Home
- Bắc Ninh: Hàng ngàn người về xem Hội Rước Pháo Làng Ðồng Kỵ
Hàng ngàn người từ các tỉnh lân cận và Hà Nội đã đổ về làng Ðồng Kỵ thuộc xã Ðồng Quan, Huyện Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh (cách Hà Nội chừng 50 km) để xem hội rước pháo truyền thống vào sáng Mùng 4 Tết.
- Baghdad: Nổ bom xe ngay khách sạn bộ trưởng, 4 người chết
- Báo "Thanh Niên" chọn chín vụ án lớn nhất Việt Nam trong năm 2003
- Bầu cử Tổng Thống Hoa Kỳ:
- Các chính phủ Á Châu đồng ý lập hệ thống theo dõi bệnh cúm gà
- Các chuyên gia thấy có tiến triển tốt trong cuộc đối đầu ở nhà tù Arizona
- Cán bộ lão thành tố cáo lãnh tụ Ðảng tham nhũng, không sửa sai
Một cán bộ cao cấp nghỉ hưu có 57 tuổi đảng lên tiếng tố cáo nhiều lãnh tụ Ðảng tham nhũng và chế độ Hà Nội làm nhiều điều sái quấy, hại dân nhưng không chịu sửa sai.
- Sáu quân nhân Phi Luật Tân bị thẩm vấn vì tố cáo Bộ Trưởng Quốc Phòng vi phạm tự do bầu cử
- Cựu Thanh Tra Kay: Tình báo Hoa Kỳ trước cuộc chiến Iraq là có lỗi lầm
- Dải Gaza: Giao chiến khiến có ít nhất chín người Palestine chết
- Dịch cúm gà xuất hiện ở Hà Nội và đã lan ra tới 31 tỉnh
- Hà Nội: Sông Hồng cạn nước trơ đáy
- Hà Sĩ Phu bị công an kiếm chuyện sau khi đi Hà Nội chữa bệnh
- Hoa Kỳ thả hơn 20 tù nhân từ nhà tù Guantanamo
- Hoa Kỳ thành lập “Văn Phòng Thông Tin Giáo Dục Hoa Kỳ” tại Sài Gòn
- Ðạo diễn Uyên Huỳnh nói về Chương Trình Kịch “Love Stories”
Vào lúc 07:00 tối Chủ Nhật, 21 tháng 03 năm 2004 tại Huntington Beach Library Theater, thành phố Huntington Beach, Club O’ Noodles sẽ diễn một đêm kịch mang tựa đề “Love Stories.” Chương trình do Hội Văn Học Nghệ Thuật Việt Mỹ (VAALA) tổ chức. Ðây là lần trình diễn đầu tiên trên sân khấu sau 5 năm vắng bóng tại Quận Cam của ban kịch Club O’ Noodles.
- Ðạo diễn Uyên Huỳnh nói về Chương Trình Kịch “Love Stories”
Vào lúc 07:00 tối Chủ Nhật, 21 tháng 03 năm 2004 tại Huntington Beach Library Theater, thành phố Huntington Beach, Club O’ Noodles sẽ diễn một đêm kịch mang tựa đề “Love Stories.” Chương trình do Hội Văn Học Nghệ Thuật Việt Mỹ (VAALA) tổ chức. Ðây là lần trình diễn đầu tiên trên sân khấu sau 5 năm vắng bóng tại Quận Cam của ban kịch Club O’ Noodles.
- Đức Giáo Hoàng gặp tài tử Caviezel của phim Cuộc Thương Khó Chúa Giêsu
Ðức Giáo Hoàng Gioan Phaolô Ðệ Nhị hôm 15/03 đã tiếp kiến tài tử Jim Caviezel đóng vai Chúa Giêsu trong phim “Cuộc thương khó của Ðức Kitô” tại Vatican và nói truyện vắn tắt với tài tử và sau đó ban phép lành cho người tài tử Công Giáo này. Phát ngôn viên của Vatican là Cha Ciro Benedettini đã cho biết như trên.
- Lạc loài trên đất mẹ
Trời mờ sáng, Duy cúi nhìn giờ trên tay. Chiếc đồng hồ Seiko năm bờ phai “chặt góc” mới mua để làm “của” lóng lánh nước men i-nốc. Mới có 5 giờ 15 sáng. Chàng đứng dậy vươn vai làm vài động tác cho giãn gân cốt. Thúy nhìn theo, săn sóc:
- Chiều nhạc tình ca Từ Công Phụng
Ba giờ chiều Chủ Nhật 21 tháng 3 tuần này, tại vũ trường Majestic, nhạc sĩ Từ Công Phụng lại một lần nữa về hát cho chúng ta nghe những tình khúc của 40 năm tình ca nhẹ nhàng da diết.
