Điểm Tin Sức Khoẻ Trong Tuần: Nên Đến Bệnh Viện Ngay Nếu Nghi Bị Stroke
Vì điều trị càng sớm thì khả năng hồi phục càng cao hơn, nhất là trong 90 phút (một tiếng rưởi) đầu tiên.

Home
Bác si Nguy?n Tr?n Hoàng (714) 531-7930 hoangtrannguyen@aol.com Nên Đ?n B?nh Vi?n Ngay N?u Nghi B? Stroke V́ di?u tr? càng s?m th́ kh? nang h?i ph?c càng cao hon, nh?t là trong 90 phút (m?t ti?ng ru?i) d?u tiên. Đi?u trên dây dă du?c bi?t d?n tru?c dây, và dă du?c kh?ng d?nh trong m?t phân tích du?c dang trên t?p chí y khoa n?i ti?ng th? gi?i the Lancet s? ngày 6 Tháng Ba nam 2004. Đây là t?ng h?p c?a sáu nghiên c?u du?c th?c hi?n trên 2,775 b?nh nhân du?c di?u tr? d?t qu? (stroke) v?i rt-PA (là m?t thu?c làm tan c?c máu dông làm t?t ngh?n m?ch máu) trong ṿng 360 phút t? lúc b?t d?u có tri?u ch?ng. Tu?i trung b́nh c?a các b?nh nhân là 68. Tai bi?n m?ch máu năo (stroke) là m?t tru?ng h?p c?n c?p c?u. Các d?u hi?u báo d?ng c?a stroke có th? là s? xu?t hi?n d?t ng?t m?t (ho?c nhi?u hon) trong các tri?u ch?ng sau dây: B?t th́nh ĺnh tê hay y?u m?t bên c?a co th? B?t th́nh ĺnh b? m?t hay r?i lo?n th? giác Nh?c d?u d? d?i m?t cách b?t th́nh ĺnh Chóng m?t ho?c lú l?n M?t thang b?ng Gi?ng nói b? l?p b?p (slurred speech) ho?c khó khan trong vi?c truy?n d?t tu tu?ng Các tri?u ch?ng trên thu?ng xu?t hi?n d?t ng?t. Đôi khi stroke có th? du?c d?n tru?c b?ng các con thi?u máu năo t?m th?i (transient ischemic attacks –TIAs- hay mini strokes), trong dó các tri?u ch?ng nhu trên kéo dài kho?ng 5 d?n 20 phút, t?i da là 24 ti?ng d?ng h?. (Ch? bi?t là t?m th?i hay không sau 24 ti?ng d?ng h?, và dù th? nào, cung c?n du?c ch?n doán và di?u tr? s?m). Nên g?i bác si ho?c c?p c?u ngay (n?u không có s? s?n s? di?n tho?i c?a bác si ho?c không th? g?p du?c bác si ngay) khi có các tri?u ch?ng trên. Nên nh?, th?i gian t? lúc b? d?n lúc b?t d?u tr? trong các tru?ng h?p này là m?t trong nh?ng y?u t? quan tr?ng nh?t quy?t d?nh b?nh nhân có h?i ph?c hay không. Xin nh?c l?i, th?i gian mà di?u tr? có th? có hi?u qu? nh?t là trong ṿng 90 phút t? khi có tri?u ch?ng. Nên nh? r?ng, 90 phút (s?ng ch?t) dó bao g?m c? th?i gian d? làm các xét nghi?m d? xác d?nh ch?n doán tru?c khi b?t d?u cho thu?c (và hi v?ng không bao g?m th?i gian ch? d?i d? “s?a so?n” hay ch? “ngu?i này ngu?i kia”). Di nhiên là n?u không k?p 90 phút th́ càng s?m v?n càng t?t. Tr? Em C?n Đeo Kính B?o V? Khi Choi M?t S? Th? Thao Đó là d?ng khuy?n cáo c?a h?i Nhi Khoa Hoa K? (the American Academy of Pediatrics) và H?i Nhăn Khoa Hoa K? (the American Academy of Ophthalmology) du?c công b? trên t?p chí nhi khoa Pediatrics, s? Tháng Ba nam 2004. Theo hai t? ch?c này, trong nam 2000, có hon 42,000 tru?ng h?p t?n thuong m?t liên quan d?n th? thao, trong dó có 70 ph?n tram là ? nh?ng ngu?i du?i 25 tu?i, và kính b?o v? m?t (eye protectors) có th? gi?m nguy co b? t?n thuong m?t tr?m tr?ng ít nh?t là 90 ph?n tram. Banh, g?y dánh bóng (bat), v?t, và ngay c?