NGÔ ĐỒNG

“Don’t borrow trouble” là chiến dịch khuyến cáo giới tiêu thụ phải tỉnh táo khi đi vay tiền để đừng bị lưà gạt, hoặc ít nhất lợi dụng sự thiếu hiểu biết để bị móc túi thêm một số tiền.

Định chế tài chính liên bang Freddie Mac phối hợp cùng liên đoàn các thành phố Hoa Kỳ đưa ra một chiến dịch vừa giáo dục vưà ngăn chặn những hành động lợi dụng các sự thiếu hiểu biết của giới tiêu thụ để “móc túi”.

Chiến dịch “Đừng vay mượn rắc rối” hiện đã có mặt ở trên 1,000 thành phố lớn Hoa Kỳ mà vùng quận Cam người ta có thể liên lạc với văn phòng đặt tại Los Angeles.

Tại sao lại có chiến dịch này?

Hầu hết các ngân hàng, các nhà tài trợ đều kinh doanh đứng đắn và ngay thẳng. Nhưng cũng có một số công ty áp dụng các kỹ thuật áp lực đối với khách hàng để nhờ đó họ kiếm được nhiều tiền hơn một cách bất hợp pháp, hoặc ít nhất khó có thể chứng minh được rằng họ “không đàng hoàng”.

Thật sự, ngay ở những công ty lớn hoặc các văn phòng môi giới tài trợ điạ ốc, bên cạnh những người chân thật cũng có những người khác sẵn sàng lợi dụng sự ngu dốt của khách hàng để làm lợi thêm cho cá nhân họ. Nghề môi giới để lãnh tiền hoa hồng (commission) luôn luôn gắn liền số tiền kiếm được tỉ lệ thuận với lợi tức mà người đó (agent/broker) đem về cho công ty.

Bởi vậy, giới tiêu thụ càng có kiến thức cao bao nhiêu, những người làm ăn bất chính càng ít có cơ hội lạm dụng hay “bắt nạt”. Đó là ý tưởng căn bản để cho chiến dịch “Don’t borrow trouble” được phát động.

Thế nào là cho vay tiền kiểu bất chính?

Tuy không được xác định bằng một đạo luật liên bang về các hình thức cho vay bất chính, các tiểu bang thường có sự định nghiã không giống nhau về hình thức cho vay kiểu bắt nạt người tiêu thụ (predatory or abusive lending practices). Tựu chung, những hình thức đó có thể bao gồm trong các hành vi tạm kể sau đây:

Hối thúc người ta tái tài trợ lại món nợ chỉ sau một thời gian ngắn trong khi lấy các lệ phí cao hơn bình thường.

Bao gồm trong các tiết mục lệ phí mà con nợ phải trả, gồm những thứ như bản hiểm tín dụng và nhiều thứ lệ phí thật sự con nợ không cần phải trả tiền và cũng không giải thích cho khách hàng một cách minh bạch.

Lấy các khoản lệ phí cao hơn và ép khách hàng lấy lãi suất cao hơn, trong khi người ta đủ điều kiện để được vay tiền với mức lãi suất thấp hơn và lệ phí nhẹ hơn.

Người ta, phần đông, không biết rằng mình đã “làm cử chỉ đẹp” cho tới khi đem so sánh bản hợp đồng vay nợ của mình với các bản hợp đồng khác cùng những dữ kiện vay nợ tương tự. Trong rất nhiều trường hợp, khách hàng cũng đi tìm hiểu ở một số nơi khác nhưng chỉ biết ra được sự thật khi cận ngày phải ký giấy nợ. Nếu không chấp nhận các điều kiện được đưa ra, người ta không vay được số tiền để lấy căn nhà đã ký hợp đồng để mua. Chuyện này xảy ra không phải hiếm hoi trong kỹ nghệ tài trợ địa ốc.

Làm sao tránh?