- Chiều nhạc tình ca Từ Công Phụng
Ba giờ chiều Chủ Nhật 21 tháng 3 tuần này, tại vũ trường Majestic, nhạc sĩ Từ Công Phụng lại một lần nữa về hát cho chúng ta nghe những tình khúc của 40 năm tình ca nhẹ nhàng da diết.
- Người khách trong tuần:Bốn mươi năm nhạc tình Từ Công Phụng
Anh đã viết bản nhạc đầu tay khi còn là một cậu học sinh năm cuối cùng của bậc trung học, năm đó anh vừa mới mười tám tuổi và bây giờ anh đã ngoài sáu chục. Thành thử nếu tính chi ly thì Từ Công Phụng đã viết nhạc được 44 năm ròng rã.
- Người khách trong tuần:Bốn mươi năm nhạc tình Từ Công Phụng
Anh đã viết bản nhạc đầu tay khi còn là một cậu học sinh năm cuối cùng của bậc trung học, năm đó anh vừa mới mười tám tuổi và bây giờ anh đã ngoài sáu chục. Thành thử nếu tính chi ly thì Từ Công Phụng đã viết nhạc được 44 năm ròng rã.
- Bán đấu giá một số lưu vật của Katharine Hepburn
Những người hâm mộ Katharine Hepburn sẽ có dịp nhìn lại một phần cuộc đời của ngôi sao điện ảnh đã quá cố này khi một số vật dụng riêng tư được nhà đấu giá Sotheby ở New York đem bán vào Tháng Sáu.
- Nữ ca sĩ Whitney Houston vào trung tâm cai nghiện ma túy
Nhà quảng cáo cho Whitney Houston nói rằng nữ danh ca đoạt Giải Grammy đã vào một trung tâm cai nghiện ma túy hôm Thứ Hai tuần này. Bản thông báo của Nancy Seltzer nói rằng Houston “cám ơn tất cả mọi người đã ủng hộ và cầu nguyện cho cô”. Seltzer từ chối không tiết lộ thêm bất cứ chi tiết gì trong việc này.
- Lý Liên Kiệt qua Tây Tạng tìm học Phật pháp
Ngôi sao võ thuật dân Trung Quốc ở Hollywood - Lý Liên Kiệt, sẽ thôi đóng phim vào tháng tới và chuyển sang nghiên cứu sự cao siêu của Phật pháp ở cao nguyên Tây Tạng - Thanh Hải trong vùng Tây Nam Trung Quốc.
- Chuyện dài phim “The Passion Of The Christ” - Chúa Chịu Nạn
Tài tử Mel Gibson vừa phá kỷ lục mới trong giới điện ảnh chuyên nghiệp từ xưa tới nay. Ðó là lợi tức so với số vốn đầu tư. Như chúng ta đã nghe nhiều về số vốn do Mel Gibson bỏ ra, vỏn vẹn 25 triệu đô. Ðây chỉ bằng thù lao của anh đóng một cuốn phim cho thiên hạ. Thế mà, căn cứ theo số thu từ ngày đầu tới giờ, The Passion mang về hơn $275 triệu (tính đến Thứ Năm 17 tháng 03 năm 2004). Số thu này chưa có dấu hiệu chậm lại mà vẫn cứ tăng theo cấp số nhân. Các phân tích gia tiên đoán rất chính xác, Mel Gibson sẽ bỏ túi từ 350 triệu đến 400 triệu riêng cho thị trường nội địa Hoa Kỳ và Canada.
- SECRET WINDOW - Khung cửa bí mật
Trong nghề xem phim nuôi miệng, tôi rất thích kỹ thuật thu hình của phần giới thiệu phim Secret Window - Một shot liên tục kéo dài chừng 5 phút, dẫn chúng ta từ bên này bờ hồ, bay qua mặt nước lững lờ sương khói, tới một căn nhà ven khu rừng thưa, tìm được khung cửa sổ, chui vào, đảo quanh các phòng, rồi dừng lại, zoom vào chiếc ghế salon, trên ấy, có một chàng thanh niên nằm co quắp, như con tằm vừa bị lôi ra khỏi cái kén, tuyệt diệu dưới con mắt nhà nghề!
