Ðinh Quang Anh Thái/Ngu?i Vi?t

LTS: Ông Nguy?n Gia Ki?ng t?ng gi? ch?c ph? tá t?ng tru?ng kinh t? (1974 - Tháng Tu 1975). Sau dó ông b? tù C?ng S?n 4 nam r?i sang Pháp d?nh cu. Ông là thành viên sáng l?p c?a T?p H?p Dân Ch? Ða Nguyên có tr? s? chính t?i Paris. Du?i dây là bài ph?ng v?n c?a biên t?p viên Ðinh Quang Anh Thái v?i ông Nguy?n Gia Ki?ng xoay quanh v?n d? v? m?i quan h? gi?a Vi?t Nam và Trung Qu?c trong th?i gian g?n dây.

- Ngu?i Vi?t: Trung Qu?c ngày càng ngang ngu?c v?i Vi?t Nam: c?m ngu dân Vi?t Nam dánh cá, dua công nhân vào khai thác bauxite t?i cao nguyên, và m?i dây, hàng tram công nhân Trung Qu?c võ trang dao g?y hành hung ngu?i Vi?t t?i cao nguyên. Tình hình này do l?i c?a ai?

- Ông Nguy?n Gia Ki?ng: Vi?c các xí nghi?p Trung Qu?c cho công nhân hành hung dân cu chung quanh v?n thu?ng x?y ra t?i Trung Qu?c, dôi khi còn hung b?o hon. Ðây không ph?i là m?t v?n d? chính tr? mà ch? là m?t thói quen c?a ngu?i Trung Qu?c. V?n d? là h? dang ? Vi?t Nam. Ðáng l? chính quy?n Vi?t Nam dã ph?i có bi?n pháp thích dáng.

V? vi?c Trung Qu?c c?m ngu dân Vi?t Nam dánh cá trên bi?n Ðông, c?n phân bi?t rõ ràng hai m?t k? thu?t và th?m quy?n. C?m dánh cá m?t th?i gian m?i nam d? cho phép ngu?n h?i s?n tái t?o là di?u dúng; tuy nhiên c?m dánh b?t ? nh?ng noi nào, vào lúc nào, d?i v?i lo?i h?i s?n nào, trong th?i gian bao lâu v.v... ph?i là m?t th?a u?c chung gi?a các nu?c chia s? bi?n Ðông ch? không th? do m?t nu?c don phuong áp d?t. T?i Châu Âu cung có nh?ng qui d?nh r?t chi ti?t v? dánh cá trên Ð?i Tây Duong nhung là qui d?nh c?a c? Liên Hi?p Châu Âu. Trung Qu?c dã cu x? ngang ngu?c v?i thái d? c?a m?t thu?ng qu?c. Ðáng chú ý là thái d? c?a Trung Qu?c và Vi?t Nam trong v? này. Sau khi h?i quân Trung Qu?c b?t gi?, dánh d?p và ph?t ti?n ngu dân Vi?t Nam theo quy?t d?nh don phuong c?a h? thì, theo chính l?i ngu?i phát ngôn c?a B? Ngo?i Giao Hà N?i, phía Vi?t Nam dã ch? “giao thi?p” và “d? ngh?” Trung Qu?c không ngan c?n ngu dân Vi?t Nam và phía Trung Qu?c dã tr? l?i ng?n g?n r?ng vi?c c?m dánh cá trong mùa Hè là c?n thi?t. Không khác gì m?t l?i m?ng m?, “c?m là dúng, các ngu?i ngu quá hay sao mà không hi?u?” Và Vi?t Nam im l?ng. B?c Kinh dã cu x? nhu m?t thu?ng qu?c và Vi?t Nam dã cu x? nhu m?t thu?c qu?c. Tru?c dây Trung Qu?c dã t?ng làm nhu v?y d?i v?i Philippines, chính quy?n Philippines dã ph?n ?ng quy?t li?t và Trung Qu?c dã nhu?ng b?. Philippines không có thái d? c?a m?t thu?c qu?c nên dã không b? d?i x? nhu m?t thu?c qu?c.

