Nguyễn Hà Sơn (tổng hợp)

Châm ngôn tiếng La-tinh: Numen lumen. Tiếng Anh: “God, our light” (Thượng Ðế, ánh sáng của chúng ta)

Thành lập: Năm 1848

Loại: Trường công của tiểu bang Wisconsin

Quỹ hiến tặng: 1.425 tỉ đô la

Viện trưởng: John D. Wiley

Ban giảng huấn: 2,054

Sinh viên cử nhân: 29,000

Sinh viên cao học và tiến sĩ: 11,423

Ðịa điểm: Thành phố Madison, Wisconsin

Khuôn viên đại học: Trong thành phố, với diện tích 933 mẫu Anh (3.77 km2)

Mầu sắc: Ðỏ thắm và trắng

Biểu tượng may mắn: Con chồn Bucky Badger

Website: www.wisc.edu

Hệ thống đại học Wisconsin

University of Wisconsin (thường được gọi vắn tắt là UW) là một hệ thống đại học công lập trong tiểu bang Wisconsin. Ðây là một trong những hệ thống giáo dục cao đẳng công lập lớn nhất ở Hoa Kỳ, mỗi năm thu nhận hơn 170,000 sinh viên theo học và có hơn 32,000 nhân viên giảng huấn và hành chánh trong khắp tiểu bang.

Hệ thống đại học này gồm có:

- Hai khuôn viên ở Madison và Milwaukee gồm có cả bậc tiến sĩ chuyên về nghiên cứu.

- Mười một khuôn viên đại học toàn khoa bậc cử nhân và cao học.

- Mười ba trường cao đẳng (colleges) học hai năm, dành cho sinh viên năm thứ nhất và năm thứ nhì, với những chương trình căn bản để sau đó họ có thể tiếp học và thi lấy bằng cử nhân bốn năm.

- Hệ thống giáo dục bổ túc gọi là The University of Wisconsin-Extension (www.uwex.edu) hợp tác với tất cả 26 khuôn viên, trong tất cả 72 quận hạt của Wisconsin, để cống hiến tài năng giáo dục của University of Wisconsin cho khắp nơi trong tiểu bang.

Tất cả những khuôn viên của University of Wisconsin và những chương trình thuộc UW-Extension cung cấp cho các công dân của Wisconsin những cơ hội để đóng góp vào kho “kinh tế kiến thức” ngày càng bành trướng của tiểu bang này, qua sứ mạng “ba mũi dùi” của hệ thống University of Wisconsin là giáo huấn, nghiên cứu và dịch vụ công ích.

Lịch sử University of Wisconsin-Madison

University of Wisconsin-Madison là một đại học nghiên cứu công cộng được thành lập trong năm 1848 và là ngôi trường đầu não của hệ thống University of Wisconsin System.

Là một đại học công lập được hưởng đất công thổ của liên bang (land-grant university), University of Wisconsin cống hiến nhiều môn học và chương trình nghiên cứu đa dạng, và những sinh hoạt hào hứng cho sinh viên. Ngành giáo dục bổ túc (UWEX) cung cấp những tài nguyên giáo dục cho dân chúng, cho các cơ sở kinh doanh và các cộng đồng trong khắp tiểu bang.

Khởi điểm của University of Wisconsin bắt đầu ngay sau khi Wisconsin chính thức trở thành một tiểu bang trong năm 1848. Ðiều Khoản X trong Ðoạn B của Hiến Pháp Wisconsin cung cấp kế hoạch để “thành lập một trường đại học tiểu bang, bên cạnh hoặc ở gần trụ sở của chính phủ tiểu bang...” Ngày 26 Tháng Bẩy năm 1848, ông Nelson Dewey, thống đốc đầu tiên của Wisconsin, ký sắc lệnh để chính thức thành lập University of Wisconsin. Lớp học đầu tiên được khai giảng ngày 5 Tháng Hai 1849, với vỏn vẹn 17 sinh viên. Ngày nay, khuôn chính của University of Wisconsin-Madison có diện tích rộng 933 mẫu Anh và tọa lạc cách trụ sở Quốc Hội tiểu bang khoảng một dặm.