- Sự tích về Đền Thánh Mẫu
Hàng năm, nhất là mỗi độ Xuân về thì hàng triệu lượt người từ khắp nơi trong nước và cả từ các nơi trên thế giới đều đổ dồn về vùng Thất Sơn, Châu Ðốc để đi hành hương viếng Ðền Bà Chúa Xứ ở Núi Sam hay Núi Bà Ðen ở Tây Ninh, hoặc các Ðền Thờ Thánh Mẫu ở khắp nơi từ Bắc chí Nam. Ðông nhất là trong những Tháng Giêng, Tháng Hai và Tháng Ba Âm Lịch, đó là mùa lễ Vía Bà. Trong dân gian có câu: “Tháng Tám giỗ Cha, Tháng Ba giỗ Mẹ”, Cha chính là Hưng Ðạo Ðại Vương hay thường gọi một cách tôn kính là Ðức Thánh Trần là vị anh hùng của dân tộc; và Mẹ đây chính là Ðức Thánh Mẫu mà dân gian vẫn thờ phượng.
- Sự tích về Đền Thánh Mẫu
Hàng năm, nhất là mỗi độ Xuân về thì hàng triệu lượt người từ khắp nơi trong nước và cả từ các nơi trên thế giới đều đổ dồn về vùng Thất Sơn, Châu Ðốc để đi hành hương viếng Ðền Bà Chúa Xứ ở Núi Sam hay Núi Bà Ðen ở Tây Ninh, hoặc các Ðền Thờ Thánh Mẫu ở khắp nơi từ Bắc chí Nam. Ðông nhất là trong những Tháng Giêng, Tháng Hai và Tháng Ba Âm Lịch, đó là mùa lễ Vía Bà. Trong dân gian có câu: “Tháng Tám giỗ Cha, Tháng Ba giỗ Mẹ”, Cha chính là Hưng Ðạo Ðại Vương hay thường gọi một cách tôn kính là Ðức Thánh Trần là vị anh hùng của dân tộc; và Mẹ đây chính là Ðức Thánh Mẫu mà dân gian vẫn thờ phượng.
- Buổi tưởng niệm đầy xúc động về nhà văn quá cố Xuân Vũ
Trước một cử tọa trên 100 người mà phần lớn là bà con đồng hương Bến Tre, Bác sĩ Bùi Thị Mỹ Phương, ái nữ của nhà văn Xuân Vũ, đã không ngăn được những dòng lệ nhớ thương người cha đã quá cố khi lên cảm tạ mọi người đã đến tham dự lễ Tưởng Niệm này.
- Buổi tưởng niệm đầy xúc động về nhà văn quá cố Xuân Vũ
Trước một cử tọa trên 100 người mà phần lớn là bà con đồng hương Bến Tre, Bác sĩ Bùi Thị Mỹ Phương, ái nữ của nhà văn Xuân Vũ, đã không ngăn được những dòng lệ nhớ thương người cha đã quá cố khi lên cảm tạ mọi người đã đến tham dự lễ Tưởng Niệm này.
- Little Saigon: Trung Tâm Thúy Nga ra DVD “ Tiếng hát từ nhịp tim” - Tổ chức 2 xuất Ðại nhạc hội trực tiếp thu hình, ngày 27-3
Trung Tâm Thúy Nga, có trụ sở chính ở Little Saigon, Westminster, đã vừa cho phát hành DVD “ Tiếng hát từ nhịp tim”, tức Paris by Night 72, với sự góp mặt và tiếng của nhiều ca sĩ trẻ, mới góp mặt lần đầu tiên trong chương trình của Trung Tâm này.
- Little Saigon: Trung Tâm Thúy Nga ra DVD “ Tiếng hát từ nhịp tim” - Tổ chức 2 xuất Ðại nhạc hội trực tiếp thu hình, ngày 27-3
Trung Tâm Thúy Nga, có trụ sở chính ở Little Saigon, Westminster, đã vừa cho phát hành DVD “ Tiếng hát từ nhịp tim”, tức Paris by Night 72, với sự góp mặt và tiếng của nhiều ca sĩ trẻ, mới góp mặt lần đầu tiên trong chương trình của Trung Tâm này.
- Ðồ cổ vớt ngoài khơi Bình Thuận bán được 1.2 triệu đô la
Số đồ cổ Trung quốc vớt từ một chiếc tàu đắm nhiều thế kỷ trước ngoài khơi tỉnh Bình Thuận đã bán được gần 19 tỉ đồng (khoảng 1.2 triệu đô la), theo bản tin VNNet ngày 22-03-2004.
- Ðồ cổ vớt ngoài khơi Bình Thuận bán được 1.2 triệu đô la
Số đồ cổ Trung quốc vớt từ một chiếc tàu đắm nhiều thế kỷ trước ngoài khơi tỉnh Bình Thuận đã bán được gần 19 tỉ đồng (khoảng 1.2 triệu đô la), theo bản tin VNNet ngày 22-03-2004.