- Ngu?i Vi?t: Nhu ông nói, B?c Kinh dã cu x? nhu m?t thu?ng qu?c và Hà N?i dã cu x? nhu m?t thu?c qu?c, d?ng bào Vi?t Nam trong và ngoai nu?c nên có thái d? nào v?i Trung Qu?c?

- Ông Nguy?n Gia Ki?ng: Tru?c h?t là thái d? không nên có: dó là thái d? bài Hoa, thù ghét ngu?i Trung Qu?c. Trung Qu?c và chúng ta là hai nu?c láng gi?ng có nhi?u g?n bó v? ch?ng t?c và van hóa, m?t quan h? h?u ngh? và h?p tác ch? có th? có l?i cho c? hai dân t?c. Ngu?c l?i, m?t quan h? thù d?ch t?o m?t tình tr?ng cang th?ng tai h?i. Hon th? n?a nó còn d?t hai tri?u ru?i d?ng bào ta thu?c hai s?c t?c Tày và Nùng vào tình tr?ng r?t nh?c nh?i vì bên kia biên gi?i, trong t?nh Qu?ng Tây c?a Trung Qu?c còn có g?n 20 tri?u ngu?i Choang cung cùng m?t ch?ng t?c v?i h?. Nh?n xét này di nhiên không c?m c?n chúng ta b?o v? nh?ng quy?n l?i qu?c gia chính dáng.

Trung Qu?c và Vi?t Nam cùng theo ch? d? toàn tr?. Khi v?n d? dân ch? hóa chua gi?i quy?t du?c thì thái d? c?a chúng ta, ngu?i Vi?t trong nu?c cung nhu ngoài nu?c, ch? có m?t tác d?ng r?t gi?i h?n trên các di?n bi?n. Ngu?i Trung Qu?c cung ? trong tình tr?ng b?t l?c tuong t? nhu chúng ta. Tuy v?y chúng ta v?n ph?i có thái d?, tru?c h?t là thái d? v?i nhà c?m quy?n C?ng S?n Vi?t Nam. H? không nh?ng qu? l?y tru?c Trung Qu?c mà còn dùng b?o l?c d? dàn áp nh?ng ngu?i Vi?t Nam yêu nu?c dám bày t? s? ph?n n? tru?c nh?ng hành d?ng uy hi?p ngang ngu?c c?a B?c Kinh. Cô Ph?m Thanh Nghiên, các anh Nguy?n Xuân Nghia, Vu Hùng, Ph?m Van Tr?i, Tr?n Ð?c Th?ch, Nguy?n Van Tính, Nguy?n Kim Nhàn, Nguy?n Van Túc, Ngô Qu?nh, Nguy?n M?nh Son dã b? b?t giam chua xét x? t? g?n m?t nam nay. H? b? cáo bu?c là dã cang bi?u ng? lên án Trung Qu?c xâm lu?c, d?ng th?i dòi dân ch?. Tru?c dó nhi?u ngu?i trong h? dã b? công an hành hung vì bi?u tình ôn hòa tru?c s? quán Trung Qu?c. Ðây cung là nh?ng khuôn m?t dân ch? tích c?c nh?t hi?n nay. Chúng ta c?n lên ti?ng m?nh m? hon n?a dòi tr? t? do cho h?. H? r?t x?ng dáng v?i s? quý tr?ng và s? h? tr? c?a chúng ta.

Chúng ta cung c?n tích c?c v?n d?ng du lu?n toàn qu?c dòi nhà c?m quy?n C?ng S?n dua ra tru?c công lu?n và pháp lu?t qu?c t? nh?ng hành d?ng khiêu khích ngang ngu?c c?a B?c Kinh. Ði?u dáng gi?n nh?t hi?n nay là Hà N?i c? ngoan c? hy v?ng gi?i quy?t các mâu thu?n qua quan h? song phuong gi?a hai chính quy?n m?c dù th?c t? dã cho th?y ch?n l?a này ch? khuy?n khích Trung Qu?c leo thang trong chính sách chèn ép. Ðây ch? là ch?n l?a d?i d?t c?a m?t k? y?u không dám ch?ng c? tru?c m?t k? m?nh quy?t tâm chèn ép. Ch?ng nào mà ngay c? chính da s? d?ng viên C?ng S?n cung ph?n d?i ch?n l?a này thì ban lãnh d?o C?ng S?n s? ph?i thay d?i thái d?. Ðây là di?u ta có th? v?n d?ng du?c.

