| Cà-phê và bệnh “Alzheimer’s” Tính cho đến nay thì đề tài cà-phê đã được mọi giới, từ các nhà khoa học qua các giới y học đến văn nhân thi sĩ đề cập đến khá nhiều. |
|
Home
|
Cà-phê Tính cho d?n nay th́ d? tài cà-phê dă du?c m?i gi?i, t? các nhà khoa h?c qua các gi?i y h?c d?n van nhân thi si d? c?p d?n khá nhi?u. Trên kh?p th? gi?i h́nh nhu ch? có nu?c nào mà không có ngu?i hàng ngày không d?ng d?n tách cà-phê. Do dó mà n?u nhu ai n?y d?u có lư do d? bàn v? ch?t li?u cà-phê theo góc d? chuyên môn ho?c không chuyên môn, t?c thu?n túy v? m?t t́ v? c?a ḿnh, th́ cung là ph?i r?i. Có dông d?o con ngu?i ta u?ng cà-phê nhu v?y cho nên dă t? lâu gi?i y h?c v?n quan tâm theo dơi, phân tích coi xem tác d?ng c?a nó d?i v?i s?c kh?e con ngu?i l?i h?i ra làm sao. Có ngu?i u?ng vào th́ tuy t?nh nhu sáo th? nhung ng? th́ v?n ng? du?c. Có ngu?i u?ng nó vào, thích d?y th? nhung l?i m?t ng?. Có ngu?i u?ng vào th́ an u?ng v?n b́nh thu?ng, có ngu?i ch? c?n m?t tách là sau dó c?m th?y nhu “ngang b?ng”, h?t c̣n mu?n an u?ng cái ǵ khác. Có nh?ng ngu?i mu?n tránh t́nh tr?ng m?p ph́ bèn s? d?ng cà-phê nhu ch?t li?u nh?m hăm b?t nhu c?u an u?ng c?a ḿnh. Có d? tài nghiên c?u nói r?ng u?ng cà-phê không th́ không sao, nhung u?ng cà-phê chung v?i s?a d?c hay s?a tuoi th́ cái b?ng nó ? trong t́nh tr?ng “ĺnh b́nh”, khó tiêu hóa. Đ?c báo d?c chí k? v? sinh ho?t c?a các nhà van nhà tho, các thám t? trong ngành c?nh sát khi deo du?i m?t công vi?c ǵ d?y th́ c? th? an u?ng không ǵ khác hon là “ít m?u bánh ḿ và sáng trua chi?u t?i là cà-phê” ! Có tài li?u y h?c nói r?ng cà-phê có tác d?ng tr? tim, nhung v?n d? là ph?i “có ch?ng m?c di?u d?”, và ti?p dó là lên m?t danh m?c khuy?n cáo nh?ng ai trong co th? có v?n d? này hay v?n d? kia th́ nên kiêng c? cà-phê. Trong khi dó th́ dâu ph?i ngu?i ghi?n cà-phê nào hàng ngày cung theo dơi các d? tài khoa h?c, y h?c v? món u?ng này, cho nên ai u?ng cà-phê th́ v?n c? th? ti?p t?c u?ng; cho d?n khi ki?m nghi?m th?y co th? c?a ḿnh nó ph?n ?ng ra sao d?y, không m?y b́nh thu?ng, th́ b?y gi? m?i tính chuy?n h?n ch? nó l?i ho?c cùng l?m th́ m?i ph?i ngung u?ng. Gi? tài li?u thu?c lo?i h?t s?c t?ng quát v? món u?ng này th́ th?y ngu?i ta tóm lu?c nó nhu sau: K? v? lai l?ch c?a cà-phê th́ th?y ghi là b?ng ch?ng “kh? tín nh?t” v? vi?c u?ng cà-phê hay vi?c ngu?i ta bi?t d?n cây cà-phê là vào kho?ng gi?a th? k? mu?i lam t?i Yemen ? mi?n Nam bán d?o Á-r?p. T? Ethiopia cà-phê du?c du nh?p vào Ai C?p và Yemen, r?i d?n th? k? mu?i lam dă lan