…cùi ch? có th? gây t?n thuong m?t tr?m tr?ng và dôi khi vinh vi?n. Tr? em d? b? các t?n thuong này hon v́ cách choi c?a các em thu?ng xông xáo hon mà l?i thi?u kinh nghi?m. Tennis du?c coi là môn th? thao có nguy co v?a, trong khi baseball và basketball có nguy co cao hon, và liên quan v?i h?u h?t các t?n thuong m?t ? các “th? tháo gia” t? 5 d?n 24 tu?i. Các d?ng c? b?o v? m?t du?c khuy?n cáo là nón b?o h? v?i kính che m?t (helmets with face guards) cho baseball batters và base runner; kính b?o h? (safety goggles) cho bóng r?, các lo?i th? thao dùng v?t (racket sports) và bóng dá. Kính râm (fashion eyeglasses) (di nhiên) không th? du?c dùng v?i m?c dích b?o v? này. Bên c?nh bóng chày và bóng r?, các môn th? thao khác du?c coi là có nguy co cao g?m có súng hoi (air rifling), paintball, lacrosse, khúc côn c?u (ice and field hockey), nh?y rào (fencing), quy?n anh, racketball, và các môn vơ thu?t chi?n d?u (full contact martial arts). Các môn th? thao du?c coi là có nguy co v?a g?m football, badminton, bóng dá, bóng chuy?n, bóng nu?c (water polo), golf và câu cá. Các Con Th?nh N? Làm Tang Nguy Co B? Đ?t Qu? Đó là phát hi?n c?a m?t nghiên c?u du?c dang trên t?p chí y khoa Circulation c?a H?i Tim Hoa K? (American Heart Association). Nghiên c?u theo dơi 1,769 dàn ông và 1,913 ph? n? trong ṿng mu?i nam. Nghiên c?u này th?y r?ng nh?ng ông hay n?i con th?nh n? có nguy co b? rung nhi (atrial fibrillation- s? bóp lo?n x? c?a ph?n nh?n máu v? c?a tim-) tang lên 10 ph?n tram, và dây là m?t nguy co c?a ch?ng d?t qu? (stroke). Các ông này cung có nguy co b? ch?t do b?t c? nguyên nhân nào tang lên 20 ph?n tram trong kho?ng th?i gian nghiên c?u (10 nam). Các ông hay gi?n d? và coi thu?ng ngu?i khác (generally hostile and contemptuous of other people) cung có 30 ph?n tram cao hon phát tri?n các r?i lo?n nh?p tim so v?i nh?ng ông ít d? d?n hon. Ông bà ta dă nói t? lâu l?m r?i “? hi?n g?p lành”. R?t dúng trong tru?ng h?p này. Các Thu?c Statin Tr? Cao M? Cung Làm Gi?m T? L? Đ?t Qu? Đó là k?t qu? c?a m?t nghiên c?u trên 20,536 ngu?i, du?c dang trên t?p chí y khoa n?i ti?ng th? gi?i the Lancet, s? ngày 6 Tháng Sáu nam 2004, dang tru?c trên internet. Thu?c du?c dùng là simvastatin (Zocor) 40mg m?i ngày. 3280 ngu?i b? các bênh tim m?ch và 17,256 ngu?i b? các b?nh t?t ngh?n d?ng m?ch khác ho?c ti?u du?ng, dă tham gia nghiên c?u nh?m so sánh thu?c trên v?i thu?c gi? (mà b?nh nhân không bi?t-placebo-). K?t qu? cho th?y r?ng thu?c h? Cholesterol trên dă nhanh chóng làm gi?m t? l? c?a không ch? các bi?n ch?ng c?a h?p d?ng m?ch vành tim, và c̣n làm gi?m t? l? c?a d?t qu? do