- Chương trình thi ca qua âm nhạc, chủ đề:“Vì em, tôi đã làm sa di.”
Hội Vysca sẽ tổ chức một chương trình thơ, nhạc thính phòng “Du Tử Lê/ 2004,” chủ đề “Vì Em, Tôi Ðã Làm Sa Di,” vào lúc 07 giờ 30 tối, Chủ Nhật, ngày 04 tháng 04 tới đây.
- Chương trình thi ca qua âm nhạc, chủ đề:“Vì em, tôi đã làm sa di.”
Hội Vysca sẽ tổ chức một chương trình thơ, nhạc thính phòng “Du Tử Lê/ 2004,” chủ đề “Vì Em, Tôi Ðã Làm Sa Di,” vào lúc 07 giờ 30 tối, Chủ Nhật, ngày 04 tháng 04 tới đây.
- Nhóm tổ chức HànhTrình Biển Đông FOUNDATION
Mục đích: Như chút lòng tưởng nhớ đến nửa triệu đồng bào đi tìm tự do qua Hành Trình Biển Đông. Nhưng mãi mãi họ không đến được bến bờ.
- Nhóm tổ chức HànhTrình Biển Đông FOUNDATION
Mục đích: Như chút lòng tưởng nhớ đến nửa triệu đồng bào đi tìm tự do qua Hành Trình Biển Đông. Nhưng mãi mãi họ không đến được bến bờ.
- San Juan Capostrano và ngày hội “chim én trở về”
San Juan Capistrano, California.- Tại miền Nam California, sát nách Little Saigon, San Juan Capistrano vùng đồng bằng đầy hoa màu của miền Nam California, một địa danh đầy di tích lịch sử mà hàng năm du khách viếng thăm, và người bản xứ dùng làm mốc thời gian. San Juan Capistrano cách thủ đô tị nạn 20 phút lái xe, đi về hướng Nam, nửa đường xuống San Diego. Hàng năm cứ vào khoảng ngày 19 Tháng Ba, thế giới tạm dừng một phút để hướng về thành phố nhỏ này để đón chào ngày chim én trở về.
- San Juan Capostrano và ngày hội “chim én trở về”
San Juan Capistrano, California.- Tại miền Nam California, sát nách Little Saigon, San Juan Capistrano vùng đồng bằng đầy hoa màu của miền Nam California, một địa danh đầy di tích lịch sử mà hàng năm du khách viếng thăm, và người bản xứ dùng làm mốc thời gian. San Juan Capistrano cách thủ đô tị nạn 20 phút lái xe, đi về hướng Nam, nửa đường xuống San Diego. Hàng năm cứ vào khoảng ngày 19 Tháng Ba, thế giới tạm dừng một phút để hướng về thành phố nhỏ này để đón chào ngày chim én trở về.
- Phim NGÀY GIỖ chiếu miễn phí tại Edwards Westminster 10; Ðạo diễn tiếp tục với dự án “Journey from the Fall”
Phim “Ngày Giỗ” (nói tiếng Việt phụ đề tiếng Anh) kể chuyện phân ly của một gia đình trong chiến tranh, để rồi hai anh em gặp lại nhau trong một hoàn cảnh éo le, để lại niềm hối hận. Tuy kể chuyện tan tác một gia đình, nhưng cuốn phim là cả một mối ưu tư về số phận nước Việt Nam.
- Phượng Tím: Đêm Văn Hóa Việt Nam tại Đại Học OCC
Sao lại PHƯỢNG TÍM mà không là PHƯỢNG ĐỎ hay PHƯỢNG HỒNG? Lý do nào đã khiến các sinh viên Việt Nam tại Đại Học Orange Coast College chọn màu Hoa Phượng Tím làm chủ đề cho Đêm Văn Hóa Việt Nam? Xin các bạn hãy đón đọc tâm tình của tuổi trẻ Việt Nam, tâm tình của những tâm hồn sống trên đất Mỹ, nhưng còn đang vương vấn tâm tình với quê hương yêu dấu qua câu chuyện sau đây.
- Phượng Tím: Đêm Văn Hóa Việt Nam tại Đại Học OCC
Sao lại PHƯỢNG TÍM mà không là PHƯỢNG ĐỎ hay PHƯỢNG HỒNG? Lý do nào đã khiến các sinh viên Việt Nam tại Đại Học Orange Coast College chọn màu Hoa Phượng Tím làm chủ đề cho Đêm Văn Hóa Việt Nam? Xin các bạn hãy đón đọc tâm tình của tuổi trẻ Việt Nam, tâm tình của những tâm hồn sống trên đất Mỹ, nhưng còn đang vương vấn tâm tình với quê hương yêu dấu qua câu chuyện sau đây.