Ð?i v?i Trung Qu?c di?u mà chúng ta, ngu?i Vi?t Nam trong cung nhu ngoài nu?c, có th? làm, ngoài vi?c v?n d?ng m?i co h?i d? t? cáo tru?c th? gi?i chính sách l?n chi?m c?a Trung Qu?c, là t?y chay hàng hóa Trung Qu?c. Tác d?ng kinh t? d?n dâu còn tùy thu?c ? s? hu?ng ?ng c?a d?ng bào, nhung di?u quan tr?ng là bày t? s? ph?n n?. Chúng ta ph?i h?t s?c minh b?ch: chúng ta không h? thù ghét Trung Qu?c, chúng ta ch? ph?n d?i s? l?ng hành c?a nh?ng ngu?i c?m quy?n B?c Kinh và s? có thái d? thân thi?n ngay khi Trung Qu?c ch?ng t? thi?n chí mu?n gi?i quy?t nh?ng v?n d? gi?a hai nu?c trong tinh th?n th?a hi?p và tuong kính.

- Ngu?i Vi?t: Li?u Trung Qu?c có dám gây thêm m?t cu?c chi?n v?i Vi?t Nam nhu nam 1979; và n?u chi?n tranh bùng n?, ngu?i Vi?t h?i ngo?i nên ch?n thái d? nào d? m?t m?t, chung s?c cùng d?ng bào trong nu?c ch?ng quân xâm lu?c, m?t khác không b? mang ti?ng là ti?p tay cho ch? d? C?ng S?n hi?n nay?

- Ông Nguy?n Gia Ki?ng: Gi? nu?c là nhi?m v? t?i thu?ng, ngay c? n?u c?n ph?i ti?p tay cho chính quy?n C?ng S?n. Ch? d? này r?i s? qua di, không nên vì ghét nó mà làm ngo tru?c nh?ng thi?t h?i không th? d?o ngu?c du?c cho d?t nu?c. Tuy v?y tôi nghi là s? không th? có m?t cu?c chi?n Vi?t-Trung nhu nam 1979, ngay c? ? m?c d? th?p hon. Kinh t? Trung Qu?c d?a vào xu?t kh?u do dó Trung Qu?c r?t l? thu?c vào du lu?n th? gi?i. Hình ?nh Trung Qu?c trên th? gi?i hi?n nay dã khá x?u, m?t hành d?ng gây chi?n ch?c ch?n s? khi?n Trung Qu?c b? lên án và hàng hóa b? t?y chay. Ð?ng nên quên là bi?n minh duy nh?t c?a ch? d? c?ng s?n Trung Qu?c là phát tri?n kinh t?, kinh t? mà s?p d? thì s? có b?o lo?n và ch? d? C?ng S?n s? s?p d? theo. Trung Qu?c ngày nay không còn là Trung Qu?c h?i Bu?c Nh?y V?t và Cách M?ng Van Hóa n?a, nó gi?u có hon nhi?u nhung cung d? chao d?o hon nhi?u. S? không có chi?n tranh dù Vi?t Nam có chính sách d?i ngo?i th? nào di n?a. Ngay c? vi?c Trung Qu?c dánh chi?m các d?o còn l?i c?a chúng ta t?i Tru?ng Sa cung khó hình dung vì thi?t h?i s? quá l?n so v?i k?t qu?. Ði?u t?i da B?c Kinh có th? làm là gia tang khiêu khích trên bi?n Ðông, gây tr? ng?i cho Vi?t Nam trong vi?c khai thác h?i s?n và d?u khí, d?ng th?i mua chu?c nh?ng ph?n t? x?u d? làm lo?n ? biên gi?i phía B?c, nhung h? cung không th? di quá xa mà không gây ph?n n? trong du lu?n th? gi?i và b? t?y chay.