Thường được coi là một đại học có tầm cỡ “Public Ivy” - nghĩa là một đại học công lập ưu tú, có thể ganh đua với những trường thuộc nhóm đại học tư Ivy League - University of Wisconsin-Madison đứng thứ nhì trong số những đại học Mỹ về ngân sách nghiên cứu và khai triển trong tài khóa 2006, với hơn 800 triệu đô la dành cho những chương trình nghiên cứu, theo thống kê của tổ chức National Science Foundation.

Trong năm 2007, tuần báo U.S. News & World Report xếp hạng University of Wisconsin đứng thứ 8 trong số tất cả những đại học ở Hoa Kỳ.

Một số thời điểm quan trọng

Trong năm 1863, University of Wisconsin bắt đầu thu nhận những nữ sinh viên.

Trong năm 1866, Quốc Hội tiểu bang cho University of Wisconsin được cấp đất công thổ.

Ngày 4 Tháng Tư 1892, nhật báo The Daily Cardinal do sinh viên điều hành bắt đầu xuất bản.

Trong năm 1898, giáo sư âm nhạc Henry Dyke Sleeper soạn ca khúc Varsity được dùng làm bài hát truyền thống của University of Wisconsin.

Trong năm 1913, khoa học gia Elmer V. McCollum của University of Wisconsin khám phá sinh tố A.

Trong năm 1916, ông McCollum khám phá sinh tố B.

Xếp hạng

Kể từ đầu thế kỷ 20 University of Wisconsin đã trở thành một trong những đại học hàng đầu ở Hoa Kỳ và đã được xếp hạng như là một trong những đại học nghiên cứu thượng đẳng trên thế giới, được sánh ngang hàng với những trường đại học thuộc nhóm Ivy League. University of Wisconsin là một trong 60 thành viên của Association of American Universities (AAU) (Hiệp Hội Ðại Học Mỹ), một hiệp hội bao gồm những đại học nghiên cứu hàng đầu có mục đích duy trì một hệ thống giáo dục và nghiên cứu thượng thặng.

Cơ quan National Research Council (NRC) (Hội Ðồng Nghiên Cứu Quốc Gia) đã xếp hơn 70 chương trình của University of Wisconsin vào 10 hạng cao nhất toàn quốc.

Trong phúc trình Gourman về những chương trình giáo dục bậc cử nhân, University of Wisconsin-Madison được xếp hạng ba trong số những đại học công lập xuất sắc nhất, sau hai đại học University of California-Berkeley và University of Michigan. Ðồng thời, University of Wisconsin cũng được xếp hạng bẩy trong số những đại học ở Hoa Kỳ về phẩm chất cho những chương trình bậc cử nhân.

Trong tài liệu về xếp hạng các trường đại học trên thế giới, tựa là Academic Ranking of World Universities, do đại học Shanghai Jiao Tong University của Trung Quốc xuất bản, University of Wisconsin-Madison được xếp hạng 17 trong số những đại học tốt nhất thế giới. Trong một cuộc khảo sát năm 2004 của cơ quan truyền thông Bloomberg họ nhận xét rằng UW-Madison đứng ngang hàng với Ðại Học Harvard trên phương diện đào tạo những nhà tổng quản trị làm việc tại các cơ sở kinh doanh thuộc 500 công ty trong danh sách của Standard & Poor's. UW-Madison đứng hạng nhì sau Ðại Học Harvard về tổng số những cựu sinh viên có bằng tiến sĩ, và đứng đầu toàn quốc về tổng số những cựu sinh viên tham gia cơ quan phụng sự hòa bình Peace Corps.

Trong bảng xếp hạng các trường đại học Hoa Kỳ năm 2007, tuần báo U.S. News & World Report liệt University of Wisconsin vào hạng 38 toàn quốc. Ngoài sự kiện là một trong những trường xuất sắc nhất về các môn địa lý, lịch sử, báo chí, và xã hội học, gần đây University of Wisconsin đã được xếp hạng nhì về phẩm chất cho bằng tốt nghiệp môn giáo dục.

Trong bảng xếp hạng các trường đại học năm 2007 của nguyệt san Washington Monthly University of Wisconsin đứng thứ 18, không những trên phương diện học thuật mà còn căn cứ vào những chương trình nghiên cứu của sinh viên và dịch vụ công ích.