- “The Oprah Winfrey Show” sẽ chấm dứt năm 2011
Tiết mục hội thoại “The Oprah Winfrey Show” từ ¼ thế kỷ qua đã là chương trình rất thu hút khán giả, nhưng kể từ Tháng Chín, năm 2011 sẽ ngưng phát trong giờ ban ngày trên những đài thuộc các hệ thống truyền hình lớn và có thể chỉ còn trên truyền hình cable.
- Thống đốc South Carolina sắp bị đàn hặc
Các nhà lập pháp của tiểu bang South Carolina dự tính sẽ chính thức xem xét việc đàn hặc Thống Ðốc Mark Sanford vào tuần tới, chủ tịch của ủy ban phụ trách vấn đề đó cho biết hôm Thứ Sáu.
- Sinh viên gốc Việt nói về quyết định tăng học phí 32%
Giữa lúc nền kinh tế California đang rất khó khăn, quyết định tăng học phí 32% của Hội Ðồng Quản Trị hệ thống đại học UC (University of California's Board of Regents) tạo nên một làn sóng phản đối mạnh mẽ từ giới sinh viên, và nhiều phản ứng khác nhau, từ dư luận.
- Sinh viên gốc Việt nói về quyết định tăng học phí 32%
Giữa lúc nền kinh tế California đang rất khó khăn, quyết định tăng học phí 32% của Hội Ðồng Quản Trị hệ thống đại học UC (University of California's Board of Regents) tạo nên một làn sóng phản đối mạnh mẽ từ giới sinh viên, và nhiều phản ứng khác nhau, từ dư luận.
- Toàn bộ hồ sơ Daniel Phạm: Cảnh sát sợ bị chém, bắn chết thanh niên Việt
Phải đến nửa năm sau khi cảnh sát bắn thiệt mạng thanh niên gốc Việt Daniel Phạm, thành phố San Jose mới công bố hồ sơ trong vụ giết người. Hồ sơ này gồm cả giấy tờ lẫn băng ghi âm các cuộc điện đàm cấp cứu, được đưa lên trang mạng của văn phòng Thư Ký Thành Phố hôm 13 Tháng Mười Một.
- Toàn bộ hồ sơ Daniel Phạm: Cảnh sát sợ bị chém, bắn chết thanh niên Việt
Phải đến nửa năm sau khi cảnh sát bắn thiệt mạng thanh niên gốc Việt Daniel Phạm, thành phố San Jose mới công bố hồ sơ trong vụ giết người. Hồ sơ này gồm cả giấy tờ lẫn băng ghi âm các cuộc điện đàm cấp cứu, được đưa lên trang mạng của văn phòng Thư Ký Thành Phố hôm 13 Tháng Mười Một.
- Ðảng chập chờn, chế độ chập chờn
Ðêm Thứ Ba và sáng Thứ Tư, nhật báo Người Việt loan tin về mạng Facebook bị chặn tại Việt Nam, ngay lập tức có những vị công an văn hóa viết thư chế nhạo tờ báo này loan tin vịt, và báo cho biết rằng Bộ Thông Tin, Văn Hóa trong chính phủ Hà Nội đã xác nhận rằng họ không hề ra lệnh cấm Facebook bao giờ.
- Cụ Phạm-Đỗ Thành
- Giáo sư Giuse Dominique Phạm Ngọc Quế
- Bà Nguyễn Phương Lan (Cảm Tạ)
- Cụ Nguyễn Văn Biện
- Anh Joseph Bạch Ngọc Hòa
- Cụ Nguyễn Văn Biện
- Ông Giuse Dominique Phạm Ngọc Quế
- Cụ Bà Trương Thị Cầm
|
Nguy?n M?nh Trinh
Van chuong có ph?i là t?m guong soi d? ph?n ánh t?t c? tâm tu th?i d?i? Tôi v?n nghi ngu?i c?m bút m?t ph?n nào bi?u l? du?c b? m?t b? ngoài và vóc dáng bên trong c?a xă h?i mà h? sinh s?ng d? nh?ng l?p tr? thu?c th? h? sau hi?u du?c t́nh c?nh c?a th?i d?i mà h? bi?u hi?n. Trong van h?c Vi?t Nam, d?i s?ng xă h?i thay d?i nhi?u l?n d?n t?n g?c r? dă du?c phác h?a v?i nhi?u nét khá d?c bi?t. Quy?n l?c chính tr? dă chen vào chi ph?i t?t c? và van h?c cung ch? là m?t phuong ti?n d? ph?c v? cho ch? d?.