Để tránh rơi vào các trường hợp như vậy, theo sự khuyến cáo cuả cơ quan Freddie Mac, giới tiêu thụ nên lưu ý các điểm sau đây:

Nghiên cứu và tham khảo rộng rãi: Thay vì chỉ tiếp xúc với một văn phòng hay một ngân hàng, người ta nên liên lạc với ít nhất là 3 nhà tài trợ khác nhau. Cung cấp các dữ kiện cần thiết về căn nhà đang mua, số tiền muốn vay, lợi tức, tình trạng nợ nần loại chương trình tài trợ mình muốn. Hỏi càng nhiều câu hỏi càng tốt. Lãi suất là bao nhiêu, lãi suất “khoá” ngay từ lúc làm đơn xin vay hay phải đợi tới khi hồ sơ xin vay được chấp thuận mới được “khoá” lãi suất. Đồng thời, lệ phí vay nợ gồm những thứ gì. Bản phỏng định phí tổn vay nợ (Estimate closing cost) cách biệt thế nào so với bản chiết tính phí tổn thật sự khi ký giấy tờ vay nợ. Một chuyên viên tài trợ phải nắm vững được điều này vì đó là nghề kiếm ăn cuả họ.

Tránh các trường hợp quảng cáo những chương trình vay nợ có lãi suất thấp đặc biệt khó có thể có trên thị trường (too good to be true). Trên báo, trên Internet hoặc thư gửi tới nhà, nhiều nhà tài trợ quảng cáo chương trình vay nợ 30 năm với lãi suất cố định chỉ có 5.5% trong khi lãi suất thị trường là 6.5%. Nên nhớ, các tay “predator” chỉ có thể ăn thịt được các con mồi ngờ nghệch. Nếu người ta quả quyết với quí vị là sự thật, hãy đòi họ phải viết xuống trên giấy trắng mục đen tất cả mọi thứ chi tiết từ lãi suất đến các loại lệ phí. Thông thường, người ta hạ lãi suất xuống bên duới mức đang có trên thị trường, nhưng lại lấy các loại lệ phí cao hơn rất nhiều để bù lại. Có thể gọi đó là các loại “vỏ dưa và vỏ dưà” (tránh vỏ dưa gặp vỏ dưà).

Hãy sử dụng số tiền equity một cách cẩn thận. Khi trị giá căn nhà tăng lên theo thời gian, người chủ căn nhà thấy phần trị giá tài sản cuả mình nằm trong căn nhà (equity) đùn lên mãi. Không mấy ai không cảm thấy hãnh diện và vui sướng khi biết rằng, hồi đó, mình mua căn nhà có $150,000 mà bây giờ, bán đổ đi cũng được $500,000. Sự cám dỗ cuả các loại quảng cáo nhiều khi cũng không “nhịn” được. Bởy vậy, có những người không phải chỉ “moi” trong đó ra một lần, mà nhiều lần “equity loan”. Hậu quả, phần trị giá cuả mình trong căn nah2 mỗi ngày một ít đi đã đành, lại phải trả thêm tiền lời hàng tháng, và mỗi lần vay nợ lại tốn tiền “points” và nhiều thứ phí khoản vay nợ khác.

Đừng vay nợ nhiều hơn nhu cầu khẩn thiết. Khi cần một số tiền dùng vào việc gì đó từ trị giá căn nhà, không nên vay quá số tiền mà mình cần đến. Chuyên viên tư vấn tài chính khuyến cáo như thế. Nhờ đó, phần “equity” cuả mình trong căn nhà lúc nào cũng được bảo vệ và tăng trưởng theo thời gian.

Thật ra “Don’t borrow trouble” không phải là chiến dịch mới lạ. Nó đã có từ năm 2001 mà chúng tôi viết ra đây như một sự nhắc nhở để quí vị chủ nhà hoặc qúi vị đang có ý định mua nhà thêm cảnh giác và tự võ trang cho mình, tránh được các trường hợp bị “ăn hiếp” hoặc tồi tệ hơn bị “moi túi”.

Ngoài địa chỉ trực tiếp cuả cơ quan liên bang là www.freddiemac.com, dưới đây là danh mục cuả một số cơ quan mà quí vị có thể liên lạc trên Internet, hoặc đến tạn nơi, để tìm hiểu thêm về chương trình này.