Huỳnh Cao

Chủ tịch Trung Quốc Hồ Cẩm Đào vừa thực hiện chuyến công du quan trọng qua hai nước Nam Dương và Phi Luật Tân ngày 26 và 27-04. Chuyến đi của ông Đào tiếp theo chuyến đi quan trọng của Thủ tướng Ôn Gia Bảo qua 2 nước Pakistan và Ấn Độ hồi đầu tháng này, cho thấy Trung Quốc đang thực hiện thế chiến lược kết hợp kinh tế chính trị và quốc phòng để xác định vị thế của mình tại châu Á trước Nhật Bản và Hoa Kỳ trong thế kỷ 21.

Đến Nam Dương ngày 26-04, ông Hồ Cẩm Đào được tổng thống Susilo Bambang Yudhoyono trải thảm đỏ đón tiếp. Trung Quốc và Nam Dương đã ký một hiệp ước đối tác chiến lược, tăng cường hợp tác kinh tế và quốc phòng. Cụ thể Trung Quốc ký 9 thỏa thuận song phương với Nam Dương, đầu tư 10 tỉ vào các lãnh vực hạ tầng và nông nghiệp. Tổng thống Yudhoyono đánh giá, đây là cộc mốc đáng ghi nhớ trong quan hệ hai nước vừa cải thiện. Tổng thống Yudhoyono không tiếc lời tâng bốc lãnh đạo Bắc Kinh khi tuyên bố, 'Sự lớn mạnh của Trung Quốc là một cơ may phát triển cho Nam Dương và khu vực.'

Bộ trưởng Quốc phòng Nam Dương vẽ ra viễn tượng tốt đẹp hơn trong quan hệ hai nước khi tiết lộ kế hoạch viếng thăm Trung Quốc trong vòng 3 tháng tới, để thảo luận trao đổi hợp tác quân sự và mua vũ khí của Trung Quốc. Nam Dương bị Hoa Kỳ cấm vận vũ khí từ 1999 khi quân đội nước này đàn áp dân chúng Đông Timor khi họ bỏ phiếu ủng hộ độc lập trong một cuộc trưng cầu dân ý do Liên Hiệp Quốc bảo trợ. Lệnh cấm vận đến nay còn bị Mỹ duy trì, Nam Dương muốn mua vũ khí của Trung Quốc để tân trang cho quân đội, trong bối cảnh tranh chấp lãnh thổ trên biển đang nổ ra trong vùng và với láng giềng Mã Lai.

Không phải quan hệ giữa Trung Quốc và Nam Dương êm ả gì trong quá khứ. Căng thăng giữa Nam Dương và Trung Quốc nổ ra vào năm 1967, khi Jakarta tố cáo Bắc Kinh âm mưu ủng hộ du kích lật đổ chính quyền. Nam Dương đã mở chiến dịch quân sự tiêu diệt du kích cộng sản, cho là đuợc Trung Quốc cũng yểm trợ, đã sát hại hàng trăm ngàn người, trong đó nhiều nạn nhân người Hoa. Nhưng thời thế đã đổi thay, Trung Quốc dưới thời lãnh đạo của Đặng Tiểu Bình hoàn toàn thay đổi, quay lại với Trung Quốc dưới thời Mao Trạch Đông 180 độ. Họ Đặng đã gấp rút cho áp dụng chính sách kinh tế thị trường, để nhanh chóng giải quyết đói nghèo cho gánh nặng dân số đến 1,3 tỉ ngườị Với chủ trương 'thực dụng' chính quyền dưới sự lãnh đạo của Đặng Tiểu Bình đã hô hào dân chúng thi đua 'làm giàu là vinh quang.' Chủ thuyết CS đương nhiên bị họ Đặng ném vào sọt rác, thay bằng chủ thuyết 'Trung Quốc phải trở thành cường quốc kinh tế.'

Không đầy 30 năm đổi mới kinh tế, hết Đặng rồi tới Giang và đến Hồ, Trung Quốc nghiễm nhiên là một thế lực kinh tế lãnh đạo khu vực. Giờ đây Trung Quốc tiếp tục áp dụng chủ trương thực dụng qua chuyến đi, Hồ Cẩm Đào đã 'nắm được' Nam Dương, một nước đông dân số và nhiều tiềm năng hàng đầu Hiệp Hội Đông Nam Á (ASEAN). Trao đổi mậu dịch giữa Trung Quốc và Nam Dương trong năm qua lên tới 14 tỉ đôla, Trung Quốc hứa nâng con số này lên 20 tỉ đôla trong vòng 3 năm tớị Điều này hoàn toàn khả thi, vì Trung Quốc là nước đang đói năng lượng, còn Nam Dương là nước có nhiều tài nguyên thiên nhiên quặng mọ Thực ra, ý nghĩa lời tâng bốc trên của lãnh đạo Nam Dương, chỉ là sự lập lại tuyên bố Thủ tướng Trung Quốc Ôn Gia Bảo: 'Một nước Trung Quốc phát triển và hùng cường sẽ mang lại những cơ hội phát triển và lợi ích rõ rệt cho mỗi nước ở Á châu.'