qua Armenia, Ba Tu, Th? Nhi K?. M?t khác, t? th? gi?i H?i Giáo, cà-phê du?c dua qua Ư, và k? dó là qua ph?n c̣n l?i c?a Âu Châu, Nam Duong và c? Nam l?n B?c M?. ? Vi?t Trên th? gi?i, cà-phê là món nông ph?m xu?t c?ng thu?c vào hàng t?m c?. Nam 2004 nó là món hàng xu?t c?ng chính c?a 12 nu?c và nam 2005 th́ nó là món nông ph?m xu?t c?ng d?ng vào hàng th? b?y trên th? gi?i tính v? m?t tr? giá xu?t c?ng. V? m?t môi sinh, v?n có m?t s? tranh lu?n v? vi?c tr?ng tr?t cà-phê và ?nh hu?ng c?a nó d?i v?i môi tru?ng xung quanh. Và cung dă có khá nhi?u d? tài nghiên c?u phân tích v? tuong quan gi?a vi?c tiêu th? cà-phê v?i m?t s? t́nh tr?ng b?nh lư. M?t khác th́ tác d?ng nói chung c?a cà-phê là có l?i hay có h?i d?i v?i co th? con ngu?i b́nh thu?ng, không t?t b?nh ǵ, th́ v?n c̣n là d? tài chua th?t dă ngă ngu. Cà-phê và b?nh Alzheimer's T?p chí “Science Daily” s? ra ngày 6 Tháng B?y Duong l?ch có bài nói v? cà-phê v?i do?n m? d?u r?t d? làm gi?i u?ng cà-phê hài ḷng nhu sau: Ch?t “caffeine” giúp làm d?o ngu?c nh?ng hu hao v? m?t trí nh? noi gi?ng chu?t có nh?ng tri?u ch?ng v? b?nh “Alzheimer's”. Nh?ng ngu?i quen u?ng cà-phê l?i có th? có thêm lư do d? u?ng thêm m?t tách n?a trong ngày. B?i khi m?t s? chu?t già ngu?i ta t?o di?u ki?n sao cho có nh?ng tri?u ch?ng c?a b?nh “Alzheimer's” du?c cho ch?t “caffeine” vào co th?, tuong duong v?i dung lu?ng nam tách cà-phê m?t ngày, th́ các m?t hu hao v? trí nh? c?a chúng du?c d?o ngu?c theo nhu b?n phúc tŕnh c?a các nhà nghiên c?u ? trung tâm Florida Alzheimer's Disease Rearch Center thu?c vi?n d?i h?c University of South Florida. Nh?ng công tŕnh nghiên c?u liên t?c du?c công b? trên Journal of Alzheimer's Disease trên m?ng vào ngày 6 Tháng B?y cho th?y ch?t “caffeine” làm s?t gi?m m?t cách dáng k? các m?c b?t thu?ng c?a ch?t “protein” có liên quan d?n can b?nh “Alzheimer's”, c? ? trong năo b? cung nhu trong máu c?a b?y chu?t có nh?ng tri?u ch?ng c?a can b?nh này. C? hai cu?c nghiên c?u d?u d?a trên co s? m?t công tŕnh nghiên c?u tru?c dây c?a trung tâm ADRC ? Florida khi cu?c nghiên c?u dó cho th?y là ch?t “caffeine” du?c dua vào co th? c?a chu?t tru?c khi chúng tru?ng thành có tác d?ng ngan ng?a nh?ng v?n d? có liên quan d?n trí nh? noi gi?ng chu?t du?c ngu?i ta t?o di?u ki?n cho có nh?ng tri?u ch?ng c?a b?nh “Alzheimer's” khi chúng v? già. Ngu?i d?n d?u công tŕnh nghiên c?u, Ti?n Si Gary Arendash, m?t chuyên gia v? th?n kinh h?c t?i trung tâm ADRC ? Florida dă phát bi?u: “Nh?ng khám phá m?i m? này