thơm rất đặc trưng. Phía dưới quan tài có lót một miếng ván thất tinh. Chất liệu của chiếc quách có thể là vôi, giấy bản.