WASHINGTON D.C. 17-6 (TH) - Sau nhiều năm tranh luận và bàn cãi, cuối cùng, ở Hoa Kỳ, người tiêu thụ được quyền xin các công ty cung cấp dữ liệu tiểu sử tín dụng gửi tới cho mỗi người bản tiểu sử tín dụng (credit report) miễn phí mỗi năm một lần nếu có sự yêu cầu. Ðây là điều luật đã được Quốc Hội Mỹ thông qua từ cuối năm ngoái nhưng đến cuối năm nay mới có thể áp dụng vì lý do kỹ thuật.

Mọi người trông chờ cơ hội đã từ lâu vì ai cũng biết kỹ nghệ thu thập dữ liệu tín dụng cá nhân mỗi một ngày càng tích tụ thêm hàng triệu dữ liệu về các hành vi mua sắm, trả nợ bằng thẻ tín dụng hay bằng các phương thức khác. Cả tốt lẫn xấu và sự lầm lẫn xảy ra rất thường, bởi nhiều lý do khác nhau.

Dĩ nhiên, không mấy ai nghĩ đến chuyện phải nhìn vào bản tiểu sử tín dụng của mình “hoài hoài”, bởi ngó vào đó làm gì cho mất thời giờ nếu không có việc dùng đến? Chính vì vậy mà mỗi khi có việc phải dùng đến bản tiểu sử tín dụng, người ta mới “té ngửa” khi thấy mình không có “tội lỗi” gì cả mà trả trễ hạn, giựt nợ v.v..., be bét trên tờ “credit report”.

Mọi người khi vay tiền mua nhà, mua xe trả góp, các nơi cho vay tiền bắt buộc nhìn vào tiểu sử tín dụng của khách hàng để xem người đó đáng tin cậy hay không. Rắc rối xảy ra nếu người ta không đối phó với nó từ trước. Kinh nghiệm vất vả này, hàng ngàn hàng vạn người tiêu thụ gặp phải mỗi ngày.

Xưa tới giờ, ai cũng biết muốn được nhìn vào bản tiểu sử tín dụng, người ta phải trả tiền cho các công ty cung cấp dịch vụ này. Nay, nhờ đạo luật “The Fair and Accurate Credit Transactions Act” được ban hành hồi năm ngoái mà mọi người có dịp đòi hỏi các công ty cung cấp dữ liệu tín dụng phải cho giới tiêu thụ một bản phúc trình “chùa” hàng năm.

Ngay bây giờ, cư dân của các tiểu bang Colorado, Maryland, Massachussetts và New Jersey chỉ cần hỏi là được cung cấp ngay một bản tiểu sử tín dụng miễn phí. Riêng tiểu bang Georgia còn đi xa hơn, mỗi công dân trong tiểu bang này được cung cấp tới hai bản tiểu sử tín dụng trong một năm.

Khởi đầu, kỹ nghệ kiếm tiền trên dữ liệu tín dụng cảm thấy như họ bị ép khi phải cung cấp cho người ta dịch vụ mà lại không được lấy lệ phí. Nhưng nay họ nhìn ra một điều là nếu các bản tiểu sử tín dụng khi bán ra để lấy tiền, nếu nó chính xác, có rất nhiều điều lợi về tất cả mọi phía. Bởi vậy, cách tốt nhất là ngăn chặn các sự sai chạy, lầm lẫn trước khi nó xảy ra.

Theo điều lệ do Ủy Ban Thương Mại Liên Bang FTC (Federal Trade Commission) qui định, trên hình thức của ngôn từ, mỗi người được cung cấp miễn phí mỗi năm một bản tiểu sử tín dụng. Nhưng thật ra, phân tích kỹ hơn thì người ta thấy mỗi người được nhiều hơn một bản trong một năm. Nói khác, tới 3 bản tiểu sử tín dụng miễn phí một năm.

Có thật không?

Ðạo luật “The Fair and Accurate Credit Transactions Act” nói rằng “Cơ quan FTC đưa ra các qui định để thiết lập một trung tâm dữ liệu tín dụng trung ương mà qua đó, người tiêu thụ được quyền yêu cầu cung cấp miễn phí hồ sơ hàng năm (free annual file disclosure) từ mỗi một công ty cung cấp dữ liệu tín dụng. Một thể thức chung sẽ được FTC ban hành cho mọi người khi có nhu cầu, và tiến trình hỏi xin như thế nào về hồ sơ được tiết lộ hàng năm miễn phí đó được phổ biến cho giới tiêu thụ để họ gửi tới cho các công ty cung cấp tiểu sử tín dụng trên cả nước”.

Theo một chuyên viên của Hiệp Hội Ðịa Ốc Hoa Kỳ (NAR) chúng ta nên để ý tới từ ngữ của đạo luật. Ðạo luật không nói bản tiểu sử tín dụng miễn phí hàng năm (free annual credit report) mà bao quát hơn và chi tiết hơn, tức là “một bản tiết lộ hồ sơ miễn phí hàng năm” từ các công ty chuyên môn cung cấp dữ liệu tiểu sử tín dụng hoạt động trên toàn quốc.

Chữ “file disclosures” bao trùm ý nghĩa rộng lớn hơn là một bản report. Thêm nữa, cả nước Mỹ, không phải chỉ có một mà tới 3 công ty cung cấp dữ liệu tiểu sử tín dụng. Ðó là các công ty Equifax, Experian và TransUnion.

Như vậy, người ta có quyền đòi hỏi mỗi công ty cung cấp cho họ một bản phúc trình tiểu sử tín dụng mỗi năm một lần phải không? Ba công ty vậy là 3 bản chứ không phải chỉ một bản phúc trình!

CAR đem thắc mắc này hỏi một chuyên viên pháp lý của FTC có trách nhiệm soạn thảo các qui định ban hành đạo luật kể trên thì được xác nhận là đúng như vậy. Ba lần một là “ba”.

Nếu đúng theo sự diễn dịch này, mỗi người, cứ mỗi 4 tháng, lại có quyền gửi lời yêu cầu tới một công ty cung cấp dữ liệu tiểu sử tín dụng khác nhau để xin bản tiểu sử tín dụng miễn phí.

FTC đang soạn thảo chi tiết các điều lệ liên quan đến việc thi hành đạo luật mà mỗi người tiêu thụ được cung cấp nhiều hơn một bản tiểu sử tín dụng miễn phí một năm. Nhưng có thể, một nguyên tắc chung được bàn định để đưa ra, tức là, cả ba công ty Equifax, Experian và TransUnion phối hợp lại để cung cấp cho người ta một bản duy nhất, thay vì ba bản khác nhau. Ðó là bản phúc trình tổng hợp dữ liệu tiểu sử tín dụng từ cả 3 công ty mà giới tiêu thụ từ trước tới nay vẫn phải trả tiền để mua. Tuy nhiên, hiện vẫn chưa có gì dứt khoát.

Nhưng một kỳ báo trước chúng tôi đã đưa tin, không phải cư dân trên toàn quốc được cung cấp bản tiểu sử tín dụng đồng loạt từ đầu tháng 12 sắp tới đây. Vì khả năng tiến hành có giới hạn nên chính phủ liên bang đã chia làm 3 vùng với thời gian bắt đầu khác nhau. Tiểu bang California nằm trong nhóm sẽ được cung cấp đầu tiên, tức từ đầu tháng 12-2004. Nhưng cuối cùng, các tiểu bang khác chậm lắm là đầu tháng 9-2005 cũng đều có tất cả.