dă trung d?n b?ng ch?ng là ch?t ‘caffeine’ có th? là m?t phuong th?c có kh? nang thành công trong vi?c tr? li?u b?nh ‘Alzheimer's’ dă h́nh thành noi b?nh nhân. Đi?u này quan tr?ng b?i ‘caffeine’ là m?t du?c ch?t an toàn khi s? d?ng cho con ngu?i nói chung; nó xâm nh?p vào óc d? dàng và xem nhu nó tr?c ti?p tác d?ng vào quá tŕnh phát tri?n c?a can b?nh”. D?a vào nh?ng k?t qu? d?y h?a h?n nhu th? d?i v?i gi?ng chu?t, các nhà nghiên c?u ? trung tâm ADRC và Byrd Alzheimer's Center thu?c University of South Florida d?u hy v?ng có th? b?t d?u ti?n hành nh?ng cu?c th? nghi?m v?i ngu?i d? dánh giá coi xem ch?t “caffeine” li?u có l?i cho nh?ng ai b?t d?u có tri?u ch?ng phát sinh c?a b?nh “Alzheimer's” hay dă b? b?nh dó ? d?ng c̣n nh?, theo nhu l?i Ti?n Si Huntington Potter, giám d?c trung tâm ADRC ? Florida và cung là m?t nhà di?u tra các cu?c nghiên c?u v? ch?t “caffeine”. Nhóm nghiên c?u dă có th? xác d?nh r?ng ch?t “caffeine” dua vào co th? nh?ng ngu?i già chua b? lú l?n dă nhanh chóng tác d?ng vào máu có m?c “?-amyloid” y h?t nhu noi gi?ng chu?t b? b?nh “Alzheimer's”. Ông Potter nói: “Đ?y là m?t s? trong nh?ng cu?c th? nghi?m d?y h?a h?n t? tru?c d?n gi? trên gi?ng chu?t m?c b?nh ‘Alzheimer's’ khi k?t qu? cho th?y là ch?t ‘caffeine’ làm gi?m nhanh chóng ch?t ‘beta amyloid’ noi ‘protein’ trong máu, và d?y là m?t tác d?ng du?c bi?u hi?n trong năo b?, và m?c gi?m sút dó có liên quan d?n l?i ích v? m?t nh?n th?c du?c s? v?t, s? vi?c”. Ông nói thêm: “M?c dích c?a chúng tôi là có cho du?c ngân kho?n c?n thi?t d? t? nh?ng m?t tr? li?u cho gi?ng chu?t ta có th? ti?n hành m? nh?ng cu?c th? nghi?m du?c thi?t k? hoàn ch?nh v? m?t lâm sàng cho ngu?i”. Ông Arendash và nh?ng d?ng nghi?p c?a ông kh?i s? d? tâm t? nhi?u nam tru?c dây d?n ti?m nang c?a ch?t “caffeine” trong vi?c ch?a tr? b?nh “Alzheimer's”, sau khi m?t cu?c nghiên c?u bên B? Đào Nha cho bi?t k?t qu? là nh?ng ngu?i b? b?nh “Alzheimer's” dă ít u?ng cà-phê hon nh?ng ngu?i không m?c ph?i tri?u ch?ng dó trong su?t 20 nam li?n. T? d?y th́ nhi?u cu?c nghiên c?u không có ki?m tra v? m?t lâm sàng dă cho th?y r?ng vi?c u?ng ch?t “caffeine” có di?u d? có kh? nang b?o v? ngu?i ta kh?i t́nh tr?ng m?t trí nh? khi tr? v? già m?t cách b́nh thu?ng. Th? nhung các cu?c nghiên c?u du?c ki?m tra h?t s?c ch?t ch? d?i v?i gi?ng chu?t m?c b?nh “Alzheimer's” th́ dă cho phép các nhà nghiên c?u tách tác d?ng c?a ch?t “caffeine” d?i v?i trí nh? ra kh?i nh?ng y?u t? khác v? m?t sinh ho?t nhu do các lo?i ?m th?c và