Hồ Ðiệp

So với khoảng giữa Tháng Ba vừa qua, tình hình lãi suất bây giờ lên cao hơn hồi đó gần 1% - tùy khu vực của nước Mỹ.

Cũng chưa lâu lắc gì. Mới có 4 tháng mà tưởng như một thời gian dài hơn nhiều trong ngành tài trợ địa ốc. Bởi vì chúng ta đã sống trong một khung cảnh lãi suất thật thấp suốt hơn năm qua nên đã “quen thói”.

Bây giờ, lãi suất cao hơn trước và nhiều chuyên viên kinh tế tài chính của chính phủ liên bang cũng như các hiệp hội địa ốc, tài trợ địa ốc đều nhận định rằng cuối năm nay lãi suất có thể còn lên cao hơn nữa, tuy không nhiều lắm. Khi có các biến chuyển như vậy, các giới truyền thông báo chí thường tìm các “sư tổ” trong ngành để phỏng vấn. Nhờ đó, dân chúng được nghe từ ý kiến đến các lời khuyên nên phản ứng thế nào trước tình huống mới, ảnh hưởng đến túi tiền của mình.

“Ðồng tiền liền khúc ruột”. Tiêu tiền thì nó đi nhanh lắm nhưng kiếm được đồng tiền không dễ dàng. Lại phải chắt bóp, tính toán trước sau mới để dành được chút đỉnh chớ không phải hái ra tiền.

Ðối với những người đang chuẩn bị mua nhà, và ngay cả những vị đã có nhà rồi, chương trình vay nợ có lãi suất cố định vẫn là các chương trình phổ thông nhất. Ban đêm nằm ngủ nhìn lên trần nhà, không sợ nằm mơ thấy nó sập ngay xuống đầu vì lãi suất vay nợ có ngày vọt lên cao chịu không thấu.

Tuy nhiên, Larry Goldstone - Chủ Tịch Công Ty Tài Trợ Thornburg Mortgage Inc., ở Santa Fe, tiểu bang New Mexico, chuyên trị các chương trình lãi suất thả nổi (ARMS), nói rằng dù gì mặc lòng khi lãi suất lên cao hơn nữa “Các chương trình vay nợ có lãi suất thả nổi vẫn còn dễ chịu hơn các chương trình có lãi suất cố định.”

Ông này lý luận rằng từ bây giờ tới cuối năm, lãi suất dù có lên cao chút đỉnh cũng vẫn còn nằm trong mức độ rất thấp so sánh với mấy năm trước.

Nói bạo hơn, Charles Lemire - phó tổng giám đốc điều hành của công ty địa ốc RE/MAX of New England, nhắc nhở mọi người tới mức lãi suất 18% của 25 năm trước (dưới thời tổng thống đậu phụng Jimmy Carter). Ông này nói nếu người ta vay $320,000 theo lãi suất thấp của hiện tại cũng chỉ phải trả số tiền hàng tháng cho chủ nợ tương đương với vay $100,000 hồi 25 năm trước - 1981 (với lãi suất 18%).

“Như vậy, so với 25 năm trước, bây giờ người ta có thể vay số tiền nhiều hơn $220,000 mà cũng chỉ trả hàng tháng bằng hồi đó cho $100,000”.

Tuy nhiên, ông này nhắc nhở rằng mọi người nên để ý tới lãi suất sau khi cuộc bầu cử tổng thống đã qua đi. Thông thường trong năm bầu cử, chính phủ đương quyền tìm đủ mọi cách để giữ cho lãi suất thấp nhằm tránh các thất lợi chính trị. Sau đó, mọi sự kềm giữ giả tạo (nếu có) không còn nữa và mọi người phải đối phó với thực tế. Tức là lãi suất có thể tiếp tục lên cao nhanh hơn, nhiều hơn.