thi?u máu d?n năo -ischemic strokes-, (nhung không có hi?u qu? trên các con d?t qu? do xu?t huy?t năo). Tác d?ng này không nh?ng dă du?c nh́n th?y ? nh?ng ngu?i cao cholesterol, nhung c̣n c? ? nh?ng ngu?i không b? cao cholesterol. V?i 40mg simvastatim m?i ngày, t? l? b? d?t qu? dă gi?m xu?ng kho?ng m?t ph?n tu (n?u tính luôn ph?n b?nh nhân có th? dôi khi quên u?ng thu?c, th́ là m?t ph?n ba). Tóm l?i, nghiên c?u này là m?t b?ng ch?ng cho th?y r?ng thu?c simvastatin (là m?t trong kho?ng b?y thu?c tr? cao m? nhóm statin hi?n dang có trên th? tru?ng) có l?i cho nh?ng ngu?i có b?nh c?a m?ch năo (cerebrovascular disease) ngay c? cho dù r?ng h? không có các bi?u hi?n c?a b?nh m?ch tim (coronary disease). Thu?c Tr? Cao M? Li?u Cao Làm Gi?m B?nh M?ch Tim Đó là k?t qu? c?a m?t nghiên c?u trên 654 ngu?i, trong ṿng 18 tháng, du?c dang trên t?p chí c?a H?i Y Khoa Hoa K? (Journal of American Medical Association) s? ngày 3 Tháng Ba nam 2004. Nghiên c?u du?c th?c hi?n ? 34 trung tâm ? Hoa K?, nh?m so sánh li?u v?a (40mg pravastatin –Pravachol-) v?i li?u cao (80mg atorvastatin –Lipitor-). Tr? các nhà nghiên c?u, c? bác si và b?nh nhân d?u không bi?t ai dang u?ng thu?c nào v?i li?u nào trong hai lo?i trên (double blind). Siêu âm n?i m?ch (intravascular ultrasound) dă du?c dùng d? du?c dùng d? do s? phát tri?n c?a m? dóng trong m?ch máu. K?t qu? cho th?y, kh?i xo m? trong m?ch dă ng?ng phát tri?n ? nhóm du?c tr? v?i li?u cao atorvastatin, trong khi xo m? d?ng m?ch dă phát tri?n kho?ng 2.7% (sau 18 tháng) ? nhóm du?c tr? v?i pravastatin li?u v?a. Nghiên c?u này dă du?c s? b?o tr? c?a Pfizer (hăng s?n xu?t ra thu?c atorvastatin). Tr? Tr?m C?m S?m Làm Gi?m T? L? T? T? ? Ngu?i L?n Tu?i Đó là k?t lu?n c?a m?t nghiên c?u du?c dang trên t?p chí c?a H?i Y Khoa Hoa K? JAMA, s? ngày 3 Tháng Ba nam 2004. Nghiên c?u du?c th?c hi?n ? 20 pḥng m?ch bác si gia d́nh (20 primary care practices), t? Tháng Nam 1999 d?n Tháng Tám 2001. Các thân ch? c?a các pḥng m?ch dă du?c sàng l?c cho các tri?u ch?ng c?a b?nh tr?m c?m (depression). Có 598 ngu?i dă du?c ch?n doán b? tr?m c?m, và d? tr?m tr?ng c?a b?nh và các ư nghi mu?n t? t? du?c ghi nh?n vào tháng th? tu, th? tám thwsthws mu?i hai. Các b?nh nhân du?c bác si gia d́nh di?u tr? tr?m c?m dúng m?c dă có t? l? mu?n t? t? và d? tr?m tr?ng c?a tr?m c?m gi?m nhanh hon nhóm du?c cham sóc b́nh thu?ng. S? khác nhau th?y rơ nh?t vào tháng th? tu. T? t? có t? l? cao nh?t ? nh?ng ngu?i tu?i cao. Tr?m c?m (c̣n du?c g?i là b?nh u s?u) không ph?i là m?t b?nh hi?m g?p, nhung thu?ng b? b? quên, nh?t là trong các c?ng d?ng Á châu. B?nh này có th? tr? m?t cách hi?u qu? b?ng thu?c k?t h?p v?i s? nâng d? c?a ngu?i thân. Bác si Nguy?n Tr?n Hoàng
Powered By Nguoi-Viet Online

This article has been moved here