v?n d?ng, theo nhu l?i ông Arendash. Công tŕnh nghiên c?u v?a m?i du?c công b? c?a trung tâm ADRC ? Florida bao g?m 55 con chu?t du?c ngu?i ta hoán c?i v? m?t “gien” d? t? dó chúng n?y sinh nh?ng tri?u ch?ng c?a b?nh “Alzheimer's” khi chúng già di. Sau khi nh?ng cu?c th? nghi?m v? m?t d?ng thái - “behaviour” - dă xác d?nh là dám chu?t dó có nh?ng tri?u ch?ng m?t trí nh? vào l?a tu?i 18 cho d?n 19 tháng - t?c là tuong ?ng v?i ngu?i ? d? tu?i 70- th́ các nhà nghiên c?u dă cho ḥa l?n ch?t “caffeine” vào nu?c cho n?a dám chu?t dó u?ng. N?a kia th́ ch? du?c cho u?ng nu?c không. Đám chu?t b? b?nh “Alzheimer's” ti?p thu du?c tuong duong v?i nam tách lo?i 8 “ounces” cà-phê lo?i thu?ng hàng ngày. T?c d?y cung là tuong duong v?i dung lu?ng “caffeine” -500 milligrams- trong 2 tách cà-phê lo?i d?c bi?t c?a Starbuck's, ho?c trong 14 tách trà, ho?c trong 20 ly gi?y Coca hay Pepsi. Đ?n cu?i th?i gian nghiên c?u hai tháng, dám chu?t du?c cho u?ng ch?t “caffeine” dă ho?t d?ng kh?m khá hon khi ngu?i ta th? nghi?m chúng v? m?t trí nh? cung nhu v? trí nang nói chung. Th?t v?y, trí nh? c?a chúng là tuong t? nhu dám chu?t cùng c? tu?i nhung chua b? lú l?n. C̣n b?y chu?t th? nghi?m ch? du?c cho u?ng nu?c thu?n th́ v?n ti?p t?c ho?t d?ng kém hon. Ngoài d?y ra th́ dám chu?t du?c cho u?ng ch?t “caffeine” cho th?y là m?c “beta amyloid” trong máu gi?m di 50%. “Beta mayloid” là ch?t t?o nên nh?ng “m?ng” - “plaques”- trông “b?y nh?y”, v?n là m?t bi?u hi?n d?c trung noi can b?nh “Alzheimer”. Nh?ng cu?c th? nghi?m khác do cùng nhóm chuyên gia dó th?c hi?n cho th?y là ch?t “caffeine” xem ra nhu có kh? nang ph?c h?i trí nh? b?ng cách ti?t gi?m c? hai lo?i “enzymes” c?n thi?t d? t?o nên ch?t “beta amyloid”. Các nhà nghiên c?u cung có ư ki?n cho r?ng ch?t “caffeine” ch? ng? du?c các thay d?i ? d?ng viêm trong năo, d?n d?n t́nh tr?ng quá du th?a ch?t “beta amyloid”. M?t khi mà ch?t “caffeine” c?i thi?n trí nh? noi b?y chu?t v?i t́nh tr?ng “Alzheimer's” ? d?ng phát sinh th́ các nhà nghiên c?u nói trên d?u ṭ ṃ mu?n bi?t xem nó có th? tang kh? nang v? trí nh? noi dám chu?t b́nh thu?ng nhung du?c cho u?ng ch?t dó t? lúc m?i qua tu?i tru?ng thành cho d?n già. K?t qu? cho th?y là không có ǵ thay d?i. Ông Arendash cho bi?t là gi?ng chu?t ch? du?c cho u?ng nu?c su?t d?i th́ cung ch? khác ǵ gi?ng chu?t không b? “Alzheimer's” nhung du?c cho u?ng nu?c có thêm ch?t “caffeine” cung su?t d?i. Ông nói thêm: “Nhu v?y có nghia là ch?t ‘caffeine’ s? không làm gia tang kh? nang v? m?t