Tru?c nam 1945, th?i ti?n chi?n van chuong mô t? du?c m?t cu?c s?ng tuy có nhi?u dè nén c?a ch? d? th?c dân nhung cung có nhi?u nét khai phá chuy?n d?i t? van chuong ch? Hán và Nôm sang qu?c ng?. Bu?i giao th?i, có nhi?u c?nh ng? du?c phác h?a d? d?c gi? sau này có th? tu?ng tu?ng du?c. Van h?c ch?u ?nh hu?ng nhi?u t? n?n van h?c lăng m?n c?a chính qu?c Pháp nhung ? giai do?n kh?i d?ng dă có nhi?u c?ng hi?n dáng k?.
R?i sau m?c th?i gian 1945 là nh?ng chuy?n d?i d?n chóng m?t. Bao nhiêu là bi?n c? và sau m?i bi?n c? là m?t chu?i hi?n tu?ng van h?c ti?p theo. Kháng chi?n ch?ng Pháp, r?i chính ph? qu?c gia, r?i cu?c di cu 1954, r?i cu?c chi?n d?m máu c?a mi?n B?c và mi?n Nam, r?i hai muoi nam van h?c mi?n Nam, và hai muoi nam van h?c xă h?i ch? nghia mi?n B?c, r?i ngày 30 Tháng Tu nam 1975, r?i nh?ng d?t thuy?n nhân d? có van h?c h?i ngo?i d?i chi?u v?i van h?c trong nu?c...
Đ?c trong sách v?, tâm tu c?a th?i d?i du?c th?y khá rơ nét. Chi?n tranh, là m?t d? tài l?n, là n?i b?c xúc khôn nguôi c?a th?i th? du?c chuyên ch? qua ngôn ng?. Nh́n vào t?ng khía c?nh, th?y thân ph?n c?a nu?c nhu?c ti?u b?t d?u nhi?u t?n th?m k?ch cho dân t?c. Con mê cu?ng ư th?c h? c?a nh?ng ngu?i c?ng s?n dă gây ra nh?ng v?t thuong r? máu.
? mi?n B?c, tru?c khi kh?i d?ng cu?c chi?n t?i mi?n Nam, van h?c là m?t lo?i vu khí c?a ch? d? d? ph?c v? cho m?c tiêu chính tr?. Và, di nhiên có ph?n ?ng c?a nh?ng ngu?i c?m bút ph?n kháng l?i h? th?ng theo dơi và ki?m soát van h?c ngh? thu?t. Cái án van t? kéo dài m?y ch?c nam là lu?i guom chém treo ngành lúc nào cung lo l?ng trên d?u c? nh?ng ngu?i làm van ngh?. Nhu tru?ng h?p nhóm Nhân Van Giai Ph?m, hay nh?ng Quang Dung, hay Tô Hoài v?i ti?u thuy?t “Mu?i nam”. Nguy?n Công Hoan v?i “Đ?ng rác cu”. Hà Minh Tuân v?i “Vào d?i”. Kim Lân v?i “Con chó x?u xí”... Nh?ng tác ph?m gây r?c r?i cho tác gi? c?a nó. Nhi?u ngu?i b? bu?c ph?i treo bút, có ngu?i b? nh? hon nhung búa ŕu không t? m?t ai, k? c? nh?ng công th?n. Ngay d?n Nguy?n Đ́nh Thi, ngu?i lèo lái H?i Nhà Van bao nhiêu nam mà cung có lúc ph?i t? t? b? hay phê phán tác ph?m ḿnh. Tô Hoài cung b? d?y trong tru?ng h?p ?y khi ông in cu?n ti?u thuy?t “Mu?i nam”.