V? l?i, trái v?i nh?n xét h?i h?t c?a m?t s? chuyên gia, chính quy?n B?c Kinh dang g?p r?t nhi?u khó khan và s? ngày càng b?i r?i hon n?a vì cu?c kh?ng ho?ng kinh t? này. Xu?t c?ng suy s?p trong khi tiêu th? n?i d?a cung gi?m di thay vì tang lên. Không nên m?c l?a nh?ng con s?. T? l? tang tru?ng 6% hi?n nay mà Trung Qu?c dua ra không có gì b?o d?m là dúng, nh?ng con s? c?a B?c Kinh d?u r?t dáng ng? v?c. Mà cho dù t? l? này có dúng di n?a tình tr?ng kinh t? Trung Qu?c cung v?n r?t nguy ng?p n?u ta nhìn sát hon m?t chút. Ch? có nhà nu?c b? ti?n d? tr? ra ch? dân chúng không mua. Tình tr?ng này có th? kéo dài bao lâu? Trong vòng m?t nam qua B?c Kinh dã xài g?n m?t n?a t?ng s? d? tr? c?a h?, cái gì s? x?y ra khi s? ti?n d? tr? dã c?n? Và cho dù kinh t? th? gi?i có s?m ph?c h?i nhu B?c Kinh hy v?ng di n?a thì cung không bao gi? h? có th? xu?t c?ng ? m?c d? tru?c dây vì m?t trong nh?ng h?u qu? quan tr?ng nh?t c?a cu?c kh?ng ho?ng này là t? dây phuong Tây, d?c bi?t là Hoa K?, s? ph?i c? gi? thang b?ng cán cân thuong m?i và không th? nh?p siêu nhu tru?c. Ð?ng s?, Trung Qu?c s? r?t kh?n d?n.

Cung c?n nhìn rõ lý do khi?n Hà N?i s? B?c Kinh. Ð?ng C?ng S?n Vi?t Nam không s? Trung Qu?c s? t?n công b?ng quân s?, h? bi?t di?u này s? không x?y ra. H? th?n ph?c B?c Kinh d? kh?i cô l?p, h? c?n d?a vào B?c Kinh d? duy trì ch? d? d?c tài d?ng tr?. H? th?a bi?t h? b? nhân dân Vi?t Nam thù ghét.

- Ngu?i Vi?t: Vi?t Nam có hy v?ng gì l?y l?i du?c Hoàng Sa, Tru?ng Sa và các vùng d?t dã m?t không?

- Ông Nguy?n Gia Ki?ng: N?u ch? lý lu?n trên b?i c?nh d?a lý chính tr? hi?n nay thì không. Ði?u t?i da ta có th? hy v?ng là d?ng m?t thêm n?a. Chính sách khôn ngoan d?i v?i Vi?t Nam là ti?p t?c xác nh?n ch? quy?n Vi?t Nam trên Hoàng Sa, Tru?ng Sa và bi?n Ðông, nhanh chóng dân ch? hóa và h?i nh?p v?i th? gi?i, và ch? b?i c?nh trong vùng thay d?i. Vùng Ðông Á s? còn ch?ng ki?n nh?ng thay d?i r?t l?n. Ði?u ch?c ch?n là Trung Qu?c không th? t?n t?i du?i hình th?c hi?n nay.

D?n d?n cùng v?i trào luu dân ch? hóa và toàn c?u hóa các biên gi?i chính tr? hi?n nay s? m?t d?n ý nghia và t?m quan tr?ng. Ngu?c l?i, nh?ng quan h? kinh t? và van hóa s? d?n d?n t?o ra nh?ng liên minh m?i. Trong cái nhìn này m?t s? kh?i h?p tác s? hình thành trong và chung quanh Trung Qu?c và s? có th?c ch?t hon nhi?u so v?i các nhà nu?c hình th?c, trong dó s? có m?t kh?i g?m hai t?nh Vân Nam và Qu?ng Tây, Vi?t Nam, Lào và Campuchia. Trong m?t tuong lai xa hon kh?i này có th? g?m c? t?nh Quý Châu.