trí nh? trên các m?c b́nh thu?ng. Thay vào dó th́ nó xem ra ch? có l?i cho nh?ng con chu?t b? b?nh ‘Alzheimer's.’” Các nhà nghiên c?u nói trên không bi?t n?u nhu m?t dung lu?ng “caffeine” th?p hon 500 mg m?t ngày dành cho b?y chu?t b? b?nh “Alzheimer's” th́ li?u k?t qu? có du?c nhu dă th? nghi?m hay không, theo nhu ông Arendash. Tuy th?, d?i v?i ph?n dông con ngu?i ta th́ m?c tiêu th? ch?t “caffeine” có di?u d? nhu v?y -500 mg m?t ngày- là không có tác h?i ǵ v? m?t s?c kh?e theo nhu c? H?i Đ?ng Nghiên C?u Qu?c Gia -“National Research Council”- l?n Vi?n Hàn Lâm Khoa H?c Qu?c Gia - “National Academy of Sciences”. Có di?u, theo l?i ông Arendash, nh?ng ai b? cao áp huy?t và nh?ng ph? n? có mang th́ nên ti?t gi?m m?c tiêu th? cà-phê hàng ngày. Ông nói thêm r?ng n?u các d?t th? nghi?m quy mô hon, hoàn ch?nh và tri?t d? hon mà cung cho th?y là ch?t “caffeine” cung có kh? nang ch?a ch?y du?c b?nh “Alzheimer's” noi con ngu?i y nhu noi gi?ng chu?t th́ d?y qu? là m?t l?i ích dáng k?. B?nh “Alzheimer's” tác h?i d?n g?n n?a s? dân Hoa K? ? l?a tu?i 85 tr? lên và can b?nh dó cung dă khi?n chi phí ch?a tr? cho l?p ngu?i thu?c l?a tu?i 65 và trên dó tang lên g?p ba, theo tài li?u th?ng kê c?a t? ch?c “Alzheimer's Association”. Ngoài công tŕnh nghiên c?u c?a trung tâm ADRS ? Florida, c?a Byrd Alzheimer's Center và Eric Pfeiffer Suncoast Alzheimer's and Gerontology Center t?i USF, các gi?i nghiên c?u c?a Bay Pines VA Healthcare System, Saitama Mediacl University ? Saitama bên Nh?t, cùng v?i Washington University School of Medicine ? St. Louis d?u dă có tham gia h?p tác. Sau khi ngu?i vi?t bài này d?c h?t m? tài li?u k? trên r?i k? l?i cho m?t ngu?i b?n nh?ng n?i dung chính th́ ông ?y tr?m ngâm giây lát và th?c m?c: “Tôi th́ xua gi? v?n thích cà-phê nhung m?i l?n u?ng l?i dâm ra khó ng?. Gi? s? nhu nay mai tôi già thêm ít n?a r?i c? th? m?t trí nh? d?n và d?n ch?ng dó dành ph?i u?ng cà-phê d? cho trí nh? có co ph?c h?i nhung dêm d?n c? th? mà th?c tr?ng th́ r?i làm sao?” Ngu?i vi?t ? dây ch? c̣n có nu?c tr? l?i ông b?n: “Ch?ng dó th́ v?n d? không c̣n thu?c ph?m trù khoa h?c hay y h?c n?a mà chuy?n qua ph?m trù tri?t h?c m?t r?i. Ho?c là ông ch?ng c̣n nh? cái ǵ c?. Ho?c là ông u?ng cà-phê, trí tr? du?c ph?c h?i d? ông th?c tr?ng dêm mà h?i tu?ng nh?ng k? ni?m bu?n vui trong su?t quăng d?i dă qua c?a ḿnh; ông mu?n dàng nào?” Trang Nguy?n (theo tài li?u t?ng h?p và “Science Daily”) |
| Powered By Nguoi-Viet Online | |
This article has been moved here