Cái án Nhân Van Giai Ph?m dă du?c m?t ngu?i c?m bút k? l?i trong quy?n Cát b?i Chân Ai. Tô Hoài là m?t nhà van du?c nhi?u s?ng h?nh c?a ch? d? và là ngu?i coi nhu trong nhóm lănh d?o van ngh? c?a Đ?ng Đoàn Nhà Van. Ông vi?t l?i và mô t? m?t th?i k? van chuong t? h?i nh?t v?i cái bóng công an c?a ch? d? luôn luôn ŕnh r?p. Nhà van Nguy?n Tuân cung c?m khái: Gi? này c̣n s?ng du?c là nh? bi?t s?. Thành ra dù c?ng d?u c?ng c? d?n dâu th́ van chuong cung ph?i có l?n vào m?t câu trung ph?i có m?t câu n?nh. Tô Hoài khi vi?t ti?u thuy?t “Mu?i nam” ti?p theo ti?u thuy?t “Quê ngu?i” cung b? phê phán toi b?i v?i nh?ng lư lu?n khá khôi hài c?a nh?ng tay chuyên ch? mu?n ngu?i c?m bút ph?i di trên m?t con du?ng dă du?c ch? s?n c?a nh?ng b?c tranh minh h?a v?i nh?ng nhân v?t anh hùng và d?i s?ng d?y tích c?c không tiêu c?c.
Đ?c nh?ng trang sách ?y, có l? ph?i mu?ng tu?ng du?c cái không khí b?c b?i dè nén d?n b?c nào. S?ng trong hoàn c?nh ?y, nhà van có thói quen s? s?t thành quán tính c? h?u. Né, lách, d? kh?i ph?i tr? thành nh?ng cái bia cho nh?ng nhà “phê b́nh van h?c xă h?i ch? nghia” x? kích. Do dó, van chuong trong nh?ng nam tháng ?y du?c m?c chung nh?ng b? d?ng ph?c. Ít có ai dám có vóc dáng c?a riêng ḿnh. Cái riêng c?a cá nhân không du?c ch? d? ch?p nh?n và m?c nhiên tr? thành m?t c?m k? không thành van b?n nhung du?c ng?m hi?u. Trong không khí ?y, làm sao có du?c nh?ng tác ph?m l?n du?c? Tô Hoài vi?t:
“...Các doàn th? t? ch?c ki?m di?m và k? lu?t nh?ng cán b? tham gia vi?t và ho?t d?ng cho báo Nhân Van và t?p san Giai Ph?m c?a nhà xu?t b?n Minh Đ?c.”
? H?i Nh?c, Đ?ng Đ́nh Hung b? khai tr? Đ?ng. Van Cao, k? lu?t c?nh cáo, ch? du?c ? H?i Nh?c không du?c ? trong H?i Van và H?i V?. H?a si Nguy?n Tu Nghiêm và Duong Bích Liên tuy ch? làm có cái b́a sách cho nhà xu?t b?n n? nhung ch?c là nh?ng không khí sát ph?t ? các bu?i h?p khi?n các anh ng?i xin ra kh?i Đ?ng. Trên có ngh? quy?t không khai tr? mà d?ng ư cho du?c thôi. Có l? d?n bây gi?, Nguy?n Tu Nghiêm v?n gi? cu?n s? tay ghi d?n ngh́n th? bao nhiêu nh?ng cu?c h?p mà Nguy?n Tu Nghiêm không ph?i di. Anh có v? thú v? v́ nh?ng con s? t? m?n ?y. Khác Nguy?n Sáng, Nguy?n Sáng v? kư h?a trên báo Nhân Van m?t d?u ngu?i ? c? có v?t khía nhu cái lá. Ngu?i ta b?o là chân dung Tr?n D?n và cái v?t s?o c̣n l?i khi anh d?nh t? v?n. Nguy?n Sáng không du?c b́nh huân chuong kháng chi?n. Nh?ng nam sau trong lúc Hà N?i b? báo d?ng liên miên, Nguy?n Sáng dă lo “R?i gi?i phóng mi?n Nam tao v? tham qua h? hàng bà con h?i chú di làm Vi?t Minh Vi?t C?ng bao nhiêu nam th? mà trên ng?c không có cái m? day nào? Mày b?o tao tr? l?i sao? Tao bu?n l?m! Hoàng C?m b? ra kh?i ban ch?p hành, ph?i thôi vi?c nhà xu?t b?n chuy?n công tác v? S? Van Hóa Hà N?i. Phùng Quán nh? có chú Phùng Th? Chánh - Van Pḥng B? Van Hóa, dua lên làm ? V? Van Hóa Qu?n Chúng. Nhung ai cung b?c b?i không yên. Ông th́ m? quán ru?u, th?ng th́ câu cá H? Tây hiu h?t dông dài cho t?i nam v? huu. Đi B?c Kinh d? k? ni?m L? T?n v?, ông Phan Khôi hào h?ng vi?t v? chuy?n di, nhung r?i nh?t d?n, ông ng?i yên. Ông v?n du?c dăi ch? d? nhân si nhung ch?ng ai h?i t?i. M?y nam sau lâm b?nh m?t. Đám ma bác Phan Khôi, ch? có bác gái và các con v?i m?t ḿnh ch? H?ng Phuong - cháu g?i b?ng c?u. Tr?n D?n và Lê Đ?t ra kh?i co quan, chuyên d?ch cho nhà xu?t b?n Van H?c. Nhà xu?t b?n S? Th?t thuê Tr?n Đ?c Th?o d?ch sách lư lu?n kinh di?n. Ban ch?p hành H?i Nhà Van quy?t d?nh tru?t ba nam h?i t?ch dang trên báo Van H?c co quan c?a h?i...”
