LTS – Từ Bàn Viết Houston là cột mục bàn về các vấn đề thời sự từ chính trị tới kinh tế, văn hóa... do nhà báo Việt Nguyên trong ban biên tập Ngày Nay phụ trách. Ông cũng là một bác sĩ làm việc tại Houston.

HOUSTON (NN) – “Mưu sự tại nhân, thành sự tại thiên”, giấc mộng “xưng bá đồ vương” một lần nữa của cựu TT Bill Clinton tan thành mây khói sau khi Thượng nghị sĩ Barack Obama chiếm được đủ số phiếu đại biểu cần thiết để chính thức thành ứng cử viên Tổng thống của đảng Dân Chủ và bà TNS Hillary Clinton đành tuyên bố chịu thua ngày 7/6/2008.

Lần này bà Clinton không rơi những giọt lệ như sau ngày thất cử ở Iowa, có lẽ bà cũng cảm thấy không cần phải khóc cho mưu đồ của ông chồng Bill Clinton muốn làm Tổng thống trong hậu trường thêm tám năm nữa, để bà vợ làm bức bình phong, bắt chước cựu Tổng thống nước Nga Vladimir Putin lui một bước xuống làm thủ tướng nhưng thực sự có đủ quyền lực cũ. Ông cựu tổng thống không thực hiện được ý định trong một nước dân chủ Mỹ khác hẳn với ông Putin ở một nước Nga dân chủ giả hiệu. Lịch sử Hoa Kỳ đã tiến một bước dài với ứng cử viên da đen lần đầu tiên trong lịch sử đang bước một bước đến gần tòa Bạch Ốc.

Cuộc bầu cử 2008

Cuộc chạy đua vào tòa Bạch Ốc năm 2008 xẩy ra sớm hơn mọi năm và hai ứng cử viên của hai đảng Cộng Hòa và Dân Chủ cũng đối đầu với nhau sớm hơn. Đảng Dân Chủ phải chấm dứt cuộc chay đua giữa bà TNS Hillary Clinton và TNS Barack Obama để chấm dứt sự chia rẽ càng ngày càng nặng trong đảng và để đối đầu với TNS John McCain, ứng cử viên Tổng thống đảng Cộng Hòa nhưng đã hành xử như đương kim Tổng thống với chuyến đối ngoại ở Au châu và Trung Đông.

Cuộc bầu cử năm 2008 là cuộc bầu cử khó tiên liệu. Đa số các nhà tiên đoán thời cuộc đã đoán sai. Trong những cuộc thăm dò ý kiến tại các cuộc bầu cử sơ bộ tiểu bang giữa hai ứng cử viên Hillary Clinton và Barack Obama, các nhà bình luận đã dựa trên những con số thăm dò sai lạc. Bà Clinton bị tiên đoán thua ông Obama ở Texas nhưng đã thắng.

Tương tự, như ở tiểu bang Ohio, cuộc thăm dò ý kiến cho thấy ông Obama dẫn trước 2% nhưng thua bà Clinton 10%. Ở California, ông Obama dẫn 6% rôi thua 9%. Ở Indiana ông Obama thắng 14% thay vì thua bà Clinton. Lý do dễ hiểu là những cuộc thăm dò ý kiến không đáng tin cậy. Các con số dựa trên số người được hỏi rất ít, trung bình từ 500 đến 700 người, con số của báo New York Times chỉ dựa trên 283 người khác với những con số trên 1000 người của đài BBC. Những con số dựa trên một số nhỏ người gặp trên đường phố không đại diện được cho dân Mỹ. Những người còn lại được gọi tại nhà, đa số là người thất nghiệp thiểu số. Những người được hỏi trả lời cho qua chuyện hoặc nói láo. Những con số này lại được dùng cho các nhà bình luận trên các đài truyền hình. Trong năm 2007, người ta thấy rõ ràng những con số này được dùng để kêu gọi cử tri đi bầu cho ông Bush khi các cuộc thăm dò ý kiến đều cho thấy ông Bush sẽ thua ông Kerry.

Ông Obama đã thắng vì những lỗi lầm của bà Clinton. Bà đã dùng ông Clinton để đi tranh cử cho bà. Trong 20 năm nay ông Clinton đã khéo léo che dậy những lỗi lầm và đã khéo léo lấy lòng dân da đen khi lập văn phòng cựu Tổng thống ở Harlem nhưng khi đụng đôi thủ da màu thì ông đã để lộ bộ mặt thật kỳ thị chủng tộc. Những lời tuyên bố trong những tháng tranh cử của ông Clinton đã hại vợ và khiến người ta nghĩ đến quá khứ không mấy tốt đẹp của ông về Monica Lewinsky, vê Gennifer Flower và dân Mỹ cảm thây không thoải mái lắm với đệ nhất phu quân tương lai. Hồi thời kỳ kinh tế thịnh vượng hậu Reagan và chiến tranh lạnh người ta dễ tha thứ cho ông nhưng những kiểu cách của thời Clinton không còn ăn khách. Thế lực đại gia Kennedy và công đoàn AFL-CIO đứng đằng sau TNS Barack Obama cùng “nội phản” như cựu bộ trưởng Năng lượng Richardson, TNS John Kerry, John Edwards đã giúp TNS Obama đánh bại bà Clinton, chưa kể đến bộ máy tranh cử từ hôi tháng giêng đầu năm cho thấy bà Clinton không thể có thêm tiền vào quỹ tranh cử khi đã dùng tôi đa 2,300 Mỹ kim mỗi đầu cử tri như luật tranh cử Hoa Kỳ quy định.