Nghiên cứu

Kể từ khi được thành lập như là một trường đại học hưởng đất công thổ, University of Wisconsin đã trở thành một trong những học viện cao đẳng đi tiên phong trong nhiều lãnh vực nghiên cứu. Trong niên học 2007-2008, hệ thống này đã dành 832 triệu đô la cho những chương trình nghiên cứu tại University of Wisconsin-Madison. Với số tiền đó, University of Wisconsin-Madison là trường đại học có ngân sách cao thứ nhì dành cho nghiên cứu, sau John Hopkins University, và cao hơn những trường đối thủ như University of California-Los Angeles và University of Michigan.

Nói chung, hệ thống University of Wisconsin điều hành gần 100 trung tâm và chương trình nghiên cứu, từ nông nghiệp cho tới các môn nghệ thuật, từ giáo dục cho tới các ngành cơ khí. University of Wisconsin được coi là một trung tâm chủ yếu về nghiên cứu tế bào mầm từ phôi thai, kể từ khi Giáo Sư James Thomson của trường này trở thành khoa học gia đầu tiên đã tách riêng được những tế bào từ phôi thai loài người. Thành tích này đã khiến cho cả thế giới chú ý tới nhưng chương trình nghiên cứu của University of Wisconsin. Sau đó, họ đã tiếp tục đi tiên phong trong địa hạt nghiên cứu tế bào mầm, một phần là nhờ được tài trợ từ tổ chức Wisconsin Alumni Research Foundation của cựu sinh viên và từ viện nghiên cứu tế bào mầm WiCell Research Institute thuộc University of Wisconsin-Madison.

University of Wisconsin-Madison cũng nổi tiếng về những chương trình kỹ sư cơ khí và kỹ nghệ bậc hậu cử nhân, đồng thời được xếp hạng cao trong những môn kỹ sư hạch tâm, khoa học vi tính, và khoa học động vật. Phân khoa Engine Research Center (Trung Tâm Nghiên Cứu Ðộng Cơ) của University of Wisconsin là một trong những nơi đứng đầu trong địa hạt nghiên cứu kỹ thuật cơ khí được ứng dụng trong kỹ nghệ xe hơi.

University of Wisconsin-Madison là một trong 30 học viện được ban đặc quyền về hải thủy (sea grant colleges) ở Hoa Kỳ. Những học viện này có các chương trình khoa học, giáo dục, huấn luyện, và dự án liên quan tới việc bảo tồn và sử dụng những bờ biển của Hoa Kỳ, vùng Great Lakes, và các lãnh vực hải thủy khác.

Dù sao, University of Wisconsin-Madison đôi khi đã có điểm xấu bị chỉ trích. Trong Tháng Giêng 2008, tờ báo The Badger Herald của sinh viên trường này tường trình rằng trong Tháng Sáu năm 2007 Bộ Nông Nghiệp Hoa Kỳ đã khiển trách trung tâm nghiên cứu thú vật Research Animal Resource Center của University of Wisconsin-Madison vì vi phạm đạo luật Animal Welfare Act, khi họ không dùng thuốc giảm đau cho những con thú mà họ sử dụng trong những thủ tục thí nghiệm gây đau đớn, khi họ chăm sóc thú vật dùng để thí nghiệm một cách không thích đáng, và không báo cáo cho các thú y về những vấn đề y khoa xảy ra cho chúng.

Chương Trình Văn Khoa và Khoa Học Ưu Hạng

Chương Trình Văn Khoa và Khoa Học Ưu Hạng (Letters & Science Honors Program) phục vụ hơn 1,700 sinh viên thuộc College of Letters and Science, với một chương trình cử nhân bổ sung. Những sinh viên theo học chương trình này có mục đích cố gắng đạt được ưu hạng trong những địa hạt thuộc khoa học nhân văn và trong những bằng tốt nghiệp của họ. Chương trình này được khởi đầu để đáp ứng với một kiến nghị của sinh viên trong năm 1958 để yêu cầu được thụ huấn một cách gay go hơn cho những sinh viên xuất sắc.

Ngoài những môn học chính, chương trình này còn cung cấp những dịch vụ cố vấn trong các địa hạt chuyên môn; ban phát học bổng, trợ cấp tài chánh, phát những giải thưởng; và nhất là khuyến khích sinh viên thi hành những cuộc nghiên cứu.

Chương trình ưu hạng này cũng bảo trợ cho vài tổ chức của sinh viên, như toán University of Wisconsin-Madison Forensics Team chuyên tham gia những cuộc tranh luận của sinh viên.

(Còn tiếp 1 kỳ)