Đó là bi?n pháp de n?t lúc ?y mà thôi. Cái án deo d?ng su?t d?i nh?ng ngu?i c?m bút m?i là ghê g?m. V? con cung ch?u theo cái t?i v? nhu ki?u tru di tam t?c th?i phong ki?n xa xua. Cái kh?c li?t là t?o ra n?i s? s?t ám ?nh và ngu?i c?m bút lúc nào cung trong tr?ng thái d? pḥng. Nhu th? c̣n tâm trí dâu cho th?m m? quan van h?c. Làm sao cho van chuong sáng t?o bay b?ng du?c. Tô Hoài mô t?:
“...Nhung d?ng d?ng ba muoi nam không h?i van h?c ngh? thu?t nào lôi ra xem xét l?i. S? s?t, âm th?m, ph?p ph?ng không ph?i ch? ? tâm tr?ng m?y ông “Nhân Van c? nu?c” mà tràn lan d?n nh?ng “Nhân Van ph?, Nhân Van xóm” ch?ng b? k? lu?t ǵ, nhi?u ngu?i không ph?i v́ bài van câu tho, mà b?i l?i nói bông lông b?c tr?i ch?ng h?n, b? quy ch?p li?n. H?u Loan không ? phe nhóm nào cung b? làm báo v? Thanh Hóa. Nghe nói là di xe th? và vào núi d?p dá bán. Có nh?ng cây bút tr? nhu Vu Băo, nhu Lê B?u, m?y truy?n in sách, dang Van Ngh? Quân Đ?i tuoi mát l?m, cung ch?t luôn. Tri?n miên l?ng l?ng b́nh thu?ng nhu dă xóa di không bao gi? lôi ra n?a. Ngu?i có v?n d? th́ lo d?i phó. Ngu?i canh gác th́ “c?nh giác”. T?p kư c?a Nguy?n Tuân dua cho nhà xu?t b?n Van H?c l?n nào cung du?c tr? l?i “phát hành ngu?i ta chua l?y du?c d? s? lu?ng”, nhà xu?t b?n có nhă ư g?i tác gi? tí ti?n ?ng tru?c, r?i th?nh tho?ng l?i ?ng tru?c. Nhung nam tháng cung không h?n yên ?n. Đôi khi l?i ṭi ra “Đ?ng Rác Cu”, l?i “Vào Đ?i”, l?i “Cái G?c” l?i chuy?n Bác H? di t?m băi Titop ngoài H? Long... Nh?ng ngu?i theo dơi l?i v?t v? l?i nh?n nh?p...”
Không khí kh?ng b? ?y kéo dài măi t?i bây gi? dù dă d?i m?i tu duy dù c?i trói van chuong t?i nam b?y b?n. Lănh d?o v?n dùng nh?ng ngón ḍn chia r?, ki?m soát v?i nh?ng ngu?i c?m bút làm nhi?m v? “canh gác” nhu m?t loài chó san m?t ḷng ph?c v? ch?.
M?y ch?c nam qua, nh?ng b?n án dù du?c xét l?i nhung v?n c̣n tác d?ng ran de v?i ngu?i c?m bút.
Tôi v?n thu?ng t? h?i. Lúc ?y các nhà van nhà tho s? ch?n d? tài ra sao trong cái tâm th?c ?y? Và có nh?ng ngu?i can d?m bi?t bao khi dám di ra kh?i con du?ng mà lănh d?o Đ?ng dă v?ch ra. Nhi?u khi, vi?t ki?u “m?t câu trung, m?t câu n?nh” là m?t phuong cách né lách trong hoàn c?nh kh?ng b? và de n?t. Dù dă có d?i m?i, có nh́n l?i nhung nh?ng ngu?i c?m quy?n c?ng s?n v?n luôn luôn nh́n ngu?i van ngh? si v?i c?p m?t nghi ng? d? pḥng. H? cung hi?u du?c tác d?ng ghê g?m c?a ch? nghia, nhi?u ch? d? chuyên ch? b? s?p d? v́ nh?ng ngu?i c?m bút.
Nguy?n M?nh Trinh
|