Kỳ phùng địch thủ

Đạo diễn George Lucas của nền điện ảnh Hollywood giờ đây đang chờ để chọn lựa giữa hai tài tử đóng phim sắp đến cho cuốn phim của ông: Tổng thống con lai đầu tiên hay Tổng thống cựu chiến binh Việt Nam đầu tiên? Ngọn sóng Obama đang tràn khắp thế giới, từ Mỹ qua Au Châu, Á, Phi và Nam Mỹ. TNS John McCain đang phải đối đầu với ngọn sóng đang lên, ngọn sóng tự hào của nền dân chủ Mỹ. Ngay sau khi TNS Obama thắng cử sơ bộ đảng Dân Chủ, 76% dân Mỹ đã tuyên bố họ sẵn sàng chấp nhận một tổng thống da đen so với con số 14% trong năm ngoái (nếu chúng ta còn tin vào những con số thăm dò ý kiên!).

Hai ứng cử viên John McCain và Barack Obama tuy khác màu da nhưng có nhiều điểm rất giống nhau. Cuộc tranh tài trong sáu tháng tới sẽ nghiêng ngửa.

Cả hai người đều đi từ trong bóng tối ra ánh sáng. Năm 2007, giới bình luận đều cho là cuộc đời chánh trị của TNS McCain đã cáo chung, còn TNS Obama chỉ sáng chói trong năm tháng qua. Cả hai đều thu hút số phiếu của thành phần độc lập không thuộc đảng phái nào. Cả hai đều nhìn về tương lai mặc dù người ta cố gắng ép ông John McCain với TT Bush nhiệm kỳ 3 hay Obama với giới chánh trị da đen. Cả hai đều hấp dẫn báo chí và truyền thông.

Ông Barack Obama, người con lai da đen, sanh trưởng ở Hawaii, tiến thân sau khi tốt nghiệp Harvard đã thu hút giới cử tri với khẩu hiệu “Yes We Can” đối đầu với TNS John McCain cựu chiến binh Việt Nam, quên quá khứ, nhìn về tương lai thay đổi một nước Mỹ. TNS Obama có tài thu hút quần chúng nhanh chóng, nhất là giới trẻ, điểm thu hút là ông dùng chữ “You”, chính các anh là những người sẽ thay đổi nước Mỹ. Nhờ kinh nghiệm những năm tổ chức cộng đồng ở vùng Nam thành phố Chicago. Ông có khả năng khích động đám đông như các Mục sư Tin Lành ở nhà thờ. Điểm yếu của TNS Obama là ít khi nói những điều mất lòng người, chỉ thích nói những điều quân chúng muốn nghe.

TNS John McCain, người anh hùng có kinh nghiệm cá nhân từ chiến tranh, cương quyết, nóng tính nhưng quyết thắng; người ta khó đoán được những đòn của ông trong các cuộc tranh cử trong năm qua. Khác với ông Obama, ông McCain hấp dẫn cử tri trong những cuộc hội họp thảo luận và được dân gốc Hispanic ủng hộ. Điểm yếu của ông là tuổi tác già 74 tuổi đổi lại với điểm yếu của Obama là tuổi (47) trẻ thiêu kinh nghiệm.

Cả hai đều may mắn. Năm 1973, khi ông McCain về Mỹ sau khi được thả từ Hỏa lò, đã về thủ đô Washington cư trú đến năm 1980 ông lấy bà Cindy Hemsley ở Arizona, con nhà triệu phú phân phôi bia Anhauser Busch. Bà vợ giầu đã mua nhà ở quận Rhodes nhờ vậy ông có đủ tiêu chuẩn để ứng cử vào chức TNS liên bang thay cho TNS Barry Goldwater năm 1982. 26 năm sau ông may mắn trong kỳ bâu sơ bộ khi cựu Thị trưởng Rudy Giuliani bỗng nhiên quyết định không dự kỳ bầu cử sơ bộ sớm.

Cuộc đời chánh trị của TNS Barack Obama cũng may mắn không kém. Năm 2003 khi ông ra tranh cử TNS liên bang đối đầu với TNS Jack Ryan đảng Cộng Hòa, vợ ông Jack Ryan ra tố cáo chồng đã dẫn bà đi các câu lạc bộ về đêm ở Chicago bắt bà làm tình tập thể. Xì-căng-đan tình dục của ông Jack Ryan đã giúp ông Obama một người thiếu kinh nghiệm chính trị thắng dễ dàng.

