Hình bên: LM Nguyễn Văn Lý bị Công an bịt miệng trong phiên tòa ở Huế ngày 30/3/2007. Tấm hình sau đó được phổ biến khắp thế giới. Hình AFP/Getty Images.

WASHINGTON DC - Một nhóm đông đảo nghị sĩ thuộc cả hai đảng Cộng Hòa và Dân Chủ đã cùng ký tên gửi chủ tịch nước CSVN một bức thư đòi trả tự do tức khắc và vô điều kiện cho linh mục Nguyễn Văn Lý trong khi tổ chức bảo vệ nhân quyền cho rằng việc bỏ tù ngài đáng để đưa tên nước Việt Nam trở lại danh sách “các nước cần quan tâm đặc biệt”.

Linh mục Nguyễn Văn Lý, 63 tuổi, bị kêu án 8 năm tù trong một phiên xử ở Huế ngày 30/3/2007 với cáo buộc “tuyên truyền chống nhà nước CHXHCNVN” theo điều 88 của Luật Hình Sự. Các nước Tây phương và các tổ chức bảo vệ nhân quyền quốc tế từng đả kích kịch liệt điều khỏan này vì nó ngược lại với chính bản hiến pháp của chế độ và đồng thời ngược lại Công Ước Quốc Tế về Các Quyền Dân Sự và Chính Trị mà chế độ Hà Nội đặt bút ký cam kết tuân hành.

Từ sau 1975 đến nay, ngài đã ở tù Cộng sản ít nhất 3 lần, không kể những năm tháng bị quản chế, tổng cộng 16 năm, chỉ vì đấu tranh đòi tự do tôn giáo và nhân quyền.

“Chúng tôi yêu cầu ông tiến hành ngay lập tức và vô điều kiện thả LM Nguyễn Văn Lý ra khỏi nhà tù, để ngài trở về nhà cũng như sinh hoạt không bị giới hạn về quyền tự do phát biểu, hội họp và quyền tự do đi lại”. Bức thư ký tên 37 vị nghị sĩ Hoa Kỳ, cầm đầu bởi nghị sĩ Barbara Boxer (Dân chủ) và nghị sĩ Sam Brownback (Cộng Hòa), viết như vậy để gửi cho Nguyễn Minh Triết, chủ tịch nước CSVN.

Bức thư nói phiên tòa xử LM Nguyễn Văn Lý “vi phạm trầm trọng” quyền con người.

Bức thư nói các hoạt động đấu tranh ôn hòa của LM Lý “cổ võ tự do tôn giáo và dân chủ ở Việt Nam rất nổi tiếng ở Hoa Kỳ”.

Trong số những nghị sĩ ký tên vào bức thư gửi ông Triết, người ta thấy có cả nghị sĩ nổi tiếng và nhiều ảnh hưởng như nghị sĩ Edward Kennedy (Dân Chủ) và nghị sĩ Orrin Hatch (Cộng Hòa).

Tuy phiên tòa có cho phép ký giả ngọai quốc, đại diện một số tòa đại sứ quan sát qua màn hình từ một phòng khác, LM Nguyễn Văn Lý không được phép có luật sư biện hộ. Thân nhân của ngài cũng không được dự khán. Những người ngồi trong tòa đều là cán bộ đảng đòan của chế độ tại địa phương.

Khi ngài lên tiếng phát biểu thì bị một tay công an lực lưỡng bịt mồm. Tấm hình lịch sử này sau đó được phổ biến đi khắp thế giới.

Các lãnh đạo CSVN khi công du khi đến Mỹ đều phải đối diện với tấm hình này được phóng lớn bởi những người biểu tình chống chế độ Hà Nội.

Maran Turner, giám đốc điều hành tổ chức bảo vệ nhân quyền Freedom Now, cho hay trường hợp cha Lý và những trường hợp tương tự liên quan đến các tôn giáo khác xứng đáng để đưa tên nước Việt Nam trở lại danh sách “các nước cần quan tâm đặc biệt” (CPC) vì vẫn đàn áp trầm trọng quyền tự do tôn giáo của người dân.

Hoa Kỳ đã xếp Việt nam trong danh sách CPC từ năm 2004 nhưng đến Tháng 11/2006 thì lấy tên ra khi TT Bush đến Việt Nam tham dự Hội nghị Diễn Đàn Kinh tế Á Châu Thái Bình Dương (APEC). Nhờ đó, Việt Nam được cho gia nhập Tổ Chức Thương Mại Thế Giới (WTO) vào đầu năm sau.

Hàng năm, Ủy Ban Tự Do Tôn Giáo Quốc Tế Hoa Kỳ (USCIRF) đều kêu gọi Bộ Ngọai Giao cho tên Việt Nam trở lại danh sách CPC vì tình hình tự do tôn giáo và nhân quyền ở nước này vẫn còn bị đàn áp nghiêm trọng. Lời tuyên truyền của chế độ Hà Nội luôn luôn đi ngược với thực tế xảy ra.

Hồi Tháng Năm vừa qua, ông Michael Cromatie, Phó chủ tịch USCIRF cầm đầu phái đoàn tìm hiểu tình hình tự do tôn giáo tại Việt Nam đã có cơ hội gặp LM Nguyễn Văn Lý ở trại tù Nam Hà. Ông cho hay ngài bị biệt giam mà lý do tại sao không rõ.

Các nước Tây phương, các tổ chức bảo vệ nhân quyền quốc tế đã nhất loạt đả kích chế độ Hà Nội khi kết án tù LM Nguyễn Văn Lý. Hàng năm, họ đều lập lại lời đòi hỏi này nhưng CSVN vẫn tảng lờ.

LM Nguyễn Văn Lý là một trong những người thành lập “Khối 8406”, một tổ chức quần chúng gồm đủ mọi thành phần xã hội tại Việt Nam, vận động dân chủ hóa đất nước. Từ 118 người ký tên ban đầu, tổ chức này được hàng ngàn người trong nước hưởng ứng. Một số tổ chức chính trị cũng theo đó thành hình trên đường trở thành đối lập với đảng và nhà nước CSVN.

Nhìn thấy nguy cơ mất độc quyền cai trị đất nước, mất cơ hội chia nhau tham nhũng, chế độ Hà Nội đã bắt bỏ tù ngài và những người cầm đầu các tổ chức quần chúng khác.