Dù sau mặc lòng, một tổ chức vô vị lợi ở thủ phủ tiều bang California có tên “Nehimiah Corporation of America” chuyên trợ giúp tiền trả trước cho những gia đình có lợi tức thấp muốn mua nhà đưa ra một số lời khuyên như sau:

1.- Chỉ nên mua những căn nhà mà mình thấy có khả năng trả tiền hàng tháng và không phải gồng quá sực chịu đựng. Thí dụ: Ði vay thêm bạn bè, người thân thêm tiền để mua căn nhà lớn hơn, nhiều tiền hơn. Khi đến lúc phải trả cả các món nợ này ngoài món nợ chính thì không kham nổi, dẫn tới nhiều rắc rối không lường trước được. Nếu vay nợ qua các chương trình lãi suất thả nổi, nên tính trước xem nếu lãi suất lên cao hơn thì mình có đủ sức gồng số tiền trả hàng tháng hay không. Ðừng giải quyết theo kiểu “tới đâu hay đó” thì có thể “hụt cẳng”. Thảo luận kỹ lưỡng với các chuyên viên tài trợ để chọn chương trình vay nợ nào thích hợp nhất với hoàn cảnh tài chính, cả hiện tại lẫn tương lai, và cả nhu cầu chỗ ở. Hãy nắm vững vấn đề, suy nghĩ cho kỹ và đừng để những “cám dỗ” mà với quá cao. Thí dụ, mê căn nhà hai tầng lầu trong khi khả năng trả nợ chỉ kham nổi căn nhà trệt. Nên nhớ là ngoài tiền trả ngân hàng hàng tháng, còn có các chi phí khác nhau tiền thuế, tiền bảo hiểm hàng năm. Rồi còn tiền sửa chữa, tân trang nhiều thứ có khi chưa làm chủ nhà chưa nhìn thấy.

2.- Chọn chương trình vay nợ thích hợp nhất với hoàn cảnh tài chính của mình. Không hoàn cảnh tài chính và nhu cầu chỗ ở của người nào giống người nào. Thị trường tài trợ địa ốc là một cái chợ với cả trăm cả ngàn sản phẩm khác nhau được hàng trăm ngân hàng và công ty tài trợ đua nhau chào mời, dụ dỗ. Chương trình vay nợ lãi suất cố định 30 năm có thể là loại vay nợ tốt nhất cho những người mua nhà lần đầu, vì nó không có các rắc rối và biến thiên về sau khi phải trả nợ. Nhưng nếu ai hiểu tương đối đầy đủ về các chương trình vay nợ theo lãi suất thả nổi thì tùy hoàn cảnh tài chính và nhu cầu chỗ ở của mình vẫn có thể theo các loại chương trình này. Dù sao, mọi người mua nhà lần đầu nên cố gắng tìm những người chuyên viên địa ốc và tài trợ địa ốc nhiều kinh nghiệm (hỏi thăm qua một số người khác, phỏng vấn họ để xem ai là người mình thấy đáng tin cậy nhất). Ðòi coi tất cả các giấy tờ và đọc kỹ, hỏi nhiều câu hỏi càng tốt.

3.- Nếu tìm được một công ty tài trợ hay ngân hàng chấp thuận trước (pre-approved) cho mình vay một số tiền để mua nhà (chứ không phải là pre-qualified vì hình thức này không đáng tin cậy bằng trường hợp đã được chấp thuận sẵn) là giải quyết được phần lớn rắc rối và tiết kiệm thời giờ lập thủ tục vay nợ. Lợi ích thứ nhất là quí vị biết trước số tiền mình sẽ phải trả hàng tháng là bao nhiêu. Thứ hai, chỉ tìm mua những căn nhà nằm trong khoảng số tiền ngân hàng cho vay, đời được nhiều thời giờ đi kiếm nhà vô tích sự.

4.- Phải biết số tiền trả hàng tháng gồm những thứ gì. Ðối với nhiều người mua nhà lần đầu, cách tính gọn nhất là phải gồm luôn trong số tiền trả hàng tháng cả số tiền trả cho chủ nợ (vốn và lời), tiền bảo hiểm nhà, bảo hiểm món nợ (nếu vay trên 80%), tiền thuế nhà đất. Nên nhớ các chương trình vay nợ khác nhau có các điểm lợi và hại khác nhau.

5.- Nên nghĩ đến chuyện bảo hiểm cho món nợ. Một lúc nào đó (nào ai biết trước được tương lai) thất nghiệp, đau ốm, tai nạn xảy ra, người ta nếu không có sẵn một số tiền lớn, dễ gặp trở ngại đối với số tiền trả hàng tháng về căn nhà. Một số nhà tài trợ có chương trình này như chúng tôi từng trình bày qua một số báo trước. Tốn kém thêm vài chục bạc mỗi tháng nhưng cái lợi của nó rất lớn. Dù sao, cũng phải hiểu rõ rằng chương trình đó sẽ gồm những gì, kéo dài bồi thường trong bao lâu, nếu không tiền mất tật mang, thêm khổ.

Hồ Ðiệp