Hai ứng cử viên John McCain và Barack Obama có liên hệ đến xì-căng-đan tham nhũng. John McCain phải ra đạo luật Feingold còn Obama với ông bạn Tony Rezko mới bị kết tội tham nhũng. Nhưng cả hai nhờ báo chí yêu nên các vụ này không nổ lớn. Nhà báo Chris Mathews năm 2006 đã nói là giới báo chí và truyền hình đều thích TNS John McCain. Trong hai năm từ 1999 đến 2000, giới báo chí đi theo sát TNS John McCain trên “chuyến tầu nói thẳng” (straight talk express), ông là anh hùng được giới truyền thông phỏng vấn sau biến cố11/9/2001 nhờ vậy mà giới truyền thông đã thích ông hơn là TNS Hillary Clinton hay Barack Obama.

Chương trình nghị sự của hai ông chưa rõ nhưng ông McCain mạnh về đối ngoại còn ông Obama nghiêng về kinh tế một yếu tố được xem là mạnh của đảng Dân Chủ. Dĩ nhiên là cả hai ông từ từ phải đi theo đường lôi của Đảng. Ông Obama phải đổi chủ trương nói chuyện với kẻ thù Iran, Cuba vô điều kiện còn ông John McCain phải cố giải quyết chiến tranh Iraq và kinh tế đang trên đường đi xuống mà không có bóng của chương trình TT Bush.

Cả hai ứng cử viên đều có chương trình đối nội không khác nhau lắm. TNS Obama chủ trương chánh sách thuế công bằng còn ông McCain tiếp tục chánh sách giảm thuế của đảng Cộng Hòa (dĩ nhiên là dân phải đóng thuế thêm trên một phương diện nào.) Chánh sách thuế của hai ông phải đủ để cung cấp tài chánh cho chương trình y tế tốn kém. Ông Obama chủ trương y tế cho mọi người (không rộng rãi như chương trình của bà Clinton) với tín chỉ thuế 5000 Mỹ kim cho mỗi gia đình, ông McCain giảm bớt luật lệ khắt khe để y tế có thể đến tay mọi người dân. Ở Iraq cả hai đều rút quân, rút quân sớm năm 2010 như chủ trương của ông Obama hay rút quân trễ hơn đến 2013 như của ông McCain sau khi xem việc đổ quân thêm vào Iraq năm 2006 đã thành công.

Với tình trạng kinh tế suy thoái vì nạn nhà cửa, làm mất ba ngàn tỷ Mỹ kim tài sản của dân Mỹ, TNS McCain rõ ràng để tự ý kinh tế thị trường định đoạt còn TNS Obama chủ trương chánh quyền đổ 10 tỷ Mỹ kim giúp đỡ dân Mỹ không bị tịch thu nhà cửa, cho tín chỉ thuế người lợi tức kém và cho vay tiền vay lại từ cơ quan nhà của liên bang FHA.

TNS John McCain nhìn về con đường của đảng Cộng Hòa, nếu đắc cử ông sẽ bổ nhiệm các quan tòa có quan điểm bảo thủ như chánh án John Roberts và Samuel Alito còn TNS Obama chưa có ý định gì về con đường Tối Cao Pháp Viện.

Đến mùa thu năm 2008, khi ngọn sóng Obama êm lắng, dân Mỹ sẽ cố gắng chọn lựa Tổng thống dựa trên những tiêu chuẩn lãnh đạo cần thiết trong những cuộc tranh luận. TNS John McCain đã khôn ngoan đi một bước trước, đề nghị với TNS Barack Obama dựa trên binh pháp Tôn Tử “biết người biết ta, trăm trận trăm thắng”, mười cuộc thảo luận hình thức hội thoại (town meeting) sở trường của ông. Nhưng những yếu tố khác sẽ ảnh hưởng đến cử tri Mỹ, nhiều người không thích ông McCain vì họ không thích đảng Cộng Hòa và TT Bush, nhiều người không thích ông Obama vì tuổi trẻ và da mầu (dù không đen lắm). Yêu tố màu da chắc chắn sẽ dự vào quyết định cũng như yếu tố phó tổng thống và đệ nhất phu nhân. Bà Michelle Obama phải thay đổi, yểu điệu như đệ nhất phu nhân thay vì như “cheer leader” dơ tay hò hét Yah! Yah” để đôi đầu với bà Cindy Hemsley dịu dàng đứng bên cạnh chồng.

Yếu tố quan trọng nhất định đoạt bầu cử năm nay là thành phần cử tri trên 40 tuổi, da trắng ở các tiểu bang với các cử tri làm thay đổi lá phiếu (swing states) quan trọng nhất là Florida, Ohio và Pennsylvania. Trong các tiểu bang ấy ông Obama chỉ thắng ở Pennsylvnalia theo như thống kê của đại học Quinnipiac ngày 20-5-2008. (Nếu chúng ta còn tin thống kê của người Mỹ!)

Việt Nguyên

(Houston 8 tháng 6-2008)