Từ hợp tác kinh tế với Nam Dương nay Trung Quốc chuyển thành đối tác chiến lược, hợp tác Quốc phòng. Rõ ràng Trung Quốc đang bám trụ Đông Nam Á tìm cách thay chân Hoa Kỳ và Nhật Bản. Do đó, đàng sau nụ cười và bắt tay ngoại giao với Trung Quốc, Nam Dương và các nước trong khu vực không dấu được mối lo Trung Quốc trở thành một thế lực mới với nhiều tham vọng không kém nguy hiểm trong vùng.

Rời Nam Dương ông Hồ Cẩm Đào tới Manila được Tổng thống Phi Luật Tân, bà Gloria Arroyo đón tiếp long trọng. Ông Đào còn được Phi dành cho danh dự đọc diễn văn tại lưỡng viện quốc hộị Phái đoàn Trung Quốc đã ký với Phi 14 thỏa thuận viện trợ và đầu tư lên tới 1,5 tỉ đôla, trong đó 600.000 triệu viện trợ cho Phi phát triển hệ thống xe lửa, và 900.000 triệu đôla đầu tư khai thác mỏ kền. Chuyến đi này của ông Hồ Cẩm Đào theo lời mời của bà Gloria Arroyo sau chuyến viếng thăm Bắc Kinh vào năm ngoái, Phi đã ký với Trung Quốc một hiệp ước cùng thăm dò nghiên cứu dầu trên biển đông trong vùng quần đảo Trường Sạ Cũng giống như tuyên bố của bộ trưởng quốc phòng Nam Dương, bộ trưởng quốc phòng Phi cho biết trong tương lai Phi có thể gửi quân đi sang Trung Quốc nhờ giúp huấn luyện. Manila có bước chuyển mới này là do quan hệ lạnh nhạt với Hoa Kỳ sau khi Manila cho rút quân khỏi Iraq để cứu mạng 1 kiều dân bị nhóm nổi dậy bắt cóc.

Hiệp ước song phương dò tìm trên biển đông giữa Trung Quốc và Phi vừa được ký, CS Việt Nam đã lên tiếng phản đốị Ở đây một lần nữa người ta thấy các lãnh đạo Bắc Kinh áp dụng chủ nghĩa thực dụng mt cách nhuần nhuyễn. Để tránh gây tranh cãi trở thành vấn đề thời sự, lan tới các nước trong số đòi chủ quỳn trên vùng quần đảo, Trung Quốc đã nhanh chóng mời Việt Nam tham gia vào công trình nghiên cứu dò tìm nàỵ Một thỏa ước được ký giữa 3 công ty dầu hỏa Việt Nam, Phi Luật Tân và Trung Quốc tại Manila ngày 14-03-05. Tổng thống Phi Arroyo cho đây là một 'diễn biến lịch sử trên mặt ngoại giao,' thực thi qui định trong 'Tuyên bố về cách ứng xử trên biển Đông.' Tuyên bô này đã được Trung QuÓc và ASEAN ký vào năm 2002, biến 'vùng biển xung đột' thành 'vùng biển hợp tác.'

Một cách cụ thể, từ thỏa thuận giữa ba quốc gia này thì các cuộc khảo sát chung sẽ được tiến hành trong 3 năm, tại các địa điểm được xác định tọa độ cụ thể, trên diện tích chung khoảng 143.000 cây số vuông. Thỏa thuận 3 nước vừa ký tại Manila, các lãnh đạo Bắc Kinh đã bình luận cho đây là 'một lựa chọn hợp la vì tất cả các bên đều có lợị' Lúc còn sinh thời Đặng Tiểu Bình đã chủ trường giải quyết tranh chấp chủ quyền với các nước láng giềng dựa trên mô thức 'gác tranh chấp qua một bên để cùng phát triển,' được các lãnh đạo Bắc Kinh hiện nay gọi là 'trí tuệ chính trị Đặng Tiểu Bình.'

Chuyến công du của ông Hồ Cẩm Đào qua 2 nước Nam Dương và Phi Luật Tân được đánh giá là một thắng lợi đột phá về kinh tế, ngoại giao và quốc phòng đối với Trung Quốc. Kết hợp cùng chuyến viếng thăm Ấn Độ của Thủ tướng Ôn Gia Bảo cũng mang về một thành quả chiến lược không kém quan trọng. Biến cựu thù Ấn Độ thành một thị trường lớn tiêu thụ hàng hóa sản xuất như sóng vỡ bờ của Hoa lục. Các chuyến ngoại giao dồn dập của lãnh đạo Trung Quốc trong tháng 4, ngoài việc tìm thị trường, mở rộng đầu tư và kết thêm đối tác chiến lược, rõ ràng Trung Quốc muốn khẳng định vị thế mình trong khu vực. Nước đang lo ngại nhất là Nhật Bản, đang có tranh chấp với Trung Quốc về tài nguyên trên biển Đông, vị thế cường quốc kinh tế số 2 thế giới của mình bị đe dọa, và chiếc ghế thường trực Hội Đồng Bảo An mà Tokyo mơ ước từ lâu đang tan mộng dần. Chuyến đi Tân Đề Ly của thủ tướng Nhật Junichiro Koizumi trong ngày 28-04 để tìm đối tác chiến lược kể như chậm hơn Trung Quốc một bước. Nhật Bản cảm thay cô đơn hơn bao giờ hết vì đồng minh chiến lược của mình là Hoa Kỳ còn đang loay hoay giải quyết vấn đề Iraq và vùng bắc Á.