Trong kh?i này s? ràng bu?c c?a Qu?ng Tây - hi?n dã là m?t vùng t? tr? - và Vân Nam - hi?n dã có nhi?u khu t? tr? - v?i B?c Kinh s? m? nh?t d?n. Vi?t Nam có vai trò trung tâm g?n nhu t? nhiên v?i v? trí thu?n l?i và dân s? dông d?o nh?t, g?n m?t n?a dân s? toàn kh?i. Vi?t Nam cung có nh?ng uu th? khác: b? bi?n dài và t?t, kinh nghi?m ti?p xúc v?i các nu?c phuong Tây, thông th?o ngoai ng? hon h?n. Ti?ng Vi?t, dù còn c?n du?c c?i thi?n, cung là m?t l?i khí l?n vì d? h?c. Chúng ta cung là m?t nu?c ít ?nh hu?ng tôn giáo, dó cung là m?t di?m m?nh. Uu th? c?a Vi?t Nam càng m?nh n?u chúng ta tr? thành m?t m?u m?c dân ch? và da nguyên trong kh?i. M?t khi kh?i này dã thành hình, dã có s? luu thông t? do c?a ngu?i và hàng hóa trong n?i b? kh?i, thì v?n d? biên gi?i t? nó dã du?c gi?i quy?t. Tóm l?i thu hút Vân Nam và Qu?ng Tây vào ?nh hu?ng Vi?t Nam d? hon là ch? mu?n l?y l?i nh?ng gì dã m?t.

- Ngu?i Vi?t: Du lu?n t?i Pháp, d?c bi?t là chính ph? Pháp, có quan tâm d?n tình hình bi?n Ðông và thái d? hung hang c?a Trung Qu?c hay không, thua ông?

- Ông Nguy?n Gia Ki?ng: Không, ho?c không dáng k?. Chính quy?n C?ng S?n Vi?t Nam không báo d?ng v?i du lu?n th? gi?i v? v?n d? bi?n Ðông. V? l?i Pháp ngày nay cung ch? còn là m?t cu?ng qu?c trung bình v?i nhi?u v?n d? khó khan c?a chính mình.

- Ngu?i Vi?t: Xin nghe ý ki?n c?a ông v? vai trò c?a các t? ch?c d?u tranh ngu?i Vi?t h?i ngo?i tru?c tình hình này?

- Ông Nguy?n Gia Ki?ng: Có nhi?u vi?c c?n và có th? làm l?m, nhung mu?n có vai trò nào thì ph?i có th?c l?c tru?c dã. Tình tr?ng bi dát hi?n nay là s? ngu?i quan tâm d?n tuong lai d?t nu?c và dóng góp cho cu?c v?n d?ng dân ch? sút gi?m nhanh chóng. Tâm lý b? cu?c lan tràn m?t cách th?t dáng bu?n. Sau khi dã loay hoay b? nhi?u công s?c cho nh?ng ho?t d?ng cùng l?m ch? có th? gây ti?ng vang nh?t th?i, ngu?i ta th?t v?ng vì không d?t k?t qu? nào dáng k? và b? cu?c thay vì rút ra k?t lu?n dáng l? ph?i có ngay t? d?u là không th? giành th?ng l?i cho dân ch? n?u không có m?t t? ch?c dân ch? m?nh, và m?t t? ch?c dân ch? m?nh ch? có th? là thành qu? c?a m?t c? g?ng kiên trì và thông minh trong nhi?u nam. Cu?c chi?n d?u gay go nh?t c?a nh?ng ngu?i còn ý chí và ni?m tin trong lúc này là chi?n d?u ch?ng ch? nghia b? cu?c. Nhung dó là m?t ch? d? n?m ngoài khuôn kh? cu?c ph?ng v?n này.

- Ngu?i Vi?t: Cám on ông dã tr? l?i ph?ng v?n c?a Ngu?i Vi?t.